Journey in Life: 04/15/15

Wednesday, April 15, 2015

"Rank and file" nghĩa là gì?

A young South Vietnamese soldier, seriously injured, being carried on a stretcher (cáng) by his fellow soldiers to the infirmary (bệnh xá). Saigon (Vietnam), 1968. (Photo by Angelo Cozzi/Mondadori Portfolio). Photo courtesy manhhai.

'Rank and file' có từ rank là cấp bậc và file là hàng quân; và vì thế có nghĩa là các thành viên bình thường của một tổ chức, trái ngược với lãnh đạo của tổ chức đó (the ordinary members of an organization as opposed to its leaders); hay nghĩa là quân nhập ngũ, trừ hạ sĩ quan, trong quân đội (the enlisted troops, excluding noncommissioned officers, in an army).

Ví dụ
The nation's largest banks are again under attack — this time over how they treat their own rank-and-file employees.

Even as she took fire from Republicans for lax (lỏng lẻo, không chặt chẽ) enforcement (thực thi), Ms. Saldana faced criticism from Democrats who said her agents are still doing too much to go after rank-and-file illegal immigrants.

One of the Victorian Labor government's major policy plans has been attacked by rank and file ALP members, revealing a growing internal dissent over the privatisation (tư nhân hóa) of public assets (tài sản công).

The casualties were not his only struggle. Lincoln had to cycle through one commander after another until he found one who would fight. He watched his son Willie die in the White House and his wife, Mary Todd, sink into depression (trầm cảm). Yet thanks to his faith in God and his deep belief that he was waging war for a just cause (chính nghĩa), Lincoln persisted. One hallmark of Lincoln’s leadership was that he established an affectionate bond with rank-and-file soldiers.

Phạm Hạnh

Để nhân viên hăng say làm việc

Ông Adolph Seltz, ở Philadelphie, trông nom việc bán xe trong một hãng xe hơi lớn, có một nhóm người giúp việc vừa bất tài, vừa vô quy củ. Ông có bổn phận là gieo hăng hái trong lòng nhóm vô vọng đó. Ông bèn họp cả nhóm, rồi xin họ có nguyện vọng gì, cứ nói thẳng ra, không ngại chi hết, rồi ông sẽ hết sức làm cho họ vừa lòng. Bọn họ bèn yêu cầu này nọ. Đến lượt ông, ông hỏi lại họ: "Bây giờ, các thầy cho tôi biết tôi hy vọng ở các thầy được những gì?". Họ đồng thanh nói:

"Chúng tôi xin trung thành, ngay thẳng, lạc quan, có sáng kiến, hăng hái hợp tác, mỗi ngày làm đủ 8 giờ".

Một người bán hàng chịu nai lưng 14 giờ một ngày nữa. Ông Seltz chép hết những điều họ yêu cầu và những điều họ cam kết trên một tấm bảng đen và ông chuẩn y hết những điều họ ước vọng.

Kết quả là sau cuộc nói chuyện đó, hết thảy mọi người đều làm việc với lòng can đảm và những sáng kiến mới lạ, và số hàng bán tăng lên một cách kỳ dị.

Ông Seltz nói: "Các người giúp việc tôi đều ký kết với tôi một tờ hợp đồng tinh thần và tôi giữ lời của tôi thì họ cũng quyết giữ lời của họ. Tôi chỉ cần hỏi ý họ, đãi họ có thể thống, là tôi muốn gì được nấy".


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

Để thành công trong một cuộc phỏng vấn

Mới rồi, trong tờ báo New york Herald Tribune, một hãng nọ có đăng quảng cáo cần một người có tài năng và kinh nghiệm đặc biệt. Ông Charles T.Cubellis viết thư xin việc và vài ngày sau nhận được giấy mời. Không để mất một phút, ông lại ngay đường Wall Street thu hết thảy những tài liệu về người sáng lập và ông chủ hãng hiện tại.

Trong khi nói chuyện với ông chủ đó, ông Cubellis nói:

"Tôi sẽ lấy làm hân hạnh lắm, nếu được giúp việc một hãng có quá khứ rực rỡ như hãng ông... Hình như ông bắt đầu ganh đua trên đường thương mãi từ hồi 28 tuổi, và vốn chỉ vỏn vẹn có một phòng giấy nhỏ và người giúp việc chỉ có mỗi một thư ký đánh máy. Phải như vậy không, thưa ông?".

