Journey in Life: 07/10/14

Thursday, July 10, 2014

Kinh tế Thái Lan: Khi ‘lớp chống dính’ bong ra

Rubber provides some insulation. Photo courtesy Trans World Productions.

Nền kinh tế Thái Lan không thể giũ sạch (shrug off) những bất ổn chính trị ở nước này.

Chính quyền quân sự Thái Lan đã không mất nhiều thời gian để nhận ra bài học đầu tiên về việc lấy lòng dân chúng (building popular goodwill): khi không biết phải giải quyết khó khăn ra sao, cứ việc chi tiền (when in doubt, spend). Hội đồng Hòa bình và Trật tự quốc gia (NCPO) – chính quyền quân sự dưới sự lãnh đạo của Tướng Prayuth Chan-ocha trong tháng đầu tiên cầm quyền đã nhanh chóng giải ngân các khoản tiền lớn từ ngân sách chính phủ (airing out government coffers with a high-powered leaf blower). 92,4 tỷ baht (2,8 tỷ USD) đã được chi cho nông dân trồng lúa theo chương trình trợ cấp có từ thời chính quyền bị lật đổ của bà Yingluck Shinawatra trong khi các chương trình vận tải đầy tham vọng ước tính trị giá hơn 72 tỷ USD cũng đang được cân nhắc (ponder).

Chính quyền cũng hứa sẽ giải quyết số dự án tồn đọng trị giá 21 tỷ USD đang chờ xét duyệt từ Ủy ban Đầu tư (Board of Investment) do tướng Prayuth tự bổ nhiệm mình làm Chủ tịch. Tại buổi họp đầu tiên sau cuộc đảo chính ngày 18 tháng Sáu, Ủy ban Đầu tư Thái Lan đã thông qua 18 dự án trị giá 4 tỷ USD. Sau khi hạ bệ chính quyền mị dân về kinh tế (economic populism), Hội đồng Hòa bình và Trật tự quốc gia Thái Lan dường như thấy rằng đôi khi bắt chước (mimicry) cũng là một phần thiết yếu của việc quản trị: Hội đồng này đã làm trung gian cho thương vụ chiếu World Cup miễn phí trên các kênh truyền hình.

Phản ứng của người Thái có vẻ tích cực: cuộc điều tra được thực hiện sau đảo chính cho thấy chỉ số niềm tin người tiêu dùng (consumer-confidence index) đã đảo chiều tăng trở lại từ 67.8 hồi tháng Tư lên 70.7 trong tháng Năm sau 13 tháng giảm liên tiếp. Sau khi sụt giảm mạnh vào ngày 23 tháng Năm, một ngày sau khi giới quân đội chiếm quyền, thị trường cổ phiếu đã tăng đều đặn trở lại và tới ngày 1 tháng Bảy, chỉ số SET đã đạt 1.486, tăng gần 17% so với đầu năm. Tương tự, đồng baht của Thái cũng tăng sau đảo chính.

Nhưng tình hình vẫn còn rất u ám (far from well). Trong quý I năm 2014, GDP Thái Lan giảm 0,6% so với quý trước và 2,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Du lịch, ngành chiếm gần 7% nền kinh tế đã suy giảm đáng kể: theo cơ quan cung cấp dữ liệu STR Global, tỉ lệ đặt phòng từ tháng Một tới tháng Năm thấp hơn 15% so với cùng kỳ năm 2013. Tháng Sáu, Ngân hàng Trung ương Thái Lan đã giảm dự đoán tăng trưởng năm 2014 xuống gần một nửa còn 1,5%.

Các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng tỏ ra e ngại (skittish): trong 5 tháng đầu năm 2014, họ mới đăng ký 334 dự án trị giá 230 tỉ baht tới Ủy ban Đầu tư Thái Lan so với 526 dự án trị giá 256 tỉ baht trong 5 tháng đầu năm 2013. Các nhà đầu tư Nhật Bản, vốn thường chiếm phần lớn nhất, tỏ ra đặc biệt dè dặt (particularly reluctant) khi giá trị các dự án đăng ký của họ giảm tới hơn nửa.

