Journey in Life: 10/22/14

Search This Blog

Wednesday, October 22, 2014

Pachinko: trò cờ bạc đầy ma lực

Pachinko game center entrance, at Shibuya. Photo courtesy Stéfan.

Khi nói đến cờ bạc giải trí, các tiệm pachinko chắc chắn là hình ảnh điển hình của Nhật Bản. Trò chơi này mang lại rất nhiều niềm đam mê mà ở bất kỳ thành phố của Nhật Bản, bạn cũng có thể thấy các tiệm lớn đầy chật người chơi suốt cả ngày. Đôi khi, nhiều người xếp hàng dài từ sáng sớm đợi các tiệm pachinko mở cửa! Trò chơi được rất nhiều người ở mọi lứa tuổi, điều kiện và, đáng ngạc nhiên là, rất nhiều phụ nữ ưa thích. Theo số liệu thống kê năm 2009, 1,6% phụ nữ Nhật Bản nghiện cờ bạc (compulsive gambler).

Được phát minh tại Nhật Bản, các máy pachinko có nguồn gốc từ Chicago, Hoa Kỳ, nơi phiên bản gốc đồ chơi trẻ em "Trò chơi Corinth" (đặt theo tên 'Corinthian bagatelle') được đưa đến Nhật Bản (Nagoya?) năm 1924. Ban đầu được lắp đặt trong các cửa hàng bánh kẹo, các máy Korinto Gēmu đã nhanh chóng thành công vượt bậc (bị đóng cửa trong thời gian Thế chiến II, sau đó mở cửa trở lại), và chẳng bao lâu được đổi tên thành Pachi-Pachi, vì âm thanh do máy tạo ra. Sau một thời gian, các phiên bản dành cho người lớn được phát triển và các giải thưởng được nâng cấp với thuốc lá, xà phòng, hay chất tẩy rửa, một thực tế vẫn không thay đổi cho đến ngày nay.

Vì sao kinh tế Đức sa lầy?

Hamburg Port. Photo courtesy Henry Mühlpfordt.

Trong quý II năm nay, nền kinh tế Đức đã giảm 0,2%. Các nhà kinh tế cho rằng xu hướng giảm sẽ tiếp tục trong quý III, nghĩa là (về mặt kỹ thuật) nền kinh tế Đức sẽ rơi vào suy thoái. Một số người còn tin rằng Đức sẽ không tăng trưởng cho đến giữa năm sau. Kết quả này khiến một số người ngạc nhiên, khi nền kinh tế Đức được cho là cường quốc (powerhouse) của châu Âu. Điều gì đã xảy ra?

Nền kinh tế Đức dựa trên (power by) xuất khẩu. Cán cân tài khoản vãng lai (chênh lệch giữa lượng tiền nhận được trong nước và chi tiêu ở bên ngoài) của nước này thuộc vào hàng lớn nhất thế giới, ở mức 7% GDP. Đức cũng là một nền kinh tế mở: tỷ lệ kim ngạch xuất khẩu so với GDP cao gấp đôi Trung Hoa. Vì vậy, khi xuất khẩu của Đức giảm 6% vào tháng Tám, bạn hiểu rằng đây là tin xấu. Trong những tháng gần đây, nền kinh tế toàn cầu không thuận lợi với nước Đức. Khoảng 6% lượng xuất khẩu của Đức là tới Trung Hoa, đặc biệt là những mặt hàng mà các nhà kinh tế gọi là hàng hóa tư bản như máy móc hạng nặng. Kinh tế Trung Hoa hiện đang chậm lại: năm 2010, tăng trưởng GDP là 10% nhưng năm nay có lẽ chỉ còn 7%. Hơn thế nữa, Trung Hoa đang tái cân bằng từ đầu tư (đòi hỏi nhiều hàng hóa tư bản) sang tiêu dùng. Nước Đức cũng đã bị ảnh hưởng do tăng trưởng chậm của 17 nước trong khu vực đồng euro, nơi chiếm tới 40% lượng xuất khẩu nước này. Thêm vào đó, nước Nga (chiếm 3% kim ngạch xuất khẩu của Đức) đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện (full-blown) do giá dầu giảm và các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