Phần nhiều những người đã thành công thích nhớ lại những khó khăn buổi đầu. Ông này cũng không ra ngoài lệ đó. Ông đã mở hãng với cái vốn 450 mỹ kim và một ý mới trong đầu. Ông đã thắng được hết những nỗi thất vọng, những lời phúng thích cay chua, làm việc 12 giờ tới 16 giờ một ngày, chủ nhật hay ngày lễ cũng vậy. Và bây giờ chính những nhà đại tư bản ở Phố Wall đều lại nhờ ông chỉ bảo. Ông đắc chí lắm về chỗ có quyền hành như vậy. Mà thật tình ông đắc chí là phải. Kể lại những chuyện đó, ông hoan hỉ vô cùng.

Sau cùng, ông hỏi qua loa về lý lịch ông Cubellis, rồi mời ông phó hội trưởng lại nói: "Tôi tưởng ông này giúp việc cho chúng ta được".

Ông Cubellis đã chịu khó kiếm tài liệu về ông chủ mà ông muốn được giúp việc. Như vậy ông tỏ rằng ông quan tâm tới ông chủ đó và xí nghiệp của ông ta. Ông lại khuyến khích cho ông chủ nói. Vì vậy mà gây được mỹ cảm rất dễ dàng.


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

Để người dân vui vẻ với việc mua điện

Ông Joseph S.Webb, thanh tra Công ty Điện khí ở Philadelphie, cũng tìm thấy chân lý đó khi ông đi thanh tra tại Pensylvanie. Ông cùng viên đại lý tại miền đó, đi thăm một khu có nhiều người Hòa Lan làm chủ trại.

Khi đi qua một gian nhà sạch sẽ, ông hỏi: "Tại sao bọn này không dùng điện?". Viên đại lý trả lời bằng một giọng chán nản:

"Họ keo bẩn lắm, vô phương kể. Mà họ lại còn ghét công ty của ta nữa. Tôi đã thử đủ cách... Vô hy vọng!

Ông Webb nói:

- Mặc dầu vậy, ta cứ thử xem.

Ông gõ cửa. Cửa he hé mở, để thò cái mũi của một bà già ra. Bà ấy tên là Druckenbrod.

Ông Webb sau này kể lại:

"Khi trông thấy chúng tôi, bà ta đóng mạnh cánh cửa lại một cái rầm ngay trước mũi chúng tôi. Tôi lại gõ cửa nữa: bà ta lại hiện ra, nhưng lần này để mạt sát chúng tôi và công ty chúng tôi...

Tôi bèn cho bà ấy hay rằng:

- Thưa bà, tôi ân hận đã làm phiền bà. Tôi lại đây không phải vì điện đâu, mà chỉ vì muốn mua của bà vài cái trứng gà thôi.

Bà ta hé mở cánh cửa rộng thêm chút nữa rồi nhìn chúng tôi từ đầu tới chân, với một vẻ nghi ngờ.

- Vâng, tôi thấy những con gà ấp của bà tốt quá, giống gà tàu phải không, thưa bà?... Tôi muốn xin bà bán cho tôi một chục trứng mới.

Tánh tò mò của bà bị kích thích. Lần này bà mở toang cửa ra và hỏi:

- Sao ông biết là gà tàu?

- ... Chính tôi cũng nuôi gà, và tôi chưa từng thấy gà nào tốt như gà bà.

Bà ta hỏi tôi, có vẻ ngờ vực:

- Nếu vậy, ông đã có trứng rồi, sao còn hỏi mua?

- Vì gà của tôi là gà ta, đẻ trứng trắng. Mà bà biết rằng trứng gà ta làm bánh không tốt bằng trứng gà tàu. Mà nhà tôi nhất định làm bánh cho thiệt ngon kia.

Bà Druckenbrod tiến hẳn ra ngoài cửa, vẻ mặt dễ chịu hơn.

Trong lúc đó, tôi ngó chung quanh tôi và thấy một gian nhà làm bơ, phó mát, bề ngoài có vẻ sạch sẽ. Tôi liền tiếp:

- Mà tôi dám cá với bà rằng bầy gà của bà có lời nhiều hơn là sở sữa của ông nhà.

