Journey in Life: 03/02/15

Monday, March 2, 2015

Je ne suis pas Charlie

shared from Bao Anh Thai.
-----
Sự kiện toà báo biếm hoạ của Pháp bị những người Hồi giáo cực đoan tấn công và sự kiện cảnh sát Pháp hạ sát các tay súng cho thấy một sự thực là chừng nào còn có người sẵn sàng dùng tính mạng của mình để chứng minh rằng họ có quyền đùa nhạo đức tin của người khác thì còn có người sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình (và người khác) để chứng minh điều ngược lại. Và ở giữa hai nhóm người sẵn sàng chết đó, những người dân thường mong muốn sống là con tin!

Những nhà báo đã chết, những tay súng bắn họ cũng đã chết. Những gì mà hai nhóm người đó muốn chứng minh cho thế giới thì họ đều đã chứng minh bằng máu của mình. Sau những sự kiện này, tôi tự đặt những câu hỏi sau cho mình:

1. Hài hước là gì?
2. Ai đã đúng? Ai đã sai?
3. Rồi chúng ta sẽ đi tới đâu sau sự việc này?

Đối với câu hỏi 1 “Hài hước là gì?” Câu trả lời thật dễ dàng – đó là sự gây cười cho con người. Tuy nhiên, sự gây cười đó có tốt hay xấu thì còn phụ thuộc vào hoàn cảnh:

“… sau khi đã ăn hết mọi thứ có thể, bao gồm cả ủng và giày, chúng bắt đầu ăn thịt lẫn nhau, và rất nghiêm trọng là chúng còn ăn cả một lính gác Đức”. Người vừa cười vừa nói câu đó là thống chế Goering, người tán thưởng là Ciano, ngoại trưởng của Mussolini và các sỹ quan tuỳ tùng. Họ đang hài hước về cách xử sự của những tù binh Xô Viết khi bị bỏ đói trong trại tù binh của Đức. Tất cả những người trong đoạn hội thoại với Goering đều thấy thú vị khi Goering chỉ coi việc ăn thịt người là đáng quan tâm khi kẻ bị ăn là một lính Đức. Chắc có lẽ không ai trong chúng ta vào thời điểm này coi câu đùa trên là hài hước (nếu bạn thấy nó hài hước thì không nên đọc tiếp vì tôi thực sự không muốn nói với những người như bạn). Vậy lý do khiến cho chúng ta không coi nó hài hước là gì? Làvì sự vui cười không còn là hài hước nữa nếu như nó là (i) kết quả của sự đau khổ của người khác hoặc (ii) nó là nguyên nhân gây ra sự đau khổ cho người khác. Năm 1969, khi trả lời một phóng viên về việc san phẳng một khu dân cư gần Sài Gòn, một viên sỹ quan Mỹ đã nói“we have to destroy it in order to protect it!” (chúng tôi phải phá huỷ thị trấn để bảovệ nó). Chính cách nhìn nhận “phá huỷ để bảo vệ” là nguyên nhân dẫn tới sự tổn thất lớn của dân thường trong chiến tranh Việt Nam – và vì thế chúng ta không thấy nó hài hước!

Vậy những bức tranh của tạp chí Charlie Hebdo có hài hước không (ví dụ, bức tranh nhà tiên tri Muhammad hôn môi một chàngtrai trong một nụ hôn đồng giới?) Câu trả lời là không. Không có bất kỳ một dấu hiệu gì để phân biệt hình ảnh một đấng tiên tri đã chết gần 1.300 năm trước được gần 1 tỷ người Hồi giáo ôn hoà tôn kính với hình ảnh được một nhóm nhỏ cực đoan tôn thờ. CH khinh thường các kẻ cực đoan nhưng họ cũng không làm bất cứ điều gì để tôn trọng những người Hồi giáo ôn hoà - sự nhạo báng của họ lạnh lùng và không hề phân biệt. Họ gây ra nỗi đau đối với người cực đoan Hồi giáo nhưng đồng thời họ cũng khiến những người Hồi giáo ôn hoà đau lòng. Những tù binh Xô Viết không thấy câu nói của Goering là hài hước và những người dân Việt Nam không thấy có gì vui vẻ trongcâu nói của viên sỹ quan Mỹ ở trên.