Một số người Đức phản đối, cho rằng không có gì thực sự sai khi kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn khó khăn, và nước Đức vẫn bền vững về mặt cấu trúc. Tỷ lệ thất nghiệp dưới 5% nên rất ít người Đức cảm nhận tình hình khó khăn này. Nhưng có nhiều vấn đề khác. Sau thảm họa hạt nhân ở Fukushima năm 2011, chính phủ Đức đã quyết định chuyển từ năng lượng hạt nhân sang năng lượng tái tạo (renewables, ở Đức gọi là Energiewende). Theo chuyên gia phân tích Steen Jakobsen ở Saxo Bank, chính sách này đã làm tăng hơn nữa giá năng lượng cho ngành công nghiệp, hiện đã cao nhất ở châu Âu. Điều đó khiến một số công ty chuyển địa điểm sản xuất. Năm 2013, công ty xe hơi BMW, chuyển nhà máy từ Đức đến Mỹ, nơi giá năng lượng thấp hơn 80%. Ông Jakobsen cho biết, sản xuất công nghiệp Hungary đang bùng nổ do các công ty tận dụng lợi thế năng lượng rẻ hơn. Vào tháng Tám, sản xuất công nghiệp của Đức giảm 4%.

Người Đức có lí do để lo lắng về nền kinh tế của họ, nhưng phần còn lại thế giới cũng không thể bàng quan. Năm 2013, nước Đức đã kéo khu vực đồng euro ra khỏi khủng hoảng; mà hiện có lẽ lại rất cần một biện pháp kích cầu khác. Chính phủ Đức cần tăng cường (ramp up) đầu tư. Theo một ước tính thận trọng, chính phủ của bà Merkel có thể tăng chi tiêu cơ sở hạ tầng khoảng 0,7% GDP vào năm 2015 mà không vi phạm các quy định tài chính. Số tiền đó sẽ được sử dụng để thúc đẩy các dự án liên bang đang triển khai (shovel-ready), chẳng hạn như sửa chữa cầu và hoàn thiện các tuyến đường. Điều này rất cần thiết: tỷ lệ đầu tư công của Đức ở mức ít ỏi (paltry) 1,6% GDP - gần thấp nhất châu Âu và đã giảm kể từ năm 2009. Nếu nền kinh tế Đức không cải thiện (step up), các vấn đề này sẽ ngày càng tồi tệ.

Sơn Phạm
The Economist

Nigeria đã ngăn chặn dịch Ebola như nào?

Response volunteers in Nigeria. Photo courtesy CDC Global.

Khi Patrick Sawyer xuống sân bay quốc tế Murtala Muhammed ở Lagos, thủ đô Nigeria, ngày 20 tháng Bảy, anh đã ngay lập tức ngã quỵ. Khoảng hai tuần trước đó, anh đã tiếp xúc với virus Ebola ở Liberia. Và giờ anh mang nó đến Nigeria. Vụ bùng phát dẫn đến 19 trường hợp được xác nhận nhiễm bệnh và 8 người chết ở Nigeria, gồm cả anh Sawyer. Nhưng không giống như Guinea, Liberia và Sierra Leone, nơi dịch Ebola đến nay đã làm chết hơn 4.500 người, Nigeria đã có thể ngăn chặn được virus lây lan. Ngày 20 tháng Mười, Đại diện của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Gama Vaz cho biết đã không ghi nhận thêm trường hợp bị sốt Ebola nào ở Nigeria trong vòng 42 ngày qua. Nigeria đã tiến hành những gì?

Dân số Nigeria có 177 triệu người, hầu hết là người châu Phi. Lagos, trung tâm thương mại nước này, có hơn 20 triệu dân, nhiều người sống trong các khu ổ chuột đông đúc (teeming slum). Vì vậy, nguy cơ bệnh lây lan rất lớn, và không chỉ giới hạn trong nước. Hàng ngàn người qua sân bay quốc tế ở Lagos mỗi ngày, trên đường đến Trung Hoa, Ấn Độ và Mỹ. Nhiều tập đoàn đa quốc gia có trụ sở châu Phi của họ tại thành phố này. Các giới chức y tế quốc tế lo ngại rằng ổ dịch Ebola tại Nigeria sẽ dẫn đến đại dịch toàn cầu thực sự.