Trúng rồi đây! Cá cắn câu rồi. Bà ta vinh hãnh tuyên bố rằng trứng lời hơn là bơ, sữa. Nhưng không thể nào nói cho lão già cứng cổ và xuẩn đó nghe được hết.

Bà ta mời chúng tôi đi coi chuồng gà. Tôi thấy bà chế ra được nhiều đồ thiệt tài tình và tôi tỏ lời khen. Tôi chỉ cho bà vài món trộn cho gà ăn và những nhiệt độ không khí có lợi nhất cho gà. Tôi lại nhờ bà chỉ bảo tôi vài điều. Rồi chúng tôi thành đôi bạn tri kỷ, kể lể tâm sự với nhau.

Được một lúc, bà ta nói rằng vài người hàng xóm đã cho mắc điện vào chuồng gà và thấy kết quả mỹ mãn. Bà xin tôi thành thực cho biết ý kiến nên bắt chước họ không?

Hai tuần sau, đàn gà tàu của bà Druckenbrod vui vẻ cúc cúc và bới đất dưới ánh sáng đèn điện.


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

Nghệ thuật thuyết trình chào bán hàng

Một trong những hãng sản xuất xe hơi lớn nhất ở Mỹ yêu cầu các nhà sản xuất cho mẫu để làm nệm xe. Vụ làm ăn đó lớn lắm, vì giao kèo sẽ thi hành trong một năm. Mỗi nhà bán da đều có người thay mặt mang mẫu hàng lại. Hội đồng quản trị hãng xe hơi xem xét kỹ các mẫu hàng rồi mời các người thay mặt đó lại một lần cuối cùng để bênh vực thứ hàng của họ. Đó là cơ hội tối hậu để được mối hàng hay không. Tới phiên ông G.B.R., một trong ba người bán hàng. Nhưng buổi sáng hôm đó, ông thức dậy, thấy cuống họng đau lắm.

Ông ta kể lại:

"Tôi mất hẳn tiếng. Chỉ có thể nói khào khào, nho nhỏ, không ai nghe rõ được cả.

Tôi được đưa vào một phòng. Tại đó đã có viên kỹ sư coi xưởng dệt, viên chủ sự coi việc mua, viên chủ sự coi việc bán và ông hội trưởng công ty. Tôi gắng hết sức để nói, nhưng chỉ phát ra được một tiếng khàn khàn.

Chúng tôi ngồi chung quanh một cái bàn tròn. Tôi liền viết lên tời giấy câu này: "Thưa các Ngài, tôi xin lỗi các Ngài; tôi đau cuống họng nói không ra tiếng".

Ông hội trưởng nói:

"Tôi sẽ nói thay ông".

Mà thiệt vậy, ông nói thay tôi. Ông đưa những mẫu hàng của tôi ra, và khoe nó tốt. Một cuộc bàn cãi hăng hái nổi lên vì ông hội trưởng thay lời cho tôi, cho nên ông bênh vực hàng của tôi. Tôi chỉ dự vào cuộc thảo luận đó bằng cách mỉm cười, nhún vai và làm vài điệu bộ.

Kết quả cuộc tranh luận lạ lùng đó, là hãng xe ký giao kèo với hãng của tôi và xin cho bạn hay rằng, giao kèo ký kết mua tới một triệu thước da, đáng giá 1.600.000 mỹ kim. Chưa bao giờ tôi lãnh được một mối hàng quan trọng như vậy.

Tôi biết rằng nếu tôi nói được như thường thì tôi đã mất mối hàng đó, vì tôi có một quan niệm hoàn toàn lầm lẫn về cách mời hàng. Nhờ trường hợp bất ngờ đó mà tôi thấy rằng im đi, để người khác nói, lại lợi nhiều cho ta.


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

Cách loại bỏ quảng cáo lang băm trên báo chí

"Hồi đó, những tờ báo ở Boston đăng đầy những quảng cáo của bọn lang băm và của bọn cô mụ vườn mà môn thuốc và cách đỡ đẻ của họ đã làm cho nhiều người nguy tánh mạng. Vài cô mụ đó bị bắt, nhưng nhờ vận động với vài nhà chính trị, họ chỉ bị phạt một số tiền nhỏ thôi.

