Journey in Life: 11/09/12

Friday, November 9, 2012

Tính cách con người Nhật Bản

Nhật Bản là quốc gia duy nhất ở phương Đông có sự đồng nhất gần như tuyệt đối về dân tộc và ngôn ngữ: một dân tộc, một ngôn ngữ. Nó là một trong những nhân tố quan trọng bậc nhất tạo ra sức mạnh đoàn kết và tinh thần dân tộc cao cả. Văn hóa Nhật Bản là nền văn hóa tự bản thân mang tính thống nhất cao. Đó là văn hóa mang sức mạnh của một dân tộc thống nhất. Chính cái đó đã tạo nên cái gọi là tinh thần dân tộc Nhật Bản.

Người Nhật có tính kỉ luật rất cao. Đặc điểm này có căn nguyên từ môi trường sống không lấy gì làm thuận lợi của họ. Khí hậu Nhật Bản khá khắc nghiệt: mùa đông lạnh giá và tuyết phủ đầy ở miền Bắc, mùa hè nóng nực và nhiều bão gió. Các thiên tai như động đất, núi lửa luôn luôn rình rập. Có thể nói, so với nhiều quốc gia ở châu Á thì Nhật Bản không được trời ban tặng về điều kiện tự nhiên. Hoàn cảnh ấy tạo cho họ sự lạnh lùng, khắc khổ, sẵn sàng đón nhận tất cả những gì khó khăn mà thiên nhiên đưa lại. Người Nhật đã từng phải sống trong những ngôi nhà bằng giấy, có thể dễ dàng dựng lại sau một trận động đất hoặc hỏa hoạn. Người miền Bắc phải muối rau dưa để ăn suốt cả mùa đông v.v... Tính kỉ luật của người Nhật khác hẳn với tính tùy tiện của cư dân nhiều vùng trồng lúa nước ở Đông Nam Á. Chính tính kỉ luật cao ấy đã giúp người Nhật nhanh chóng thích nghi với nền sản xuất công nghiệp hiện đại.

Người Nhật biết hài lòng với những gì họ có, biết thụ hưởng đến tận cùng dù chỉ một khoảng thời gian thư giãn ngắn ngủi. Đặc tính này, suy cho cùng, cũng là do hoàn cảnh sống. Một khi mà thiên nhiên đã không ưu ái họ thì họ phải trân trọng, nâng niu, hài lòng với cái mà họ không dễ gì có được. Và cũng chính vì thế mà họ phải tận hưởng nó đến tận cùng dù chỉ với một thời gian ngắn ngủi.

Người Nhật rất linh hoạt, nhanh nhạy. Do sớm mở cửa, quan hệ với phương Tây, tiếp thu truyền thống văn hóa mang tính thành thị và thương mại, tiếp thu khoa học kĩ thuật của phương Tây, dựa vào tính linh hoạt, nhanh nhạy của mình, người Nhật nhanh chóng tiếp thu các sáng kiến hay, tìm tòi, nghiên cứu, cải tiến nó rồi đưa vào sản xuất, tung các sản phẩm ra chiếm lĩnh thị trường thế giới. Trong nhiều lĩnh vực, người Nhật không phải là người đầu tiên phát kiến nhưng, hơn cả các nhà phát kiến, họ đã biết đưa các phát kiến lí thuyết trở thành "hàng hóa". Dựa vào phát kiến về máy tính bỏ túi của người Anh, người Nhật đã cải tiến nó và tung ra thị trường thế giới đủ loại máy tính hiện đại. Người Pháp phát minh ra tàu siêu tốc nhưng chính người Nhật đã đưa vận tốc của nó từ 200 km/giờ lên 300 km/giờ.

Duy trì và phát triển giá trị đạo đức của Nho giáo, người Nhật (cũng như người Hàn Quốc) đối xử với nhau theo một tôn ti, trật tự khá nghiêm ngặt: Trật tự trên dưới. Trật tự này được thể hiện ở mọi hệ thống: chính trị (lãnh đạo - nhân viên; lãnh đạo cấp trên - lãnh đạo cấp dưới), công ty (chủ - thợ), gia đình (ông bà - bố mẹ - con cái), v.v... Một đặc tính quí báu nữa của người Nhật là sự trung thành. Ở nhiều công ty, ông chủ đối xử với thợ của mình như là với con cái trong nhà: dựng vợ gả chồng, lo chỗ ăn chỗ ở... Cách ứng xử của người thợ với ông chủ cũng giống như cách ứng xử của người con đối với người cha, của bậc dưới đối với bậc trên. Người thợ có thể gắn cả cuộc đời mình với chủ và công ty. Chínhlực lượng công nhân to lớn giỏi về tay nghề và trung thành tuyệt đối là nhân tố quan trọng đưa các công ty Nhật Bản lên tầm cỡ thế giới. Có thể coi đó là cách ứng xử mang tính nhân văn phương Đông (Khác với tính dân chủ của phương Tây). Người Nhật có đầu óc thực tế. Điều này được thể hiện ở việc không quan tâm nhiều lắm đến những vấn đề lí thuyết quá xa vời mà tập trung vào sản xuất những gì thiết yếu nhất của cuộc sống. Hàng hóa của Nhật Bản "gõ cửa" đến từng gia đình trên khắp hành tinh này. Tuy nhiên đầu óc thực tế của người Nhật rất khác óc thực dụng của người Mĩ.