Tất nhiên một phần trong sự sụt giảm này mang tính chu kì (cyclical). Kinh tế Thái Lan bùng nổ năm 2012 và 2013 khi nước này phục hồi sau trận lụt lịch sử năm 2011. Tín dụng dễ dãi và các chương trình hỗ trợ những người mua nhà và xe hơi lần đầu khiến người tiêu dùng thoải mái chi tiêu. Nhưng sự chi tiêu lu bù này đã để lại dư vị khó chịu (nasty hang-over) là mức nợ cao đáng ngại ở mỗi hộ gia đình. Đồng thời, sự sụt giảm đầu tư trực tiếp nước ngoài không chỉ là quay về mức bình thường: nếu tình hình tiếp diễn như trong 5 tháng đầu năm thì nó sẽ thấp hơn nhiều so với mức trước thời điểm trận lụt.

Ngân hàng Trung ương Thái Lan khẳng định kinh tế nước này sẽ không rơi vào suy thoái mà sẽ bắt đầu khởi sắc trong quý II. Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Thương mại Siam (Siam Commercial Bank) - bà Sutapa Amornvivat cho biết bà đã bắt đầu thấy dấu hiệu tăng nhẹ trong tiêu dùng: các cửa hàng nhỏ đặt thêm hàng, người dân ăn đi ăn tiệm và mua đồ gia dụng nhiều hơn. Khách du lịch sớm muộn cũng sẽ trở lại giống như họ đã từng sau cuộc đảo chính lần trước năm 2006 (sau cuộc nổi dậy (putsch) gần đây nhất, những nơi đầu tiên gỡ bỏ lệnh giới nghiêm (curfew lifted) là Koh Samui, Pattaya và Phuket – đều là các điểm du lịch).

Bằng cách nhanh chóng giải quyết các hồ sơ đăng ký đầu tư trực tiếp nước ngoài, Hội đồng Hòa bình và Trật tự quốc gia đã ra chỉ dấu nền kinh tế Thái Lan vẫn sẵn sàng. Lĩnh vực sản xuất của nước này, vốn đứng đầu thế giới về sản xuất cao su và thứ hai về ổ đĩa cứng và xe bán tải hạng nhẹ đã vượt qua (weather) nhiều năm biến động chính trị (political upheaval). Thái Lan vẫn có cơ sở hạ tầng tương đối tốt và thuế danh nghiệp thấp.

Tuy nhiên, lực lượng lao động của nước này đang già đi nhanh chóng và cũng ngày càng đắt đỏ hơn: từ năm 2011 tới 2013 tiền lương đã tăng hơn 30%. Tỉ lệ thất nghiệp của Thái Lan dưới 1% do phần lớn dân số làm nông nghiệp và cách định nghĩa ‘có việc làm’ rất rộng rãi. Nhưng ngay cả thế thì vào nửa sau 2013, theo điều tra của Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO), hơn một nửa số công ty Nhật vẫn trong tình trạng thiếu lao động. Cam kết chỉnh đốn (sort out) lại thị trường lao động của Hội đồng Hòa bình và Trật tự quốc gia Thái Lan đến giờ không đem lại gì nhiều ngoài việc khiến hàng trăm nghìn lao động Campuchia phải bỏ trốn qua biên giới.

Không gì bất ngờ (small wonder) khi Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản đang quảng bá chiến lược ‘Thái Lan +1’ trong đó các doanh nghiệp Nhật bắt đầu chuyển các bộ phận đòi hỏi nhiều lao động sang các nước có giá nhân công rẻ hơn và nhiều tiềm năng phát triển hơn. Rajiv Biswas, nhà kinh tế trưởng bộ phận châu Á Thái Bình Dương của công ty tư vấn IHS cho biết ‘có cảm giác lớp chống dính của Thái Lan đang mòn dần’ khi các nước Đông Nam Á khác trở nên hấp dẫn hơn trong khi viễn cảnh chính trị của Thái Lan vẫn mịt mù như bầu trời Bangkok vậy.

Đăng Duy
The Economist


US Ex-Im Bank - Một Trung Tâm Phúc Lợi?

shared via blog dainamaxtribune.

(mới đọc một bài ở The Economist về Ex-Im Bank với các nội dung tương tự, chưa kịp dịch nhưng bác Nguyễn Xuân Nghĩa đã có bài phân tích tổng hợp, sâu, rộng hay hơn nhiều, theo dõi blog của bác 3 năm, thấy bút lực của bác thật khỏe...)
-----
Hãy coi chừng khi nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp xuất cảng....

