Journey in Life: 05/05/14

Monday, May 5, 2014

Vì sao công đoàn Pháp mạnh đến vậy?

Place de la Nation. Photo courtesy Gilles Klein.

Các công đoàn Pháp sẽ lại xuống đường trong ngày 18 tháng Ba như một động thái phản đối. Chiến dịch lần này nhằm kêu gọi tăng lương và phản đối kế hoạch giảm thuế lương bổng của chính phủ. Hầu như không một tháng nào trôi qua mà không có một nghiệp đoàn nào đó của Pháp tổ chức một cuộc biểu tình (manif, tiếng Pháp). Vào những ngày khác nhau gần đây, các công đoàn đại diện cho nữ hộ sinh, công chức và kĩ thuật viên âm thanh – hình ảnh đều đã xuống đường biểu thị sự bất bình của mình. Vì sao công đoàn Pháp lại mạnh đến vậy?

Lạ thay, câu trả lời không phải là do rất nhiều công nhân Pháp là thành viên đóng phí đầy đủ của công đoàn. Trên thực tế, ít hơn 8% nhân viên ở Pháp thuộc công đoàn, con số này nhỏ hơn rất nhiều so với khoảng 30% trong thập niên 50. Tỉ lệ này cũng thấp hơn ở Anh (26%), Đức (18%) hay thậm chí Mỹ (11%). Trong khối tư nhân thậm chí còn ít hơn với chỉ 5% so với 14% trong giới công chức. Truyền thống xuống đường biểu tình lâu đời ở Pháp đôi khi cho phép các công đoàn giành được nhượng bộ chính sách (policy concession). Tuy nhiên, gần đây họ đã thất bại trong việc thu hút đông người tham gia biểu tình. Thay vào đó, các cuộc biểu tình thành công nhất ở Pháp được tổ chức bởi các nhóm chỉ tập trung vào một vấn đề như chống hôn nhân đồng tính hay nhóm mũ đỏ (bonnets rouges) chống thuế đường cao tốc. Các cuộc phản đối do công đoàn phát động hiện không còn mạnh mẽ do ít gắn kết với các cuộc đình công như trước: trong năm 2011 cứ 1.000 nhân viên thì mất 77 ngày do đình công, giảm so với 164 ngày vào năm 2005. (Kết quả phần nào, những người theo đường lối cứng rắn (hardliner) phải viện đến các biện pháp cực đoan như ‘bắt cóc sếp’ (boss-napping) hay giữ các quản lý làm con tin để thể hiện quan điểm).

Thay vào đó, nguồn sức mạnh thật sự của công đoàn Pháp ngày nay là quyền hạn luật định họ được hưởng với tư cách các nhà đồng quản lý hệ thống y tế và an sinh xã hội của đất nước, đại diện các doanh nghiệp cũng như đại diện người lao động tại nơi làm việc. Theo luật Pháp, các đại biểu được bầu vào công đoàn đại diện cho tất cả nhân viên (kể cả không phải thành viên công đoàn) trong những công ty có từ 50 nhân viên trở lên thông qua các hội đồng lao động và các hội đồng riêng biệt về sức khỏe và an toàn lao động. Giới chủ phải thường xuyên tham khảo ý kiến các hội đồng này về các quyết định quản lý chí tiết trên một phạm vi rộng. Điều này giúp công đoàn có tiếng nói hàng ngày trong các hoạt động của công ty cả ở khối tư nhân, và đó mới là sức mạnh thật sự trong tiếng nói của họ.

Một số những tư vấn trên mang tính xây dựng và bảo vệ được quyền lợi hợp lý của nhân viên. Tuy nhiên phạm vi quyền hạn của hội đồng lao động lại quá rộng một cách bất thường. Các nhà quản lý phải tham khảo hội đồng sức khỏe và an toàn cả về những vấn đề như bố trí lại nội thất văn phòng để ngăn ngừa stress. Việc cắt giảm biên chế trên 10 nhân viên phải được thương lượng với hội đồng lao động theo một ‘kế hoạch xã hội’ được quy định chặt chẽ. Không như ở Đức, quan hệ giữa giới quản lý và các đại diện công đoàn trong hội đồng lao động thường không mấy tốt đẹp (testy). Kết quả là, như một nghiên cứu của các nhà kinh tế học ở Trường Kinh tế London đã chỉ ra, các công ty nhỏ và vừa ở Pháp thường thuê không quá 49 nhân viên để tránh phải đối phó với hội đồng lao động. Chính sự kìm hãm tăng trưởng này, cùng với các cuộc đình công hay biểu tình, mới được cho là ảnh hưởng thật sự của sức mạnh công đoàn ở Pháp ngày nay.

Đăng Duy
The Economist


Cơn nghiện hàng xa xỉ của người dân Trung Hoa

The end of evolution: a Vuitton bag for a girl. Photo courtesy francois karm.