Người Nhật kiên trì, nhẫn nại, không "đại khái", đã làm là làm đến nơi đến chốn. Người Nhật đã học cái gì là học đến cùng, thậm chí học hết kiến thức của thầy!Gắn liền với tính kiên trì là tính kiên cường và ý thức tự chủ. Đức tính này cũng bắt nguồn từ lịch sử đấu tranh lâu dài và gian khổ của cộng đồng người Nhật với thiên nhiên khắc nghiệt, với núi lửa, động đất, v.v... Nếu không có đức tính kiên cường và ý thức tự chủ, nước Nhật sẽ không thể có sự phục hồi và lớn mạnh sau một cuộc chiến tranh hết sức nặng nề mà Nhật Bản là kẻ bại trận.

Trong cách ứng xử của mình, người Nhật hầu như không khoe khoang, không tỏ ra hơn người. Trong mọi hành vi ứng xử, người Nhật tỏ ra "trung tính". Với họ, cách ứng xử tốt nhất là hòa lẫn với mọi người, không được tỏ ra sắc sảo hơn, giàu có hơn, ăn diện hơn,... nhưng cũng không thể hiện mình là người kém cỏi, nghèo túng,... Cách ứng xử như vậy đã làm giảm những căng thẳng không cần thiết và góp phần hạn chế sự ghen ghét và tính đố kị của con người.

Người Nhật thường dè dặt, khép kín. Khi tiếp xúc với người Nhật, người đối thoại khó biết được người Nhật nghĩ gì, đánh giá, khen chê thế nào,... Chính vì đặc tính này của người Nhật mà "những bí mật" của tập đoàn và của bản thân được bảo vệ, thông tin ít bị "rò rỉ" ra bên ngoài. Người Nhật biết ghìm mình, tránh mọi va chạm và tranh cãi. Thậm chí khi bị hiểu sai, người Nhật cũng không giải thích, phân bua. Đối với người nước ngoài, trong đó có người Việt Nam chúng ta, người Nhật được xem là người khiêm tốn nhưng cũng đồng thời luôn là một "ẩn số". Từ cung cách nói năng, đến việc luôn luôn cảm ơn, xin lỗi, rồi động tác khoanh tay chào cúi gập lưng,... đều thể hiện một cách ứng xử hết sức mềm mỏng, cẩn trọng, không chỉ không muốn làm người khác mất lòng mà còn luôn tôn vinh họ. Cộng thêm vào đó là tinh thần kiên trì học hỏi. Những phẩm chất đó đã đem đến thành công cho người Nhật.

Những đức tính đó hầu như không thay đổi cho dù xã hội Nhật Bản luôn biến động, đổi thay. Và chính những phẩm chất ấy đã tạo ra một thứ gọi là "tinh thần Nhật Bản" mà toàn thế giới phải khâm phục... Kẻ mạnh trong cuộc sống thì không chịu sự chi phối hoàn toàn nào về vận mệnh của mình, không chịu khuất phục trước những nỗi bất hạnh.

Cuộc đời là những chuỗi khởi đầu. Sự thay đổi, mất mát, bệnh tật và tai họa không phải là kết thúc mà chính là sự khởi đầu. Bởi sau những biến cố đó, chúng ta thay đổi chính nhân sinh quan của mình và cả hoàn cảnh sống. Chúng ta luôn phải bắt đầu lại từ đầu sau những sự kiện đó. Chẳng ai mong nếm trải đau thương, nhưng đã là điều không tránh được nên người Nhật đã học cách chấp nhận và vượt qua chúng. Người Nhật không cam chịu cúi đầu với vận mệnh, họ không chịu đầu hàng trước khó khăn mới có thể chiến thắng khó khăn!