* Phù hiệu của một ngân hàng 80 tuổi *

Trong mấy tuần tới, các Dân biểu Mỹ sẽ được một tài liệu có ích: một bảng số cho biết là trong địa hạt tranh cử của mình, có doanh nghiệp nào được Ngân hàng Xuất Nhập Cảng tài trợ và tạo ra bao nhiêu việc làm. Như trong mọi vấn đề kinh tế chính trị, câu hỏi đặt ra là "có ích cho ai?"

Được Tổng thống F.D. Roosevelt thành lập đúng 80 năm trước bằng một Sắc lệnh Hành pháp năm 1934 để tài trợ việc buôn bán với... Liên bang Xô viết, Ngân hàng Export-Import Bank trở thành cơ quan độc lập sau Thế chiến II. Từ đó, hoạt động của "US Ex-Im Bank" được Quốc hội cho tái tục, nhưng số phận sẽ định đoạt vào cuối Tháng Chín này vì một phong trào chống đối đã nổi lên rất mạnh.

Trên nguyên tắc, Ex-Im Bank được lập ra để yểm trợ việc xuất cảng của Hoa Kỳ. Mọi tư tưởng cao quý đều có giá trị "trên nguyên tắc", miễn là ta chú ý tới thực tế cụ thể của việc áp dụng.

Trước hết, Ex-Im Bank yểm trợ xuất cảng của Hoa Kỳ như thế nào?

Bằng cách tài trợ công ty nhập cảng của ngoại quốc theo các thể thức tín dụng và bảo đảm xuất cảng. Ex-Im Bank vay tiền tài trợ này từ Ngân khố Hoa Kỳ (Bộ Tài chánh Mỹ) với sự bảo đảm của Chính quyền - tức là của dân thỉ thuế - nhờ đó việc yểm trợ có điều kiện ưu đãi dành cho nhà nhập cảng ngoại quốc.

Nhưng không phải nhà nhập cảng nào cũng có thể vay của Ex-Im Bank. Họ vay được là do sự giới thiệu của một nhà xuất cảng Mỹ: Air India được vay hơn ba tỷ đô la để mua 27 phi cơ Boeing cho mạng lưới hàng không quốc tế của Ấn là do sự vận động của hãng Boeing.

Xin đọc lại câu trên theo thực tế bên dưới nguyên tắc "yểm trợ xuất cảng" - và tạo ra việc làm cho người Mỹ trong hãng Boeing. Air India được Mỹ tài trợ theo điều kiện ưu đãi nên mua máy bay Mỹ rẻ hơn được hai triệu một chiếc, và có ưu thế cạnh tranh cao hơn hãng hàng không Mỹ. Cái được của Boeing cần so sánh với cái mất của nhiều doanh nghiệp Mỹ. Khốn nỗi, cái mất này thì chẳng ai nhìn ra vì... đã có đâu mà mất?

Một thí dụ khác là Ex-Im Bank vừa tài trợ gần 700 triệu bạc cho công ty hầm mỏ Roy Hill của một nữ tỷ phú Úc để mua thiết bị Hoa Kỳ nhằm khai thác các quặng sắt lộ thiên tại Úc. Công ty bán máy của Mỹ có lời nhờ dự án Roy Hill, nhưng bốn Nghị sĩ Dân Chủ tại hai tiểu bang Minnesota và Michigan, cùng nghiệp đoàn United Steel Workers và hiệp hội Iron Mining Association thì tính ra chuyện khác: cả ngàn công nhân hầm mỏ tại Mỹ bị mất việc.

Dù là thuộc đảng Dân Chủ và có tính ra thì họ cũng không cản nổi sức vận động của doanh nghiệp bán máy.

Cũng trên nguyên tắc, Ex-Im Bank được lập ra để yểm trợ loại doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trên bề mặt thì như vậy thật nếu ta được ngân hàng cho biết là trong năm ngoái, 90% nghiệp vụ tài trợ của Ex-Im Bank là cho các doanh nghiệp nhỏ. Nhưng lượng và phẩm lại có khác, vì các nghiệp vụ này chỉ chiếm 20% của tổng số tiền tài trợ. Phần còn lại, 80%, là trút vào các đại tổ hợp Mỹ với những dự án quy mô.

Trong thực tế, các tập đoàn như Boeing, GE, Bechtel, Dow Chemical, v.v... mới chiếm đa số của ngân khoản tài trợ dành cho nhiều đại gia đầy quyền thế của nước nhập cảng.