Thử hỏi bất kỳ cửa hàng bán đồ xa xỉ nào khách ‘sộp’ ở đâu là nhiều nhất thì hầu hết sẽ trả lời là Trung Hoa. Những năm sau 2008 không hẳn là dễ dàng đối với các nhãn hiệu xa xỉ nhưng cơn khát hàng hiệu không thể thỏa mãn (unquenchable) của người dân Trung Hoa đã bù đắp cho tốc độ tiêu thụ chậm ở châu Âu. Theo một số ước tính, nửa số tiền thế giới chi ra cho đồ hiệu trong năm sau sẽ đến từ ví tiền người dân Trung Hoa. Tuy nhiên, cơ quan thuế Trung Hoa lại đang bỏ lỡ nguồn thu từ sự đam mê trưng diện của người dân nước này: khoảng 2 phần 3 hàng xa xỉ người Trung Hoa mua (và thường cũng sản xuất tại Trung Hoa) là ở nước ngoài. Vì sao người dân Trung Hoa tiêu nhiều cho hàng hiệu đến vậy khi đi du lịch?

Phải đến gần đây người dân Trung Hoa mới có đủ tiền để phô trương. Giờ đây, với tầng lớp trung lưu đang ngày một đông lên và số triệu phú tăng vọt (2,8 triệu người theo thống kê gần nhất), họ đang nhanh chóng bắt kịp với thế giới. Ở một đất nước vẫn chuộng “khoe giàu”, hàng hiệu và những chuyến du lịch cao cấp là mong ước của rất nhiều người. Công ty Global Blue, công ty chuyên xử lý chi tiêu miễn thuế của khách nước ngoài, ước tính rằng 82% khách Trung Hoa coi mua sắm là phần cốt yếu trong kế hoạch du lịch của họ. Ở Vương quốc Anh, họ tiêu trung bình gần 1.700 bảng (2.800 đôla) một người cho mỗi chuyến đi, gấp 3 lần mức trung bình của cả thị trường. Phần lớn con số này dành cho việc mua sắm; du khách Trung Hoa sẵn sàng mua đồ Prada vào ban ngày và tối về ngủ trong các khách sạn 2 sao.

Lý do chính cho việc mua sắm ở nước ngoài là giá cả. Thuế nhập khẩu cao, thuế tiêu thụ cũng như các chính sách ‘giá hớt váng’ có thể khiến người mua phải trả thêm tới 50% ở Trung Hoa so với nơi khác. Theo LVMH, tập đoàn hàng xa xỉ Pháp, một chiếc túi xách Louis Vuitton ở Beijing đắt hơn ở Paris 30%. Đảm bảo hàng xịn cũng là lý do khác khiến người Trung Hoa thích các cửa hiệu châu Âu hay Mỹ hơn ở nước họ. Còn cả cơ hội được ‘nổ’ nữa: người ta muốn khoe rằng mình đã đi nước ngoài, vì thế mà cái mác ‘Made in Italy’ hơn hẳn ‘Made in China’, Wan-Yu Cho, một nhân viên nói tiếng Trung ở làng Bicester, khu vực mua sắm ngoại ô ở phía nam nước Anh nói. Khách Trung Hoa chiếm tới 42% tổng số hàng hoàn thuế bán được; năm ngoái mức chi tiêu của họ tăng gần gấp rưỡi. Cuối cùng, vì làm quà (lại một cách khoe mẽ nữa) thường là lí do khách du lịch Trung Hoa mua hàng xa xỉ, một người đàn ông thành đạt (hay phụ nữ - với số lượng ngày một nhiều hơn – hãng tư vấn Bain ước tính phụ nữ mua một nửa số đồ hiệu ở Trung Hoa so với chỉ 10% vào năm 1995) không thể về nhà nếu chưa có một hóa đơn hành lý phụ trội hoành tráng.

Kinh tế Trung Hoa tăng trưởng chậm lại và các nỗ lực của chính phủ nhằm ngăn chặn tham nhũng và tặng quà xa hoa đã kìm hãm thị trường xa xỉ phẩm sau nhiều năm với mức phát triển 2 con số. Cái thời mà những chai rượu vang giá 800 đôla được nhập khẩu theo từng máy bay một đã qua rồi. Nhưng trong khi sự phô trương của cải đã bớt phổ biến ở giới cao cấp, giới trung lưu mới nổi Trung Hoa vẫn coi hàng hiệu là cách thể hiện sự thành đạt. ‘Dior’ và ‘Rolex’ vẫn là từ khóa được tìm kiếm phổ biến trên các trang tiểu blog (microblog) nước này. Không những thế, theo Scott Malkin từ Value Retail – công ty điều hành Bicester và 8 làng mua sắm tương tự ở châu Âu, người Trung Hoa mua sắm ở nước ngoài còn vì ‘trải nghiệm’ và câu chuyện mà họ có thể kể lại sau này. (Bicester có những tủ điện thoại công cộng màu đỏ mà khách du lịch xếp hàng để chụp ảnh). Cơn cuồng mua sắm (shopping-spree) của người Trung Hoa có vẻ còn tiếp diễn dài dài.

Đăng Duy
The Economist


Lỗi hệ thống?


thật ra là rất đúng quy trình... :D

Bài trước: Khu vườn huyền thoại