Câu hỏi 2 “Ai đã đúng? Ai đã sai?” Câu trả lờicủa tôi là cả CH lẫn những người xả súng bắn họ, không ai đúng cả. Về phần các kẻ cực đoán giết người, tôi không cần phân tích. Vậy tại sao tôi coi CH sai?

Trước tiên hãy nói về một người văn minh trong xã hội hiện đại cư xử thế nào với quyền họ có? Họ bảo vệ nó và thực thi nó trong sự tôn trọng người khác và có trách nhiệm với xã hội.

Trước hết, nói về tôn trọng người khác, người La Mã có quyền vứt người Công giáo vào đấu trường và lấy làm vui khi sư tử ăn thịt họ. Đó là quyền mà luật pháp La Mã cho họ. Tuy nhiên chúng ta ngày nay sẽ không coi điều đó là hợp pháp chứ đừng nói là văn minh (vì sao ư, vì nó xâm phạm đến tính mạng và tình cảm của người khác). Những người phát xít Đức cho mình quyền giết hại người Slavo, người Do Thái vì luật pháp Đức cho phép họ coi những người đó là sub-human. Thế nhưng ngày nay, chúng ta coi đó là không hợp pháp. Khoả thân là quyền của bạn nhưng nếu khoả thân nơi công cộng hoặc trước mặt trẻ em thì điều đó không được vì nó làm ảnh hưởng tới người khác.

Vậy hành vi của CH có sai không? Xin trả lời là sai, họ biết rõ những bức tranh đó làm tổn thương cả người Hồi giáo ôn hoà lẫn cực đoan, họ đã được cảnh báo, nhưng họ không quan tâm tới điều đó. CH có biết họ đang làm điều ảnh hưởng đến những người Hồi giáo và tôn giáo khác không? Họ biết rõ. Họ đã bị phản đối, họ đã bị kiện - có ai tự hỏi trong 19 vụ bị kiện tạp chí CH đã thắng bao nhiêu vụ - để chứng minh là cái họ là hài hước chứ không phải nhạo báng? Tôi không nghĩ là CH thắng bất kỳ vụ kiện nào trong số các vụ kiện của họ. Rất đơn giản là vì những thứ họ làm, sự hài hước độc ác của họ, khó có thể được pháp luật nào coi là đúng đắn. Vấn đề ở chỗ các chế tài của pháp luật, các khoản phạt không đủ ngăn cản họ. Việc đốt trụ sở của họ không làm cho họ thấy hành động của họ gây tổn thương tới người khác ra sao. Cuối cùng thì những người cực đoan tước đoạt mạng sống của họ thay vì khởi đầu vụ kiện thứ 20.

Bạn có thể thực thi quyền của bạn nhưng khi thựct hi nó bạn phải tôn trọng người khác và có trách nhiệm với xã hội.

Vậy hành vi của CH có trách nhiệm với xã hội không? Tôi chưa bao giờ thấy trong lịch sử loài người sự nhạo báng của một bên đối với bên kia có thể hoà giải được mâu thuẫn giữa hai bên. Điều đó giống như lửa không bao giờ dập tắt đám cháy hoặc không thổi bùng thuốc súng vậy. Ai cũng nói Trung Đông và Hồi giáo cực đoan ở đó là một thùng thuốc súng. Và Charlie Hedbo đã làm gì? Họ biết đó là một kho xăng với các bồn chứa xăng để mở. Họ đi vào đó và bật một que diêm lên với tuyên bố rằng họ sẵn sàng chết. Nếu lùi lại 50 năm trước và họ làm như vậy ở Louisiana, nước Mỹ, và thay vì việc chế nhạo đấng Tiên tri của Hồi giáo, họ vẽ ảnh Jesus là một người da đen thì cũng rất nhanh, họ sẽ thấy mình lủng lẳng ở trên một cái cây nào đó.

Đối với tôi, việc đốt một que diêm lên trong một kho xăng là một hành vi không có trách nhiệm với xã hội – cho dù họ có quyền đốt que diêm đó. Điều này sẽ thấy dễ dàng hơn nếu như chính phủ Pháp cử quân đội sang tham chiến trực tiếp với IS vì vụ xả súng trên (giống như quân đội Mỹ vào Apghanistan vì vụ 11/9). Nếu chuyện đó xảy ra, sau vài năm, vài ngàn gia đình quân nhân Pháp có người thân chết trận sẽ tự hỏi “có đáng không? sự hysinh đó?”