Tuy nhiên, theo cách nào đó, Nigeria đã gặp may. Trong số gần 200 người trên chuyến bay với Sawyer, không ai bị nhiễm Ebola. Khi Sawyer nhất quyết đòi ra viện, bác sĩ Ameyo Adadevoh đã ngăn anh ta lại. Bác sĩ này cũng chết sau đó. Chính phủ đã phản ứng chậm chạp, một phần vì Sawyer đã không được chẩn đoán bị nhiễm Ebola ngay tức thì. Nhưng khi các nhà chức trách phát hiện virus, họ đã có các phản ứng quyết liệt. Nigeria có số bác sĩ và bệnh viện trên mỗi người dân nhiều hơn hầu hết các nước châu Phi. Nước này cũng có đội ngũ bác sĩ tại chỗ để điều tra sự bùng phát các bệnh như dịch tả (cholera) và sốt Lassa. Những công cụ này đã nhanh chóng được tận dụng. Một trung tâm chỉ huy do Quỹ Bill và Melinda Gates tài trợ để ngăn chặn bệnh bại liệt (polio) đã được dùng để điều phối các phản ứng đối phó với dịch Ebola. Các chuyên gia từ Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh nước Mỹ (CDC) trước đó đã đào tạo 100 bác sĩ Nigeria về dịch tễ học (epidemiology), và 40 người trong số họ đã dẫn đầu quá trình truy tìm những người có tiếp xúc với Sawyer. Chính phủ đã làm việc với các hãng hàng không để tìm những người mà anh ta có thể truyền bệnh. Sau đó, các nhân viên y tế liên tục kiểm tra thân nhiệt của gần 900 người bị nghi đã tiếp xúc, tổng cộng hơn 18.500 lần gặp mặt trực tiếp (với những người này).

Ông Thomas Frieden, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh nước Mỹ cho biết: 'Đối với những ai cho là vô vọng, đây chính là liều thuốc giải độc (antidote), chúng ta có thể kiểm soát dịch Ebola.' Các nước khác có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi dịch có thể học hỏi từ kinh nghiệm của Nigeria. 'Họ cần chuẩn bị sẵn sàng bằng cách thiết lập các nhóm phản ứng nhanh và cải thiện hệ thống giám sát của mình,' ông Chris Stokes thuộc Tổ chức Bác sĩ không biên giới (Médecins Sans Frontières) nói. Tuy nhiên, ông Frieden cảnh báo: 'Một vài nước có nguy cơ là Lagos tiếp theo vẫn chưa hề có một khái niệm nào về cách thức đối phó với dịch bệnh này.' Tệ hơn nữa, phần lớn các bài học từ Nigeria không áp dụng được cho các nước nơi dịch Ebola hiện đang hoành hành (raging) ngoài tầm kiểm soát. Các nước Guinea, Liberia và Sierra Leone không có các nguồn lực tương tự và dù sao cũng quá muộn để có thể dập tắt (stamp out) virus một cách nhanh chóng. Sẽ phải rất lâu các nước này mới có thể tuyên bố không còn dịch Ebola, có nghĩa là Nigeria và phần còn lại của thế giới vẫn tiềm ẩn rủi ro.

Sơn Phạm
The Economist

"In a family way" nghĩa là gì?

Gabrielle Union. Photo courtesy caydee.

'In a family way' (thường là be ~; get someone ~) nghĩa là mang thai.

Ví dụ:
I've heard that Mrs. Smith is in a family way. Our dog is in the family way.

Never mind that there are women in this reality that are desperate to have children, poor potential mothers who go through the humiliation of being tested and retested for fertility. Not to mention resorting to help from the medical community to increase their chances of getting in a family way.

Jane has a boyfriend, but at the ripe old age of 23, she’s thus far managed to keep him sexually at bay (giữ không cho lại gần). So she has some ’splainin’ to do when a pap smear (kiểm tra ung thư cổ tử cung) performed by a love-struck (si tình), distracted ob-gyn is mixed up with an artificial insemination (thụ tinh nhân tạo), leaving her in a family way that grandma, at least, first wants to embrace as a sign from God.

Newlyweds Gabrielle Union and Dwyane Wade are not quite in a family way just yet… so the actress says. The star of BET’s “Being Mary Jane” is explaining that the poof around her abdomen seen in her Thursday photo with hubby Dwyane Wade was the result of a loose-fitting dress…and not a baby bump as some of her followers believe.


Popular Now