Trò chơi truyền thống Fuku Warai của Nhật Bản

Từ thời xa xưa, ở Nhật Bản đã có rất nhiều loại đồ chơi và trò chơi truyền thống khiến trẻ em thích thú. Cuộc sống hiện đại hối hả và nhộn nhịp khiến trẻ em không có nhiều thời gian để chơi như ngày xưa nhưng một vài trò chơi truyền thống vẫn còn được ưa thích đến hôm nay, chủ yếu chúng có mặt trong các ngày lễ mừng năm mới ("Oshogatsu")).

Một trong số những trò chơi đó là Fuku Warai, trò chơi này rất phổ biến vào cuối thời Edo (1603-1868) và người Nhật bắt đầu chơi trò này vào các dịp lễ đón năm mới vào thời Taisho (1912-1926). Đến khoảng năm 1960 thì phần lớn trẻ em hay chơi trò này ở nhà.

Nguyên gốc, người Nhật chỉ sử dụng một loại tranh khuôn mặt cho trò chơi này: khuôn mặt tròn và khuôn mặt hài hước của một người phụ nữ. Về sau, nhiều loại khuôn mặt cũng được sử dụng như diễn viên nổi tiếng, anh hùng trong truyện…

Cách chơi: Người chơi bị bịt mắt, và trước mặt là một bức phác thảo một khuôn mặt nhưng không có mắt mũi miệng gì cả. Mục đích của trò chơi là phải gắn các mẩu giấy mắt, mũi, miệng lên trên bản phác thảo. Những người chơi xung quanh sẽ giúp đỡ người chơi bằng cách nói: “cao lên”, “sang trái”… Và sau khi người chơi mở mắt là những tiếng cười sảng khoái giảm stress rất hiệu quả trước những khuôn mặt ngộ nghĩnh vừa được dán.

Trò chơi này gần giống với 'Pin the Tail on the Donkey' của phương Tây, khi các em bị bịt mắt, xoay mấy vòng để mất phương hướng, rồi gắn chiếc đuôi vào còn lừa sẵn trên bảng vừa tầm với của các em.

Nhật Bản mạnh tay với xã hội đen

Là nước duy nhất trên thế giới coi sự tồn tại của các băng đảng xã hội đen là hợp pháp, Nhật Bản giờ đây lại quay ra đánh mạnh các tổ chức này. Một trong số các băng đảng bị “chĩa mũi dùi” nhiều nhất là Yamaguchi-gumi, tổ chức xã hội đen khét tiếng.
Các thành viên Yamaguchi trong tang lễ của một “ông trùm” chi nhánh

Giai đoạn khó khăn
Ngày 22-10 vừa qua, cảnh sát Nhật Bản đã bắt giữ Ayumu Ugajin, 42 tuổi, một thành viên của Yamaguchi-gumi, ở Sanya với cáo buộc tổ chức đánh bạc thông qua cá cược đua thuyền. Điều tra của cảnh sát cho thấy, Ugajin đã tổ chức đánh bạc trái phép trong suốt 4 năm qua và thu được khoảng 115 triệu yên, phần lớn trong số này được chuyển về Yamaguchi-gumi.

Trước đó, ngày 5-10, tòa án Tokyo cũng đã yêu cầu người đứng đầu Yamaguchi-gumi, Shinobu Tsukasa, hay còn gọi là Kenichi Shinoda phải trả 110 triệu yên tiền bồi thường cho cái chết của Kazuoki Nozaki, một nạn nhân của tổ chức này. Kazuoki Nozaki là một nhà tư vấn bất động sản, bị ám sát năm 2006 bởi Hideya Matsumoto, một thành viên Yamaguchi-gumi, kẻ đã bị cáo buộc tội giết người trong một phiên tòa diễn ra tháng 10-2011. Lúc đó, “ông trùm” Kenichi Shinoda vừa mãn hạn sau gần 6 năm ngồi tù.

Đây thực sự là thời điểm khó khăn đối với Yamaguchi-gumi, nhất là khi nó còn chưa “hồi phục” lại hoàn toàn sau những sóng gió vì án tù của “ông trùm”. Ngày 23-2-2012, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố đóng băng tài khoản của tổ chức này cũng như tài sản tại Mỹ của 2 nhân vật đứng đầu, đồng thời cấm tất cả công dân Mỹ tiến hành bất cứ giao dịch nào với Yamaguchi-gumi. Để đi đến quyết định này, nhà chức trách Mỹ đã đưa ra một danh sách các tội trạng của Yamaguchi-gumi, trong đó có buôn bán ma túy, vận chuyển trái phép vũ khí, buôn người, mại dâm và rửa tiền... xuyên lục địa, với khoản lợi nhuận hàng năm lên đến hàng tỷ USD. Nhưng đáng kể nhất, là việc gây rối trật tự của thị trường tiền tệ Mỹ thông qua việc đầu tư vào hàng loạt dự án bất động sản và kinh doanh ở Hawaii, Las Vegas... Hành động này đã khiến Yamaguchi-gumi bị ảnh hưởng không hề nhỏ.