Vậy tiếp theo là câu hỏi liệu có phải những người vừa xả súng vào toà báo CH muốn tiêu diệt tự do ngôn luận của phương Tây. Tôi thấy là không? Họ chỉ muốn một điều mà pháp luật Pháp không làm được là ngăn CH tiếp tục xúc phạm (theo cách nhìn của họ) đối với biểu tượng tôn giáo của họ. Xin lưu ý là người Hồi giáo không vẽ hình Muhammad vì ông ngăn cấm điều đó – để tránh việc tín đồ sẽ thờ cúng hình ảnh của ông cùng với đấng Allah (điều mà Thiên Chúa giáo đang làm với Jesus). Nếu hiểu như vậy thì bạn sẽ hiểu tại sao việc vẽ hình ảnh của Muhammad với Hồi giáo đã là một điều cấm kỵ chứ đừng nói tới việc vẽ ông trong các tư thế mà chính các bạn, những người bình thường và hài hước, không muốn. Những người Hồi giáo không cố gắng ngăn cản phương Tây vẽ hình các biểu tượng tôn giáo của họ ở bất cứ đâu họ muốn (trong nhà thổ hay chuồng xí), với bất kể tư thế nào họ thích (doggy hay missionary). Nếu nói một cách đúng theo quyền tự do ngôn luận của phương Tây là bạn có thể thủ dâm với hình ảnh của bố hoặc mẹ bạn nhưng đừng thủ dâm với hình ảnh của tôi. Đọc đến đây các bạn coi CH đang bảo vệ quyền tự do ngôn luận không vui phải không? Tất nhiên thôi, vì tôi đang dùng chính cách đó để nói với các bạn vậy.

Với Câu hỏi 3 “Rồi chúng ta sẽ đi tới đâu sau sự việc này?” Tôi đã viết về điều này ở trên và bây giờ lặp lại “Sự kiện toà báo biếm hoạ của Pháp bị những người Hồigiáo cực đoan tấn công và sự kiện cảnh sát Pháp hạ sát các tay súng cho thấy mộtsự thực là chừng nào còn có người sẵn sàng dùng tính mạng của mình để chứngminh rằng họ có quyền đùa nhạo đức tin của người khác thì còn có người sẵn sànghy sinh tính mạng của mình (và người khác) để chứng minh điều ngược lại. Và ở giữa hai nhóm người sẵn sàng chết đó, những người dân thường mong muốn sống là con tin!”

Và cuối cùng, tôi xin nhắc lại “Je ne suis pasCharlie” vì tôi không tin rằng sự hài hước còn là hài hước khi ta biết nó gây tổn thương người khác; vì tôi tin rằng sự báng bổ không bao giờ khiến mọi người xích lại gần nhau; vì tôi tin rằng việc thực thi quyền của tôi luôn có giới hạn– đó là sự không ảnh hưởng và tổn thương người khác. Một cây diêm, nếu đốt lên, chỉ làm nổ kho thuốcsúng chứ không bao giờ ngăn được vụ nổ cả.

"Be nothing but skin and bone" nghĩa là gì?

Sculpture Girl Chemistry , Johannesfriedhof, Bielefeld, Germany. Photo courtesy martin.

'To be nothing but skin and bone' nghĩa là tiều tụy thảm thương, chỉ còn da bọc xương (be very thin).

Ví dụ
It’s West Yorkshire not long before the Yorkshire Ripper starts his killing spree, and two police officers make a grisly (ghê rợn) discovery (khám phá). Behind a locked door in a block of flats lies the decomposing body (xác chết đang phân hủy) of a woman. But that’s not the worst of it. The worst of it is there’s a child locked in with her, “filthy, nothing but skin and bone,” looking “like a famine (nạn đói) victim.”