Cùng với Phòng thương mại Hoa Kỳ và hiệp hội doanh nghiệp chế biến National Association of Manufacturers, các đại tổ hợp vừa mở ra cuộc vận động để Quốc hội Mỹ duy trì Ex-Im Bank.

Năm 2008, khi tranh cử Tổng thống, Nghị sĩ Barack Obama cũng theo lý luận rằng đây là hình thái "phúc lợi cho doanh nghiệp" nên chống lại việc tái tục hoạt động của Ex-Im Bank và còn muốn chấm dứt việc yểm trợ các tổ hợp dầu khí của Mỹ. Sau khi đắc cử và được các đại gia này yểm trợ, ông ta đã... tinh khôn hơn, nên ủng hộ việc duy trì Ex-Im Bank, "để tạo ra việc làm cho dân Mỹ". Nhiều người Mỹ cũng tưởng thật như vậy.

Bên trong đảng Cộng Hoà, nhiều người còn tinh quái hơn thế.

Xét rằng nhiều xứ cũng lập ra loại định chế yểm trợ xuất cảng như Ex-Im Bank, kể cả Ngân hàng Phát triển Ngoại thương Trung Hoa (China Exim Bank), của Liên bang Nga hay Ấn Độ, Brazil, Hoa Kỳ cũng nên có loại công cụ cạnh tranh như vậy. Huống hồ, phe bảo thủ nêu lý luận, việc đó còn lợi về chiến lược khi tranh thủ được các nước Á Rập bán dầu, như các Tiểu vương quốc Á Rập Thống nhất United Arab Emirates, và ngăn được ảnh hưởng của khủng bố al-Qaeda.

Họ chỉ nhìn vào nơi muốn nhìn, nên không thấy nhiều tập đoàn quốc doanh Bắc Kinh đã được Ex-Im Bank tài trợ từ mấy thập niên trước, và nay đang trực tiếp cạnh tranh và thách đố doanh nghiệp lẫn chính quyền Hoa Kỳ.

Nhưng người ta xoay qua chuyện khác: hàng năm Ex-Im Bank vẫn nộp tiền lời cho Ngân khố cho nên Hoa Kỳ có một mũi xung kích về ngoại thương và chiến lược tương đối rẻ. Cũng vẫn là chuyện không biết đếm!

Khi được Ngân khố tài trợ với phân lời thấp để cho vay hay bảo đảm với lãi suất rẻ, Ex-Im Bank không có hệ thống kế toán của một doanh nghiệp tài chánh căn cứ trên "thực giá" fair value của thị trường nên trợ cấp cho thân chủ ngoại quốc khoảng 1% của ngân khoản tài trợ. Tức là gây thất thâu cho người thọ thuế tại Mỹ. Nói cho cụ thể, nếu Ex-im Bank tài trợ khoảng 27 tỷ đô la trong tài khóa 2013 thì dân Mỹ mất 270 triệu bạc – mà không biết!

Có mấy ai mất công tìm hiểu cách tính toán rắc rối của cơ quan độc lập National Bureau of Economic Research để hiểu ra chuyện thất thâu ấy?

(Xin một cước chú nhỏ, trong số ngân khoản năm 2013, Việt Nam chỉ được một hạt bụi trị giá 16 triệu tín dụng cho Tổng công ty Điện lực. So với 613 triệu bảo đảm cho Trung Hoa và 814 triệu cho Hong Kong thì thật là bèo! Và số tín dụng này không lọt xuống các doanh nghiệp nhỏ của tư nhân...)

Nhưng vì sao ngày nay người ta lại có cuộc tranh luận về Ex-Im Bank?

***
Từ đã lâu, sự tồn tại và ích lợi của Ex-Im Bank vẫn được nêu thành vấn đề. Ngày 30 Tháng Chín tới, cơ quan này hết hạn kỳ hoạt động được quy định lần trước vào năm 2012 nếu không được Quốc hội tái tục, trước hết là tại Hạ viện, định chế nắm tay hòm chìa khóa của nước Mỹ hiện do đảng Cộng Hoà chiếm đa số.