Mối phẫn uất dữ dội tới nỗi những người lương thiện ở Boston nổi cả dậy, la ó, còn các vị mục sư đăng đàn mạt sát các báo, cầu Chúa trừng trị những con buôn nhớp nhúa đó đi.

Dân gian kêu nài đủ cách mà vô hiệu. Vụ ấy đưa lên tới nghị viện, bàn cãi sôi nổi, nhưng rút cục cũng vì sự thối nát trong chính giới mà bị ém nhẹm đi.

Bác sĩ B. là hội trưởng hội "Công giáo" của châu thành Boston, được bạn bè giúp đỡ, ông dùng đủ cách bài trừ, nhưng than ôi! Không có kết quả chi hết; không hy vọng gì trừ được bọn đó hết.

Rồi một đêm, ông nảy ra một ý. Ông nghĩ tới cách mà người ta chưa từng nghĩ tới. Là dùng lời ngọt ngào thân mật và lời khen khôn khéo.

Ông viết một bức thư cho ông chủ nhiệm tờ báo Boston Herald tỏ lòng hâm mộ. Ông nói, ngày nào ông cũng đọc nó, vì tin tức đầy đủ, rõ ràng, vì báo không lợi dụng những bản tính đê tiện của quần chúng, và vì những bài xã thuyết rất giá trị. Thực là một tờ báo rất quý cho các gia đình và một trong những tờ báo ấn loát đẹp nhất tại Mỹ.

"Nhưng, - bác sĩ B. tiếp - một ông bạn thân của tôi, nói với tôi rằng, một buổi tối nọ, con gái của ông ấy đọc lớn tiếng một bài quảng cáo của một tên chuyên môn phá thai và hỏi ông ấy nghĩa vài chữ lạ: ông bạn tôi thiệt lúng túng, không biết trả lời ra sao. Tờ báo của ngài được các gia đình sang trọng nhất ở Boston đọc. Chắc trong nhiều gia đình khác đã xảy ra việc ý ngoại như trong gia đình ông bạn tôi đó. Nếu ngài có một vài cô em, chắc hẳn cũng không muốn cho các cô đọc những bài quảng cáo đó. Và nếu các cô hỏi ngài những câu hỏi về chuyện đó thì ngài sẽ trả lời ra sao?

"Tôi tiếc rằng một tờ báo rất có giá trị như báo của ngài - gần hoàn toàn về mọi phương diện - lại có cái lỗi đó làm cho cha mẹ không dám cho con cái đọc nó nữa. Chắc cả ngàn đọc giả cũng đồng ý với tôi".

Hai ngày sau, ông chủ nhiệm tờ Boston Herald viết thư trả lời ông B... Bức thư đó, ông giữ trên ba mươi năm và đưa tôi coi khi ông lại nghe lớp giảng của tôi.

Bức thư ấy, tôi chép lại đây. Thư đề ngày 13 tháng 10 năm 1904.

"Kính ông,

Nhận được thư ngày 11 tháng này của Ông, tôi đội ơn Ông lắm. Kể từ thứ hai, tôi nhất định tẩy tờ báo Herald cho hết những bài quảng cáo có hại. Những thuốc dọa thai sẽ hoàn toàn bị trừ tiệt. Còn những quảng cáo y dược có ích lợi chung, không thể nào từ chối hết được, tôi sẽ kiểm duyệt gắt gao cho nó thành ra hoàn toàn vô hại.

Tôi đã có ý định đó hồi tôi bắt đầu chủ nhiệm tờ báo Boston Herald và bức thư của Ông làm cho tôi quả quyết thi hành.

Tôi cám ơn Ông và cầu chúc Ông..."


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

Gió và Mặt Trời: ai mạnh hơn?

Đã lâu lắm, khi tôi còn là một đứa nhỏ chạy chân không qua những khu rừng để tới trường học làng tại miền Missouri; một hôm, tôi đọc một bài ngụ ngôn về mặt trời và gió. Gió khoe gió mạnh, mặt trời khoe mặt trời mạnh. Gió nói: "Tôi sẽ làm cho anh thấy rằng tôi mạnh hơn anh. Anh thấy ông già ở dưới trần kia không? Tôi cá với anh, xem hai ta, ai sẽ làm cho lão đó phải tốc áo ra trước hết". Tức thì mặt trời biến sau đám mây và gió bắt đầu thổi mạnh như bão. Nhưng càng thổi mạnh thì lão già càng bó chặt áo vào mình.