Woolf battled with anorexia (chứng biếng ăn) for many years. Along with her disorder (rối loạn tiêu hóa), Woolf had to deal with feeling like her body was on display as people openly commented (bình phẩm) on her appearance. Of one older and plumper (phúng phính, đầy đặn) coworker who told the whole room Woolf was nothing but “skin and bone,” she comments, “She was drawing attention to my size in a way that would have been unacceptable had I done the same to her.” Recovered from her unhealthy weight loss, Woolf wrote The Ministry of Thin to get us to focus on health rather than size.

I am obsessed (ám ảnh) with the pedicabs (xe xích lô). I can’t stop thinking about the first, and only time, I rode in one. I was in Xiamen, China, in 1985, when foreigners were few and far between outside of the biggest cities (and not so common there, either). A friend and I had just gotten off a minibus around midnight, and were looking for transportation to lodging recommended by the Lonely Planet. The only means available was a pedicab operated by a man who looked about 80 years old and appeared to weigh about 80 pounds. He was nothing but skin and bone and gristle (xương sụn), but he happily agreed to take us to our hostel for some infinitesimal (rất nhỏ, vi phân) price.

Phạm Hạnh


Ikigai (生き甲斐)

By Nam Nguyen, shared via Sự chuyển đổi Trái đất.
-----
Cái quốc đảo Nhật Bản trước kia tương đối bị cách li khỏi thế giới còn lại, do đó dân Nhật có những khái niệm, những suy nghĩ hoàn toàn khác với phần còn lại của thế giới. Một số khái niệm đã từ lâu được các nước phương Tây nghiên cứu, để ít nhất là tìm hiểu cách hành xử của người dân xứ mặt trời mọc này, sau nữa là cái gì hay có thể áp dụng. Tuy vậy có vẻ như vế thứ hai chưa có dân tộc nào khác làm được, ngay như dân Việt ta tuy cùng “da vàng, mũi tẹt” nhưng còn xa lắm mới thấu hiểu được những sự thâm thúy, có vẻ hơi triết học này của dân Nhật, ví dụ khái niệm “ikigai”.

Nếu dịch là “mục đích cuộc sống” thì hơi sơ sài, châu Âu hay nói là “sứ mệnh và sự cống hiến”, nhưng ít nhất cũng nên hiểu nó là “cảm giác có gì đó có ý nghĩa để sống, để mỗi sớm mai thức giấc có thể dễ dàng vùng dậy với cảm giác vui sướng để sống một ngày thật hiệu quả, đầy ý nghĩa và hạnh phúc”.

Để hiểu khá đơn giản về ikigai, ta hãy lấy một cá nhân bất kỳ, sẽ có 4 lĩnh vực:

-Người này thích làm gì nhất

-Người này giỏi làm gì nhất

-Cái gì xã hội cần nhất (từ con người này)

-Người này kiếm tiền (được trả tiền) vì cái gì.

Hoặc ta nhìn trên sơ đồ 4 vòng tròn minh họa, sẽ thấy ngay phần trung tâm giao thoa của chúng cho ta hiểu tương đối về ikigai.

Phải nói luôn là lịch sử của khái niệm này rất lâu đời, ít nhất từ thế kỷ 14 người thày dạy kiếm Miyamoto Musasi trong quyển sách “5 vòng tròn” đã đề cập đến ikigai (và quyển sách này hiện nay cũng được người phương Tây lôi ra nghiên cứu để áp dụng vào kinh doanh cũng như sách của Khổng Tử, Lão Tử...). Khái niệm này khá quan trọng đối với những người muốn tự phát triển bản thân, nhưng nó thay đổi theo thời gian và nhất là cũng khác nhau đối với từng cá nhân. Ví dụ từ đầu thế kỷ 20 đến hết chiến tranh thế giới lần thứ 2 thì từ này có nghĩa bao gồm Nhật hoàng và dân tộc Phù Tang, nên ikigai khá đồng nghĩa với Shinigai ( 死にがい -“cái gì đáng để hy sinh”). Thế nên chúng ta có thể hiểu được phần nào đội quân cảm tử của Nhật, sẵn sàng lao máy bay vào hạm đội và căn cứ Mỹ ở trân Trân Châu Cảng! Chỉ đến giữa những năm 60 của thế kỷ trước, cùng với sự bùng nổ của nền kinh tế Nhật thì ikigai mới có ý nghĩa tương đồng với nghĩa của từ này ngày nay!