Tai họa xảy ra tháng trước khi Dân biểu Chủ tịch khối Đa số là Eric Cantor bị thất cử tại vòng sơ bộ do sự nổi loạn của phong trào Tea Party theo khuynh hướng tự do tuyệt đối libertarian. Là nhân vật Cộng Hoà số hai sau Chủ tịch Hạ viên, Eric Cantor bị phê là 1) chính khách của thủ đô, 2) quá gắn bó với quyền lợi của Wall Street. Chuyện này giải thích chuyện kia: ông cũng là người ủng hộ việc tái tục Ex-Im Bank!

Người lên thay Cantor làm trưởng khối đa số là Dân biểu Kevin McCarthy, một nhân vật biết cuốn theo chiều gió sau khi Cantor bị loại. Ông đảo ngược lập trường năm 2012 và đề nghị bác bỏ. Đằng sau, có Dân biểu Jeb Hersarling, là nhân vật có thẩm quyền vì làm Chủ tịch Ủy ban Tài chính Hạ viện, và xưa nay chủ trương là nhà nước không nên can thiệp vào thị trường để rốt cuộc thì chỉ nâng đỡ đám tư bản thân hữu và quyền lợi phe nhóm.

Chính là sự thay đổi bên trong đảng Cộng Hoà mới khiến các thế lực kia hốt hoảng mở chiến dịch tổng phản công!

Vì kinh tế cũng là chính trị, bài này xin có một kết luận nhỏ: các chính trị gia thì phải làm chính sách, nhưng khi chính sách dẫn tới việc lập ra một cơ quan công quyền để hỗ trợ doanh nghiệp thì mặc nhiên dẫn tới việc phân bố trợ cấp, nguồn gốc của hiện tượng ta gọi là "nhóm lợi ích".

Từ nhiều năm nay, các phúc trình của cơ quan giám sát công quyền GAO (Government Accountability Organization) hay của chính Tổng Thanh tra Ex-Im Bank có nói đến hiện tượng đó trong ngân hàng Ex-Im Bank. Các chính trị gia chỉ mong là chúng ta lười nên khỏi đọc....

"Stay the course" nghĩa là gì?

Photo courtesy Paul.

'Stay the course' (shared via VOA) có một từ mới là course. Course có rất nhiều nghĩa, nhưng trong thành ngữ này nó có nghĩa là một giải đất hay trường đua dành cho các cuộc đua. Thành ngữ này lần đầu tiên được dùng vào năm 1916 để chỉ cố gắng của một con ngựa để hoàn tất cuộc đua mà không bỏ dở. Vì thế stay the course có nghĩa là tiếp tục bền chí đi đến cùng mà không bỏ cuộc, dù gặp phải khó khăn gì đi nữa.

Ví dụ
Lorraine has tried to quit (bỏ) smoking before, but this time she’s staying the course (quyết tâm đi đến cùng). With the support of her friends and family she’s not giving up (bỏ cuộc) because she wants to be healthy (khỏe mạnh) again.

When our company was sold to our competitor (công ty đối địch), a lot of people resigned. But not Paul. He’s staying the course. He’s going to continue in his position and see what the new management (ban quản trị) is like.

I am writing to you to tell you how proud we (his parents and family) are of you and what you are trying to do to protect us all. This was Dan’s second tour in Iraq—he knew and said that his being there was to protect us. Many do not see it that way. I want to encourage you. I hear in your speeches about “staying the course.” I also know that many are against you in this “war on Terror” and that you must get weary in the fight to do what is right. We and many others are praying for you to see this through—as Lincoln said “that these might not have died in vain.” You have a heavy load—we are praying for you. God bless you, Bud Clay.

Vui World Cup



Rémi Gaillard pulls off some amazing trick shots to celebrate the World Cup...

Kỹ năng cơ bản để làm việc nhóm


biết dùng cái đầu một cách hiệu quả, maybe a little lower... Perfect! :D

Bài trước: Xe buýt tử thần

Xe buýt tử thần


giữa đường đời tấp nập anh vô tình lạc bước bỏ quên em... :D

Bài trước: Đấu thầu chính phủ

Đấu thầu chính phủ


nhà nước bảo sao, nhà thầu làm vậy... :D

Bài trước: Bất ngờ nơi làm việc

Bất ngờ nơi làm việc


vào chỗ kín nói chuyện kín... :D

Bài trước: Cặp đôi hoàn hảo

Cặp đôi hoàn hảo


copy, paste... :)

Bài trước: Người tốt luôn ở quanh ta

Người tốt luôn ở quanh ta


ra ngõ gặp anh hùng :D

Bài trước: Hướng dẫn rõ ràng