Sau cùng, gió mệt phải ngừng. Lúc đó mặt trời ở sau đám mây ló ra, tươi tỉnh cười với khách bộ hành. Một lát, thấy nóng quá, lão già lau mồ hôi trán và cởi áo. Mặt trời mới nói cho gió hiểu rằng: "Dịu dàng và thân yêu bao giờ cũng mạnh hơn vũ lực và giận dữ".


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

Cách xoa dịu công nhân đình công

Năm 1915, Rockefeller là người bị nhiều người oán nhất ở miền mỏ Colorado. Từ hai năm rồi, xứ đó bị tàn phá vì một vụ đình công làm đổ máu nhiều nhất trong nền kỹ nghệ của Mỹ. Những thợ mỏ trong Công ty Nhiên liệu và Kim thuộc ở xứ Colorado - do ông Rockefeller giám đốc - quyết liệt đòi tăng lương. Dụng cụ và nhà máy bị phá phách, người ta kêu lính tới, sinh ra một cuộc đỏ máu, và nhiều thợ đình công ngã gục dưới làn đạn. Trong tình hình khẩn trương như vậy, trong không khí bừng bừng thù oán đó, Rockefeller quyết lấy lòng và giải hòa với họ. Ông làm cách nào mà thành công? Thì đây, giải pháp của ông:

Sau khi mất hàng tuần cổ động ráo riết trong đám thợ để mở sẵn con đường hòa giải, ông diễn thuyết trước đám thợ đình công. Bài diễn văn đó là một trứ tác có kết quả lạ lùng. Nó dẹp được những làn sóng thù nghịch bao vây ông, đang muốn nhận ông xuống và làm cho một số đông thợ theo ông. Ông giảng giải với họ một cách thân mật, khéo léo đến nỗi thợ đình công trở lại làm việc mà không hề nhắc tới sự xin tăng lương nữa, mặc dầu trước kia họ chiến đấu dữ tợn như thế.

Dưới đây, tôi sẽ chép lại đoạn đầu bài diễn văn tuyệt khéo đó. Bạn sẽ thấy thiện cảm, nhiệt tâm và hảo ý chói lọi trong đoạn đó. Xin bạn nhớ rằng Rockefeller nói với những người mà mấy hôm trước đòi treo cổ ông cho kỳ được. Vậy mà giọng của ông dịu dàng, nhỏ nhẹ, thân mật hơn là nói với các nhà truyền giáo nữa. Trong bài đầy những câu tươi tựa hoa, như những câu này:

"Tôi lấy làm vinh dạ được ở trong nhóm anh em, tôi đã lại thăm gia đình anh em, chúng ta gặp nhau ở đây như những bạn thân... tinh thần hiểu biết lẫn nhau... quyền lợi chung... tôi được tới đây là nhờ thịnh tình của anh em...".

Bài diễn văn bắt đầu như vầy:
"Ngày hôm nay là một ngày vinh dự trong đời tôi. Lần này là lần thứ nhất tôi được cái vui và cái may mắn gặp hết thảy những người thay mặt nhân viên trong công ty lớn của chúng ta, các vị quản lý, các vị chỉ huy, và xin anh em tin chắc rằng tôi lấy làm hân hạnh được có mặt ở đây và sẽ nhớ cuộc hội họp này suốt đời tôi. Nếu cuộc hội họp này xảy ra hai tuần lễ trước thì tôi đối với phần nhiều anh em cũng như một người dưng thôi. Nhưng vì mới vài ngày nay, tôi đã đi thăm hết các mỏ ở phương Nam, trò chuyện với các người thay mặt anh em, thăm viếng gia đình anh em, hỏi han vợ con của anh em... cho nên, hôm nay chúng ta gặp nhau ở đây, không phải như thù nghịch nhau, mà như chỗ bạn thân và chính nhờ cái tinh thần thân mến nhau đó mà tôi thấy sung sướng được bàn với anh em về quyền lợi chung của chúng ta.

"Thiệt chỉ nhờ thịnh tình của anh em mà tôi được có mặt trong cuộc hội họp giữa các vị giám đốc cuả công ty và các vị thay mặt cho nhân viên, vì tôi không có cái may được ở trong nhóm trên hay nhóm dưới. Vậy mà tôi thấy tôi liên kết mật thiết với anh em, vì, tuy đại diện cho chủ nhân, nhưng tôi còn thay mặt tất cả những người làm công nữa".