Đối với người Nhật thật hạnh phúc nếu con người TÌM RA và THEO ĐUỔI ĐƯỢC ikigai của mình! Khi đó con người sẽ thường xuyên có NIỀM VUI CUỘC SỐNG và sự HÀI LÒNG VỚI BẢN THÂN!

Nhiều người phương Tây cũng tìm và có ikigai của mình, nhưng khác hẳn với xã hội Nhật Bản, đó là cố gắng tìm hiểu bản thân của vài cá nhân riêng rẽ (thường là những trí thức, thương gia thành đạt); nhưng ở Nhật mỗi cá thể từ bé đã được hướng đến việc tìm ra ikigai của mình, và đa số họ sẽ tìm được. Hãy lấy ví dụ một cuộc sống của một người Nhật Bản bình thường để làm ví dụ. Từ bé trẻ em phương Tây được giáo dục ở nhà, ở trường như một CÁ NHÂN, càng tự lập, càng độc đáo, càng khác biệt càng tốt; nhưng ở Nhật từ bé trẻ đã được làm quen với kỷ luật, với cảm nhận đứa trẻ làm thành viên của một NHÓM, với suy nghĩ và cách hành xử giống nhau và giống như người lớn, thày cô yêu cầu-cái này rất hay bị các nhà giáo dục Tây phương chê trách, nhưng người Nhật chẳng hề mảy may quan tâm đến việc phần còn lại của nhân loại nghĩ gì về họ. Lớn lên đi làm, bạn tưởng người Nhật họ làm vì tiền ư? Cũng đúng mà cũng sai hoàn toàn, họ làm đầu tiên là để “được cống hiến”, cống hiến cho công ty (ông chủ), cho gia đình, cho xã hội! Họ dậy từ sáng sớm, đi tàu hàng tiếng đồng hồ, chỉ để đến được trước giờ làm việc (không có khái niệm đi muộn hay các thể loại “chậm, muộn” ở Nhật!). Họ sẵn sàng mặc những bộ vét đen xì giống như hàng triệu người khác, hay mặc đồ đồng phục như hàng nghìn người ở cùng tập đoàn, thấy họ gập người xuống chào nhau hay luôn nở nụ cười với khách hàng, với cấp trên, với đồng nghiệp-đừng nghĩ họ “giả tạo”, chớ suy bụng ta ra bụng người! Họ sẵn sàng ngồi làm thêm giờ đến đêm, đến khi sếp ra về, đến khi xong hẳn việc...Và thường khi đã chọn việc, thì họ tuân thủ tuyệt đối kỷ luật hay những chỉ dẫn của người trên. Người Việt “giàu sáng tạo” chúng ta thật khó tưởng tượng để bắt đầu được dạy mổ cá những nhân viên trong quán ăn ở Nhật thường phải bưng bê, rửa bát 3 năm, rồi mới được dạy điều khác (và có thể không được dạy, nếu "sư phụ" thấy chưa đủ “chín”!).

Và như vậy người Nhật say sưa phục vụ cho công ty, chả mấy khi dám xin việc nơi khác, và sẽ thấy rất tủi hổ nếu bị sa thải! Cũng khá dễ hiểu ban lãnh đạo, nếu một nhân viên hết mình đến như thế mà bị đuổi, thì chỉ trong những trường hợp đặc biệt, chứ không dễ dãi như phương Tây (hay ở Việt Nam ta) hơi tí là mời ra cửa thu xếp đồ đạc mà về! Tất nhiên không phải người Nhật nào cũng hài lòng hoàn toàn với công việc hay coi đó là cách tốt nhất để cống hiến cho xã hội, đây chính là cái khó để tìm được ikigai của mình! Cái hay của xã hội Nhật là từng cá nhân loay hoay tìm ikigai của mình, và rất nhiều người giúp đỡ, tạo điều kiện cho anh ta sớm làm được việc đó! Ví dụ ở nhiều công ty Nhật những người đã về hưu rồi sẵn sàng làm việc không thù lao, không phải để đến cơ quan bắt bọn trẻ pha trà hay đọc báo, mà giúp chúng tìm được niềm vui và cách cống hiến tốt nhất cho công việc chung! (Tôi được biết hàng chục nghìn người Nhật về hưu, lương thừa sống, nhưng sẵn sàng sang Việt Nam làm việc, đào tạo không công cho các doanh nghiệp Việt Nam-nhưng hình như chưa ai trong chúng ta tận dụng được món quà vô giá này...). Người Nhật sẵn sàng là “người của đám đông” nhưng mỗi người tự cố tìm ikigai của mình, còn về lòng tự trọng của họ thì khỏi nói, trên mức viễn tưởng!