Ranh giới trắng - đen 
“Bố già” Kenichi trong ngày được trả tự do

Nhắc đến Yamaguchi-gumi, người dân Nhật Bản ai cũng biết. Ra đời từ năm 1915, thành viên của Yamaguchi-gumi hiện chiếm khoảng 46,3% thành viên xã hội đen ở Nhật Bản, với khoảng 800 chân rết phân bố khắp 45 trên tổng số 47 quận, huyện tại các tỉnh thành trên cả nước. Giống như các băng đảng xã hội đen khác, Yamaguchi-gumi khởi nghiệp với việc kinh doanh sòng bạc, bảo kê, lừa đảo, tống tiền..., nhưng bắt đầu từ những năm 1990, tổ chức này có sự chuyển hướng “chiến lược”, thâm nhập sâu hơn vào thị trường bất động sản, ngành vận tải, xây dựng cũng như tài chính tiền tệ.

Năm 1995, sau thảm họa động đất ở Kobe, Yamaguchi-gumi từng huy động nguồn lực trên toàn quốc để quyên góp lương thực, nhu yếu phẩm phân phát cho các nạn dân. Các thành viên của băng đảng này đã tổ chức nhiều điểm cung cấp thức ăn miễn phí, tuần tra đêm ở các lán tạm cư để chống nạn cướp bóc. Nhờ đó, uy tín của Yamaguchi-gumi lên rất cao, thậm chí người ta còn đánh giá tốc độ cũng như hiệu quả trong công tác cứu hộ của tổ chức này nhanh hơn chính phủ.

Khi Kennichi nhận chức “ông trùm” thế hệ thứ 6, Yamaguchi-gumi được cải tổ toàn diện: tất cả thành viên phải đeo biển tên; những ai có thành tích tốt được cho ra nước ngoài học... Ngay trước trụ sở của tổ chức này là một tấm biển ghi: “Tuyên ngôn về một xã hội tốt đẹp: Chúng tôi không cho phép dùng lao động trẻ em, không buôn ma túy, không vứt đầu thuốc lá bừa bãi”.

Dầu vậy, điều đó cũng không thể khiến Yamaguchi-gumi trở nên trong sạch. Ở giai đoạn phát triển đến cấp độ cao, Yamaguchi-gumi bắt đầu đẩy mạnh việc đầu tư vào thị trường chứng khoán để rửa tiền xuyên lục địa. Theo một báo cáo nội bộ, tháng 12-2003, nhà chức trách Thụy Sỹ đã đóng băng tài khoản ngân hàng lên tới 61 triệu franc Thụy Sỹ (5,2 tỷ yên) của một người Nhật vì liên quan đến rửa tiền. Tài khoản này thuộc về “ông trùm” Kenichi Shinoda.

Chính phủ mạnh tay
Khác với trước đây, chính phủ Nhật đã bắt đầu hành động đánh mạnh vào các tổ chức xã hội đen. Cuối năm 2010, cảnh sát giáng một “đòn quyết định” vào Yamaguchi-gumi khi bắt giữ nhân vật số 2 và số 3 cùng một lượng lớn các thành viên cốt cán của tổ chức này.

Theo quy định về xóa bỏ các tập đoàn bạo lực bắt đầu được thực thi từ năm 2011 ở Nhật, mọi doanh nghiệp và cá nhân đều không được phép cho các tổ chức xã hội đen hoặc thành viên của nó mượn danh nghĩa để đầu tư, kinh doanh. Tháng 10 vừa qua, Luật tội phạm có tổ chức của Nhật tiếp tục được sửa đổi, cho phép cảnh sát bắt giữ tại chỗ các nghi phạm bị cho là tham gia vào các hoạt động phạm pháp của băng đảng. Trước áp lực này, ngày càng có nhiều đối tượng “rửa tay gác kiếm”.

Xã hội đen được coi như một tổ chức xã hội đặc thù ở Nhật Bản, có uy thế lớn, kỷ luật chặt chẽ. Không giống với hình ảnh thường thấy trong phim hành động, các thành viên của Yamaguchi-gumi luôn có vẻ bề ngoài rất lịch thiệp - mặc vest, đeo cà vạt giống bất kỳ một viên chức bình thường nào. Dấu hiệu nhận biết các thành viên Yamaguchi-gumi là mảng xăm lớn trên lưng và hai bàn tay chỉ có 9 ngón.

by Bảo Trâm 
(Sina)