Nghệ thuật làm cho kẻ thù trở nên bạn thân, đến như vậy là tuyệt khéo.


Đắc Nhân Tâm
Nguyễn Hiến Lê dịch

“Nếu nói về chuỗi thức ăn, loài người không ở đỉnh”

By Khải đơn, shared via http://tuoitre.vn.
-----
Robert Lucius - giám đốc chương trình khu vực châu Á, Tổ chức Humane Society International, một tổ chức bảo vệ động vật quốc tế hơn 60 năm - đã trở lại Việt Nam trong một chuyến đi đặc biệt khi Việt Nam đã làm ông thay đổi cuộc đời của mình, từ một sĩ quan quân đội ông trở thành nhà hoạt động bảo vệ động vật.

Robert Lucius trò chuyện với bạn trẻ tại Sài Gòn về các hoạt động bảo vệ động vật.

Robert Lucius kể: "Có khoảnh khắc trong đời tạo nên sự chuyển mình, như khi tôi đi trên đường ở Việt Nam và nhìn thấy chú chó trong chiếc lồng đằng trước. Nó nhìn tôi như cầu cứu. Tôi đã nghĩ mình muốn cứu nó nhưng chiếc xe đã đi mất. Sau chuyến đi, tôi ngồi ăn và lúc nhìn ra nhà sau, tôi thấy xác một con chó đang bị làm thịt. Tôi nghĩ: Đủ rồi, tôi không ăn thịt nữa!".

Robert Lucius là cựu sĩ quan thủy quân lục chiến phục vụ 22 năm trong quân đội Mỹ. Khi hết nhiệm vụ, ông rời quân đội và chọn con đường đấu tranh và bảo vệ động vật khi làm việc ở Tổ chức Humane Society International.

Humane Society International là một trong những tổ chức quốc tế lớn hoạt động về bảo vệ động vật - gồm các động vật trong phòng thí nghiệm, gia súc tại nông trại, thú nuôi và động vật hoang dã. Ăn chay dẫu chỉ một ngày trong tuần

Không lẽ lý do chuyển qua ăn chay với ông dễ như vậy? Hay phải một thời gian dài?

- Tôi quay về Hà Nội nói với vợ: "Giờ anh ăn chay!". Vợ tôi cười: "Ok, chúc anh may mắn!". Hai tháng sau đó, chúng tôi ăn hai kiểu bữa ăn riêng. Cuối cùng vợ tôi nói: "Ok, em cũng sẽ ăn chay". Cô ấy có trải nghiệm khác với tôi về việc này. Giờ con trai 5 tuổi của tôi cũng ăn chay.

Từ khi còn là một đứa trẻ, mọi người đã cho tôi ăn thịt bò, thịt gà. Nhưng nếu tôi có thể tìm ra những loại thức ăn có đủ dinh dưỡng khác mà không cần dùng đến thịt, và có thể chọn lựa thì tôi sẽ không ăn thịt nữa. Chúng tôi khuyến khích mọi người ăn chay. Nhưng trong đời sống đô thị rất khó để thực hiện điều này, có quá nhiều áp lực từ gia đình, bạn bè, từ truyền thông, từ KFC, từ McDonald's buộc bạn phải ăn thịt. Nếu bạn không thể từ bỏ thịt, mỗi tuần chỉ một ngày thôi, bạn hãy ăn chay. Bạn có thể cứu rất nhiều động vật, có thể tạo ra rất nhiều thay đổi với môi trường cho sức khỏe của bạn và cứu hành tinh này.

Hãy tưởng tượng nếu mỗi người chỉ ăn chay một ngày mỗi tuần, điều đó sẽ tạo ra thay đổi cực kỳ lớn trên Trái đất này, thay đổi tình trạng biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và giúp nhiều con thú không bị giết.

Không ăn thịt lại có thể ảnh hưởng tốt đến tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu? Ông hãy giải thích rõ hơn?
- Thật sự vậy! Nhu cầu về thịt ngày càng tăng và tạo áp lực cho nhiều quốc gia. Ở Brazil, họ đang chặt hàng trăm hecta rừng mưa Amazon mỗi ngày để có đất trồng đậu nành và bắp, vì giá trị xuất khẩu rất cao, đến những nước như Trung Quốc để cho heo ăn.