Để có ikigai không thể không có sở thích, niềm vui, nếu không thì sẽ chỉ “tồn tại” chứ không còn là “sống”. Và ở Nhật, với điều kiện sống, làm việc, cống hiến nếu nhìn khách quan thì quả là khá nặng nề, thì việc “sở thích” của họ cũng sẽ khác người, nhiều cái không hề dễ hiểu. Từng người Nhật nếu có điều kiện cho dù nhỏ nhất, sẽ cố gắng học nhạc cổ điển, học múa balet, học đua xe công thức 1, học lái máy bay...Chẳng thế mà trong mọi dàn nhạc cổ điển lớn nhỏ ở châu Âu bao giờ cũng có kha khá nhạc công Nhật, các đoàn múa balet có vũ công Nhật (chắc chắn họ chơi nhạc, múa...để thỏa mãn niềm vui của mình, hơn là kiếm tiền trong công việc phải đầu tư rất tốn kém để học hàng chục năm như thế). Ngay trong việc “ăn chơi” họ cũng khác phần thế giới còn lại rất nhiều, cứ xem cách họ xem bóng đá rồi dọn rác ở WC là biết. Công nghệ “tươi mát”, ăn chơi tới bến của họ cũng quái đản hơn Tây, tinh vi hơn ta-đó cũng là cách xả stress của một cuộc sống hết mình (cái này tôi chưa dám chắc có liên quan đến ikigai không hehe...)

Một ví dụ: nghiên cứu Ohsaki

Toshimasa Sone và cộng sự của khoa Y tế trường Tổng hợp Tōhoku, Sendai, Japan, năm 1994 bắt đầu cuộc nghiên cứu tâm lý 7 năm ròng rã, với 43.391 người lớn (tuổi: 40 đến 79) trong đó có cả ikigai. Câu hỏi „ Bạn có tin rằng đây chính là cuộc sống đáng sống của bạn không?“; 3 phương án trả lời: đúng, sai, không chắc chắn.

Trong thời gian điều tra có 3048 người đã chết (7%). Khoảng 60% số người được điều tra nó “có” với ikigai và nghiên cứu tổng thể mọi mặt cho thấy sức khỏe của họ tốt hơn với nhóm nói “không”. Nghiên cứu cho thấy những người trả lời “không” thường chết sớm hơn những người trả lời “đúng”. Những người trả lời “không” hay chết vì huyết áp, tim và một số tác động bên ngoài; nhưng số ca tử vong vì ung thư thì kết quả không khác biệt. Kết quả cuối cùng chỉ được công bố năm 2008.

Nhưng tỉ lệ này không quá chênh lệch sau 7 năm nghiên cứu: 95% cho “đúng” sau 7 năm vẫn sống, còn người bảo “không” còn sống 83%. Tuy vậy kết quả thiên về “Ikigai” luôn được các cuộc nghiên cứu khác chứng nhận, chưa kể chất lượng sống của họ cao hơn...

Kệ người Nhật đi, ta sống sờ sờ đây mà có cần “ikigai” quái gì đâu...Nhưng biết đâu một số ít bạn (chắc là rất ít) muốn thực sự tìm cho mình ikigai (để làm gì tự các bạn hiểu) thì sao, đối với Nhật thì bắt đầu tìm ikigai bất cứ lúc nào cũng thích hợp hết! Xin mạo muội khuyên như sau (hãy nhớ rằng đó là quá trình rất lâu dài, tốn kém nhiều trí lực, thời gian và chi phí), hay đúng hơn bạn phải tự trả lời các câu hỏi:

-loại người: mọi người đều khác nhau, nên có nhưng người đêm ngồi viết lảm nhảm trên FB, mà có những lập trình viên say sưa làm “coding” hay ngồi xem bóng đá C1, trong khi cô vợ ngáy khò khò sau khi tập bụng 2 tiếng đồng hồ để giảm cân...Nếu không biết mình là ai, thì nên stop luôn đỡ phí công-việc này phải làm đúng, và thật trung thực đối với bản thân!

