Journey in Life: 09/04/14

Thursday, September 4, 2014

Hiệu sách Tràng Tiền




em chọn sách như đếm tiền :D

Google thể hiện biên giới tranh chấp giữa các nước như nào?

Photo courtesy Tjebbe van Tijen.

Các biên giới quốc tế thường rất rắc rối (tricky) khi thể hiện trên bản đồ. Các đặc điểm đo vẽ địa hình (topographic) hữu hình được xác định cụ thể (pin down) bằng vệ tinh, nhưng ranh giới giữa nhiều nước là không rõ ràng và gây tranh cãi kịch liệt. Các đường bao (perimeter) có thể được hình thành bởi các con sông hay đường phố hoặc có thể vượt qua núi, sa mạc và các vùng chiến sự. Một số vùng đất biên giới bị tranh giành hàng trăm năm và thay đổi chủ quyền (change hands) hàng chục lần. Các nước khác, như Ấn Độ, bị lôi kéo (embroil in) vào một số tranh chấp lãnh thổ (territorial dispute), thậm chí còn đưa ra các luật lệ nghiêm ngặt về những nơi biên giới của họ phải được thể hiện trên bản đồ. Vậy, Google Maps, công ty đo vẽ bản đồ (mapmaker) được tham vấn nhiều nhất, xử lý các biên giới tranh chấp như nào?

Tất cả các bản đồ đều là giải thích chính trị (political construction): ngay cả một bản đồ được vẽ cẩn thận nhất cũng để lộ ra (betray) các khuynh hướng (bias) địa chính trị. Khi các nhà đo vẽ bản đồ (cartographer) in truyền thống phải đối mặt với các đường biên giới đáng nghi ngờ (questionable), họ có một vài lựa chọn, tất cả đều cần được xem xét. Tùy thuộc vào mục đích và nội dung, họ có thể thể hiện bằng một đường in đậm (embolden) dứt khoát (definitive), bất chấp các tranh chấp lãnh thổ. Hoặc họ có thể đánh dấu bằng một đường nét đứt (dashed line) hoặc tô đậm dần (shading) đặc biệt để làm nổi bật các tranh chấp (contention). Họ thậm chí có thể vẽ hai đường biên giới, mỗi đường phản ánh một tuyên bố quốc gia với vùng đất tranh chấp. The Economist thường công bố một vài bản đồ mỗi tuần, trong đó luôn bao gồm các khu vực lãnh thổ tranh chấp. Trong một bản đồ về châu Âu từ ngày 30 tháng Tám, The Economist mô tả Crimea với sọc hai màu thể hiện tranh chấp lãnh thổ giữa Ukraine và Nga, nhưng quá trình này đang được xem xét liên tục.

Google Maps có bộ bản đồ toàn diện nhất và số lượng độc giả lớn nhất thế giới với một tỷ người dùng mỗi tháng. Những khán giả toàn cầu này dẫn đến việc Google sản xuất cả các phiên bản nội địa những tấm bản đồ của 200 nước mà họ thể hiện. Cũng như được viết bằng các ngôn ngữ khác nhau, các bản đồ cũng phù hợp với (conform to) luật pháp địa phương. Chủ yếu, Google giống như một nhà đo vẽ bản đồ truyền thống: đường màu xám đặc (solid) đánh dấu biên giới quốc tế; dòng màu xám chấm (dotted) cho các ranh giới theo 'hiệp ước' và 'tạm thời'; và đường màu xám đứt đoạn (dashed) chỉ biên giới "tranh chấp" giữa các nước. Nhưng Disputed Territories (lãnh thổ tranh chấp), trang web do các chuyên gia/wonks tại MIT tạo ra, xác định 12 khu vực mà Google thể hiện biên giới khác nhau tới người xem khác nhau tùy vào vị trí của họ. Crimea là một ví dụ như vậy: khi xem bằng trình duyệt ở Ukraine, không có biên giới quốc gia được hiển thị, bán đảo này nằm trong lãnh thổ có chủ quyền của Ukraine. Nhưng khi xem từ một máy tính ở Nga, bán đảo này được phân ranh giới (demark/demarcate) bằng một đường màu xám đặc, như một phần của đế chế đang bành trướng của Nga. Người xem ở các nơi khác sẽ lại thấy một đường nét đứt, thừa nhận sự bất ổn ở Crimea kể từ khi Nga sáp nhập bán đảo này khỏi Ukraine vào tháng Ba. Google cũng thể hiện sáu phiên bản khác nhau của quần đảo Trường Sa (Spratly Islands), do các nước Brunei, Trung Hoa, Đài Loan, Malaysia, Philippines và Việt Nam cùng tuyên bố chủ quyền.