Người ta cho heo ăn đậu nành, bắp để chúng to ra và làm thịt. Nhưng có rất nhiều phần con người không thể ăn như xương, da, lông... sẽ bị lãng phí và bỏ đi. Lương thực mà con người có thể ăn đã bị chuyển đổi sang một loại thực phẩm lãng phí và ít hiệu quả hơn rất nhiều. Trong khi đó, rất nhiều người chết đói ở Brazil, nơi đang xuất khẩu bắp cho heo ăn khắp thế giới. Càng có nhiều người ở tầng lớp trung lưu ăn nhiều thịt hơn thì những người nghèo càng đói hơn.

Về môi trường, ở Việt Nam năm 2011 tôi có đọc một bản tin nói một trại nuôi heo ở Nghệ An 5.000 con bị người dân phản đối vì gây ảnh hưởng môi trường. Khi một lượng lớn gia súc bị nuôi nhốt ở một không gian hẹp, sẽ thải ra một lượng phân thải cực kỳ nhiều, tạo thành các hồ chất thải. Chất thải ngấm qua đất đi vào nước ngầm, chảy ra sông. Khi chất thải chảy ra sông, hồ quá nhiều, lượng nitrat và phốtpho trong nước sẽ tăng lên, lấy hết oxy trong nước, tạo ra trên sông những điểm gọi là "vùng chết"- điều này đã xảy ra tại Mỹ - nó giết chết mọi thứ, mọi loài dưới nước, hủy hoại nguồn sống của ngư dân lệ thuộc vào dòng sông. Ít ai biết nhân tố quan trọng gây hiệu ứng nhà kính, ngoài xe hơi, chính là các tập đoàn nông trại gia súc.

Đó là các sự gây hại, nhưng người ta cho rằng loài người ở trên đỉnh của chuỗi thức ăn, chúng ta có quyền ăn những loài bên dưới? Như vậy không bình thường sao?
- Lý thuyết của "chuỗi thức ăn" đã được nghĩ ra và tồn tại một thời gian rất dài từ thời đồ đá. Nhưng với khoa học hiện đại, các nhà nghiên cứu không nói đến "chuỗi thức ăn" mà gọi là "mạng lưới thức ăn". Không có cái gì là "chuỗi thức ăn" và loài người ở trên đỉnh của cái kim tự tháp đó cả. Tôi thách tất cả những ai theo lý thuyết về "chuỗi thức ăn" đến châu Phi và cố chiến thắng một con sư tử hay thử bơi với cá mập trên biển. Chúng ta không phải là kẻ ở đỉnh của chuỗi thức ăn. Mà ngược lại, chúng ta là một phần của mạng lưới thức ăn. Chúng ta lệ thuộc vào các loài khác cũng tương tự các loài khác phụ thuộc vào ta. Hãy nhìn khắp thế giới, nếu chúng ta phá hủy tất cả và các loài tuyệt chủng thì sao? Nếu loài ong hay ếch tuyệt chủng, các loài liên quan cũng sẽ tuyệt chủng, khi mọi loài tuyệt chủng, loài người khó mà tồn tại được. Loài người phải thật sự cẩn thận với sự tồn tại chung của mạng lưới thức ăn và không làm hỏng nó.

Nhưng những người ăn thịt sẽ nói các anh ăn rau, nghĩa là tàn phá thực vật còn gì?
- Chúng tôi ăn rau. Và quy trình sản xuất ra rau củ, đậu, hạt, đậu nành hiệu quả hơn rất nhiều so với ăn thịt động vật, tốn ít điện hơn, ít tài nguyên hơn và tất nhiên là thải ra ít các khí gây hiệu ứng nhà kính hơn nhiều! Ở góc độ biến đổi khí hậu, ăn chay sẽ tốt hơn cho môi trường.

"Thứ tôi đã học được từ quân đội, đó là bất kỳ sinh vật sống nào cũng muốn được sống. Khi tôi nhìn các sinh vật được đưa đến lò mổ, tôi cảm thấy sự tuyệt vọng trong chúng.