-nghĩ về tương lai của mình, bạn thực sự mơ ước sẽ là ai trong cuộc sống này? Nếu bạn muốn trở thành bác sỹ nhi, thì hãy đừng đi học luật...Đừng nghĩ đến tiền lương sau này, hãy bất chấp người xung quanh, họ hàng bạn bè nói gì về bạn! Nếu bạn chỉ muốn trở thành một lái xe cho công ty du lịch, để được đi khắp đó đây, hãy xác định như vậy, kể cả khi bạn là con một hay bố mẹ làm to...

-Hiểu biết: bạn hãy thật thà với mình, bạn thạo về chủ đề gì nhất, và sẵn sàng thảo luận nó suốt đêm ngày, và bạn xem về gì thường xuyên nhất trên điện thoại di động của mình? Nếu bạn thật sự thích bộ môn nào, thì dễ hiểu bạn phải chọn nghề gì. Nguyễn Quang Thạch thích làm tủ sách ở nông thôn thì tất nhiên cần bỏ nghề cạo giấy ở PMU 18!

-Hãy tự kiểm lại những thành tích của mình đã đạt được! (bạn thi tiếng Anh được bao nhiêu điểm, hát karaoke có xuất sắc không, có bán được vũ khí trong trò chơi ảo để lấy tiền thật bao giờ chưa...?). Và hãy ghi ra giấy hay máy tính những niềm tự hào nho nhỏ đó-những người thành đạt thường có thói quen ghi chép!

-cảm nhận cuộc sống thường ngày! Bạn có thể có công việc lương cao, hay được sếp khen, nhưng bạn không thể tìm được niềm vui ở cơ quan, tức là bạn phải tìm ikigai khác đấy! Nhà vô địch cuộc đua công thức 1 Eddie Irwin đã bảo: “công việc yêu thích-đó là sở thích được trả nhiều tiền!”

Bạn có thể trả lời mấy câu hỏi đó nhờ các đường tròn minh họa kia. Sau đó còn phải làm một việc bắt buộc: lập danh sách những việc gì bạn không thích làm! Và kiểm tra chéo sau đó, để ikigai của bạn không bị dính dáng gì đến danh sách đáng ghét kia cả, lúc đó mới có thể hình dung ra ikigai của bạn!

Nhiều thiên tài biết đến ikigai và khuyên lớp trẻ phải bằng mọi cách tìm ra nó, đặc biệt là Steve Jobs! “Công việc chiếm phần rất lớn cuộc sống của bạn và cách duy nhất hài lòng hoàn toàn với nó-làm những gì chính bạn coi là vĩ đại. Và cách duy nhất làm những điều vĩ đại-hãy yêu cái việc các bạn làm!”

P.S. Xã hội Nhật tranh cãi nhiều nhất về ikigai vào cuối những năm 80, đầu những năm 90 thế kỷ trước, khi Nhật đã “khủng hoảng thừa”-và một phần qua ikigai người Nhật hiệu chỉnh cuộc sống thừa mứa của mình! Và hiện nay khi Nhật đang vượt qua hậu quả sống thần, khủng hoảng kinh tế...thì ikigai lại một lần nữa được bàn cãi nhiều tại Nhật!

Ở xã hội Việt Nam ikigai hoàn toàn không phổ biến, vì nó không bảo đảm cho bạn một cuộc sống “như mơ”-tuy vậy đa số chúng ta có thể tự thay đổi mình, tự thay đổi cuộc sống để thêm phần ý nghĩa-“điều đó phụ thuộc hành động của bạn...” (hehe như lời một bài hát khá ngớ ngẩn).

Nếu bạn tìm được ikigai cho mình và theo đuổi nó, bạn có thể nhận được một món quà vô giá của thiên nhiên: ở Okinawa, nơi mỗi người Nhật đều biết đến ikigai của mình, tỷ lệ người sống lâu trăm tuổi vượt trội hơn hẳn mọi vùng khác trong nước Nhật-bất chấp quả bom nguyên tử...

Bài trước: Giai xấu nổi dậy