Khi Google khai trương dịch vụ này tháng Hai năm 2005, tập đoàn tuyên bố 'các bản đồ (của họ) có thể hữu ích và thú vị'. Nhưng sau một thập kỷ với quy mô và sự thống trị của Google trên một khu vực nhạy cảm như vậy, bản đồ của họ có ý nghĩa nhiều hơn thế, và đôi khi tập đoàn bị kéo vào các tranh cãi ngoại giao giữa các nước láng giềng dễ phật ý (testy). Tính linh hoạt của Internet đồng nghĩa với việc Google có thể né tránh (dodge) một số khiếu nại về tính chủ quan của nhà đo vẽ bản đồ. Nhưng ngay cả với công nghệ mới, một trong các hạn chế của bản đồ cũ vẫn tồn tại.

Sơn Phạm
The Economist

Quân nổi dậy Ukraine là những ai?

Donetsk, Ukraine. Photo courtesy Peter Collins.

Gió lại đang đổi chiều trên chiến trường đông Ukraine. Sau nhiều tuần để mất dần lãnh thổ (cede territory) vào tay quân chính phủ, lực lượng nổi dậy Ukraine đã tiến hành một loạt các cuộc phản công (counterstrike) chóng vánh. Được tiếp viện (reinforcement) từ Nga, quân ly khai đã chiếm lại một số thị trấn gần thủ phủ Donetsk và Luhansk trong tuần qua và mở mặt trận thứ ba ở phía Nam. Thông điệp rất rõ ràng: chúng tôi sẽ không đi đâu cả. Chính phủ thân phương Tây ở Kiev từ lâu đã khẳng định cuộc nổi dậy (insurgency) là sản phẩm của Nga. Bất chấp việc hơn 1.000 binh sĩ Nga di chuyển vào lãnh thổ Ukraine trong tuần qua, điện Kremlin vẫn gọi cuộc chiến là một “vấn đề nội bộ thuần túy” và khẳng định bất cứ người Nga nào tham chiến chỉ là “quân tình nguyện” hoặc binh sĩ đang nghỉ phép. Vậy quân nổi dậy Ukraine thực sự là những ai?

Sau khi Tổng thống Viktor Yanukovych bị lật đổ (oust) hồi tháng Hai và Nga sáp nhập (annex) Crimea vào tháng Ba, một nhóm dân quân (militia) chắp vá (patchwork) đã bắt đầu chiếm các tòa nhà chính phủ khắp các vùng Donetsk và Luhansk trong tháng Tư. Các nhóm gồm chủ yếu người dân địa phương bất mãn (disgruntled) và người ủng hộ từ các nơi khác đã tuyên bố thành lập Cộng hòa Nhân dân Donetsk và Cộng hòa Nhân dân Luhansk độc lập vào tháng Năm. Hai nước cộng hòa non trẻ này (budding statelet) tự gọi mình là ‘Novorossiya’ (Tân Nga) – một danh từ từng được dùng cho lãnh thổ phía nam Ukraine bị Đế quốc Nga chinh phục (conquer) hồi thế kỉ 18. Kể từ đó, Đông Ukraine đã thu hút những nhân vật đứng trong bóng tối từ Moscow (shadowy Muscovites) có liên hệ với lực lượng an ninh Nga và chính những người này đã thay đổi diện mạo cuộc nổi dậy. Igor Girkin (biệt danh Strelkov) tiếp quản cánh quân của Donetsk trong khi Alexander Borodai được bổ nhiệm làm Thủ tướng Donetsk. Họ trở về Nga vào giữa tháng Tám sau khi được thay thế bởi những người Ukraine trong một nỗ lực rõ ràng nhằm khiến Novorossiya có vẻ thuộc quyền kiểm soát của người dân bản xứ (a façade of local control).