Chúng ta nói rằng loài người khác biệt, cao cấp, vậy thì con người phải hành xử khác biệt hơn với các loài khác cho dù phải ăn thịt chúng, phải nuôi và làm thịt chúng để chúng ít chịu đau đớn nhất".
(Robert Lucius)

Ông nói có chọn lựa vì ông là một người phương Tây có cuộc sống sung túc. Còn ở Việt Nam, rất nhiều người không hề có lựa chọn trong ăn uống, làm sao bắt họ có trách nhiệm?
- Tỉ lệ ăn thịt ở VN đang gia tăng. Đó không phải là truyền thống của người Việt. Trước đây bữa ăn chính của mọi người là rau củ và một ít thịt. Nhưng ở đô thị ngày càng nhiều người Việt ăn thịt hơn, rau giảm xuống. Tổ chức của chúng tôi chỉ muốn mọi người giảm lượng thịt xuống và tăng sử dụng rau xanh như truyền thống từng có. Ăn thịt là một thói quen mới của dân đô thị với bệnh tật liên quan đến cholesterol từ thịt. Người Mỹ đã từng trải qua giai đoạn đó và đang trả giá, cả về sức khỏe, môi trường, tài nguyên.

Tôi có một đứa con trai 5 tuổi. Khi con tôi lớn và con của con tôi lớn, thế giới đã hoàn toàn thay đổi. Chỉ hai thế hệ thôi, người Việt trẻ sẽ nhìn các bạn như con cháu tôi nhìn tôi, họ sẽ trách cứ chúng ta đã làm cuộc sống cực nhọc hơn vì những gì mình đã phá hủy chỉ vì thói quen ăn uống.

Nói cụ thể hơn về một loại, thịt chó. Người Việt đã ăn thịt chó một thời gian dài và chỉ coi như thực phẩm. Ông thử thuyết phục tôi xem vì sao tôi không nên ăn thịt chó?
- Tôi nghĩ loài người có mối quan hệ đặc biệt với chó. Chó là loài động vật đầu tiên được người thuần hóa 14.000 năm trước. Có rất nhiều sách đã nói về mối quan hệ đặc biệt này, khi lần đầu tiên sói và người gặp nhau và sống với nhau đến giờ. Chó rất trung thành, chúng coi người là lãnh đạo của chúng, là bậc thầy, là người để chúng đi theo. Chó đã ở bên con người trong cả quá trình của văn minh. Vì thế khi người ta giết chó ăn thịt, hãy nhìn cách chúng phản ứng, sự sợ hãi trong đôi mắt chúng, sự tuyệt vọng. Đây là mối quan hệ 14.000 năm, chúng bảo vệ ta, chăm sóc ta và chiến đấu vì ta. Khi ta ăn thịt chó, ta đã đối xử tệ bạc với mối quan hệ này. Ta đã phản bội.

Ở nhiều nơi trên thế giới, người ta cho rằng heo, bò, gà xứng đáng được nuôi, cho ăn và giết thịt theo một cách nào đó tôn trọng hơn khi ta cần sử dụng thịt. Vậy tại sao khi giết thịt chó, người ta lại đối xử chúng theo cách đó, ném trong chuồng, đập đến chết. Tôi nghĩ đó chính là hình ảnh làm nhiều người nổi giận.

Nhưng ông quên là nếu ta nuôi chó làm bạn, nó là bạn, còn khi người ta chỉ nuôi chó để ăn, vậy đó là thực phẩm thôi mà?
- Đúng rồi, tôi đồng ý bạn có thể nghĩ vậy. Nếu bạn không tin rằng ta và chó có mối liên hệ đặc biệt gì thì bạn có thể nuôi nó làm thức ăn. Nhưng dù có nuôi để giết thịt, con người cũng có trách nhiệm với sự bình an của loài động vật mình nuôi. Bạn phải nuôi đàng hoàng chứ không phải hành hạ chúng. Đây chỉ là vấn đề đạo đức của mỗi người. Bạn có biết đối xử với một sinh vật sống khác như cách chúng xứng đáng không, dù bạn là loài cao cấp?

Hãy tưởng tượng nếu người ngoài hành tinh đổ bộ xuống Trái đất và coi loài người chỉ là một động vật đang sợ hãi, coi chúng ta là thức ăn. Không lẽ ta cũng nghĩ, phải, họ là loài cao cấp, họ có quyền ăn thịt ta?

Cảm ơn ông vì cuộc trò chuyện.