Cộng hòa Donetsk và Luhansk duy trì chính quyền riêng biệt với Thủ tướng và nội các riêng (bao gồm cả các Bộ trưởng quốc phòng). Khu vực Luhansk có biên giới với Nga trở thành trạm trung chuyển (conduit) vũ khí và binh lính trong khi vùng Donetsk ở xa hơn về phía tây trở thành mặt trận gánh chịu các cuộc tiến công của Ukraine. Họ duy trì hoạt động độc lập trên lãnh thổ của mình nhưng phối hợp chặt chẽ với nhau. Suốt mùa hè, khi vũ khí và các tay súng đi qua biên giới đầy lỗ hổng (porous), quân ly khai đã trở thành một lực lượng chiến đấu đáng gờm và không còn sơ khai như ban đầu (initial incarnation) nữa. Họ giờ có trong tay những vũ khí hiện đại gồm nhiều xe tăng, các hệ thống pháo binh, xe bọc thép (armoured personnel carriers) và tên lửa phòng không như SA-11 BUK bị cho là đã bắn hạ máy bay MH17 của Malaysia Airlines hồi tháng Bảy – một thảm kịch mà quân nổi dậy vẫn một mực phủi trách nhiệm (deny a hand in).

Tuy sự phủ nhận của Putin về sự hiện diện của binh lính Nga là một trò hề (farcical), mức độ can thiệp của Nga đến đâu hiện vẫn là ẩn số. Một cuộc xâm lược toàn diện có thể cần tới vài ngàn quân – các quan chức NATO nói 20.000 quân đã sẵn sàng (are poised at) ở biên giới. Tới giờ, ông Putin có vẻ quyết tâm không nhận trách nhiệm về cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của gần 2.600 người, hầu hết là dân thường. Tổng thống Nga vẫn tiếp tục đưa (funnel) lính và vũ khí cho quân nổi dậy hòng đóng băng cuộc xung đột như đã từng làm ở nơi khác với hi vọng một ngày nào đó có thể điền Novorossiya vào bản đồ thế giới mới của riêng mình.

Đăng Duy
The Economist


What choice do you make today?


"Nobody ever did, or ever will, escape the consequences of his choices."
~ Alfred Montapert

“It is our choices, Harry, that show what we truly are, far more than our abilities.”
~ J.K. Rowling, Harry Potter and the Chamber of Secrets

“In the end that was the choice you made, and it doesn't matter how hard it was to make it. It matters that you did.”
~ Cassandra Clare, City of Glass

“In any moment of decision, the best thing you can do is the right thing. The worst thing you can do is nothing."
~ Theodore Roosevelt

“The choices you make now, the people you surround yourself with, they all have the potential to affect your life, even who you are, forever.”
~ Sarah Dessen, The Truth About Forever

“It's not hard to make decisions when you know what your values are.”
~ Roy Disney

“Life is partly what we make it, and partly what it is made by the friends we choose.”
~ Tehyi Hsieh

“Desires dictate our priorities, priorities shape our choices, and choices determine our actions.”
~ Dallin H. Oaks

“Heroes are made by the paths they choose, not the powers they are graced with.”
~ Brodi Ashton, Everneath

“We all make choices, but in the end our choices make us.”
~ Ken Levine

“Happiness is a state of mind, a choice, a way of living; it is not something to be achieved, it is something to be experienced.”
~ Steve Maraboli

“You can't make yourself feel positive, but you can choose how to act, and if you choose right, it builds your confidence.”
~ Julien Smith, The Flinch

Previous post: Do you like my laugh?

"Cut one's teeth" nghĩa là gì?

Mariinsky Theatre, St. Petersburg. Photo courtesy Sandra Cohen-Rose.

'Cut one's teeth' dùng để chỉ khi chiếc răng đầu tiên của một em bé vừa nhú ra khỏi lợi. Thành ngữ này có nghĩa là bắt đầu học hỏi hay thu thập kinh nghiệm trong một ngành nghề mới.

Ví dụ
The brothers cut their professional teeth at Lusardi’s before starting their own restaurant.

As a finance (tài chính) major (môn học chính) at school, I was pretty excited about getting an internship at one of the city’s most important banks. But instead of cutting my teeth on loans and investments (đầu tư), I ended up having to count out money to customers (khách hàng).

The new players (cầu thủ) will get the chance to cut their teeth at the opening game (trận đấu) of the season. I feel that after a few games they should be experienced (có kinh nghiệm) enough to play the best of the league (liên đoàn).

Admittedly, Wilmot Mountain (elevation: about sea level) in southern Wisconsin is not a world-class resort on which to cut one's teeth. But that's where I began snowplowing at age 7, when boots had laces and skis were wood. (NYTimes, 12/1995)

In 1997 the young Milanese conductor Gianandrea Noseda was named principal guest conductor of the Mariinsky Theater in St. Petersburg, becoming the first foreigner to occupy that post. With the theater's packed schedule and its hyperkinetic boss, Valery Gergiev, the Mariinksy cannot have been a placid place to cut one's teeth. (NYTimes, 10/2005)

Huyền Trang
VOA