Journey in Life: 11/17/16

Thursday, November 17, 2016

Tâm An_tuần 3/11

em đi chơi Văn Miếu cùng cô và các bạn...

Bài trước: Tâm An_tuần 2/11

Gia An 10 tháng tuổi


cách đây 6 năm, bố và mẹ nghiêm túc ngồi nghe ông bà ngoại và ông bà nội nói chuyện... :)

Bài trước: Bé cười - Giây phút yêu thương

Giáo dục giới tính ở quê hương của Kama Sutra: Chim, ong* và những điều cấm kỵ

Templos en Kahurajo. Photo courtesy Seba Della y Sole Bossio.

Xin vui lòng không bàn về tình dục, chúng tôi là những người Ấn theo chủ nghĩa dân tộc.

Balu Sudha, giáo viên tại một trường nữ sinh tư thục ở Mumbai, đã đăng ký học một khóa giáo dục giới tính bởi cô cảm thấy mình không thể trả lời các câu hỏi liên tiếp của học sinh về vấn đề tình dục. Trường của cô, một trong những ngôi trường sang nhất thành phố, mời một chuyên gia đến giảng dạy cho học sinh về "các vấn đề kiểu đó" hai hoặc ba lần một năm.

Như vậy cũng là nhiều hơn điều mà đa số học sinh ở bang Maharashtra (thủ phủ là Mumbai) nhận được. Giáo dục giới tính chưa bao giờ được coi là thế mạnh của các trường học Ấn Độ, vì vậy mà đầu năm nay bang Maharashtra và tám bang khác đã từ chối dạy theo chương trình giáo dục giới tính mới do bộ giáo dục nước này yêu cầu. Ngoài ra, các bang phản đối còn bao gồm một số bang đông dân nhất của Ấn Độ, như Gujarat, Madhya Pradesh và Uttar Pradesh, nơi hiệp hội giáo viên đã đe dọa sẽ thiêu hủy các quyển sách giáo khoa dạy chương trình mới.

Cố gắng phổ biến giáo dục giới tính ở một đất nước mà vấn đề tình dục hiếm khi được thảo luận cởi mở vẫn luôn là việc khó khăn. Tiêu đề của khóa học "Chương trình Giáo dục thanh thiếu niên" được nói tránh đi đã không ”lừa” được giáo viên, rất nhiều trong số họ sốc khi thấy một tập tranh vẽ minh họa cơ thể người và các bức vẽ chi tiết bộ phận sinh dục.

Một số thầy cô khác thì giận dữ trước các thông tin về phòng tránh thai và các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục —điểm chính của chương trình được đưa vào trong cuốn sách. Tại Ấn Độ, 44% các trường hợp AIDS được ghi nhận xảy ra ở độ tuổi từ 15 đến 29. Sự tham gia của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc, tổ chức đã xây dựng chương trình này cho chính phủ, là một trở ngại khác. Điều này đã cho các nhóm tôn giáo cánh hữu, vốn luôn biết nhanh chóng lợi dụng các vấn đề liên quan đến "các giá trị Ấn Độ", cơ hội bài xích chương trình như một thứ văn hóa du nhập từ phương Tây.

Nasratullah Afandi của Tổ chức văn hóa hồi giáo Jamaat-e-Islami Hind, cho biết giảng dạy chương trình giáo dục giới tính là một phần nỗ lực để tạo ra một "sự giáo hóa thuần nhất". "Dù sao thì tình dục là bản năng," ông nói thêm. "Vì thế, không cần thiết phải dạy nó cho trẻ em."

Điều này cho thấy một vấn đề khác: rất nhiều người Ấn Độ có quan niệm sai lầm nghiêm trọng về giáo dục giới tính. Vì vậy, nếu không phải công khai chương trình học, các lớp học giáo dục giới tính có thể có hiệu quả tại Ấn Độ. Từ năm 1995, giáo hội Công giáo quản lý hơn 100 trường ở Mumbai, đã có khóa học về phòng tránh AIDS và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác mà không gặp phải điều tiếng gì.

Nhưng sau những ồn ào về chương trình Giáo dục thanh thiếu niên, nhiều bang đang mày mò chỉnh sửa tài liệu khóa học. Các nhóm phòng chống AIDS lo lắng rằng họ sẽ loại bỏ các vấn đề về giáo dục giới tính và chỉ tập trung vào "kỹ năng sống". Trong khi đó chính phủ đã thành lập một ủy ban để sửa đổi chương trình và giới thiệu lại một phiên bản mới ”nhẹ nhàng” hơn (watered-down) vào cuối năm nay.

Ở Delhi, chương trình giáo dục giới tính không bao giờ tới được các trường học. Rina Ray, giám đốc sở giáo dục cho biết sở sẽ có một khóa học riêng trong tháng 11. Khóa học tập trung vào "những kỹ năng sống như dinh dưỡng, kỹ năng giải quyết vấn đề, và cách giao tiếp với cha mẹ". Nó cũng bao gồm các thông tin về tình dục và AIDS, bà nói thêm. "Nhưng chúng tôi là sở giáo dục, không phải sở y tế."

Vương Thảo
The Economist



* "the birds and the bees" (idm): thông tin cơ bản về giới tính và sinh sản dùng để nói với trẻ nhỏ.

Yakuza Nhật Bản: Những cuộc ly khai

Nothing to hide. Photo courtesy elmimmo.

Một “cuộc chia tay” kỳ lạ của những băng nhóm tội phạm.

Giữa giới giang hồ quận Kabukicho với một rừng các quán bar thoát y, những hộp đêm và những nhà chứa san sát trên con phố trung tâm của khu phố đèn đỏ tại Tokyo, người quản lý ca đêm của quán Parisienne Café đang lo lắng vì yakuza. Nhóm tội phạm có tổ chức lớn nhất Nhật Bản, Yamaguchi-gumi, với 23.400 thành viên, vừa có lục đục vào tháng trước. Ngày 05 tháng 9, hàng chục nhóm nhỏ trong tổ chức này đã liên kết để lập một tổ chức mới, đối địch với phần còn lại. Một cuộc đấu súng giữa một yakuza với những tên xã hội đen người Trung Quốc ở Parisienne đã từng làm chết một tên và làm bị thương một vài tên khác. Quản lý của quán cà phê này lo rằng cuộc chiến giữa các băng nhóm này lại sắp có nguy cơ nổ ra.

Cảnh sát đang sẵn sàng đối phó với bạo lực trên khắp Nhật Bản với lực lượng tập trung nhiều nhất ở Kabukicho và Ginza, khu mua sắm nổi tiếng nhất của thủ đô, cũng như ở các thành phố Kobe, Osaka và Nagoya, nơi là thành trì của các băng nhóm yakuza lớn. Trong cuộc ly khai cuối cùng của yakuza vào năm 1984, hàng chục thành viên băng đảng đã chết trong những trận chiến giành địa bàn, một cảnh hoang tàn đẫm máu, nếu xét đến những tiêu chuẩn siêu an toàn của đất nước này. Trong vài năm qua, những vụ oanh tạc, đe dọa giết người và tàn sát lẫn nhau của các băng nhóm ở Kyushu, điểm cực nam của bốn hòn đảo chính, đã bào mòn lòng khoan dung của công chúng.

Dù như vậy, phần lớn yakuza vẫn hợp pháp. Trở thành thành viên thôi thì không có vấn đề gì. Các yakuza vẫn tới các cơ quan nhà nước, chìa danh thiếp và nhận lương hưu như mọi người. Tổ chức Yamaguchi-gumi gần đây còn lập một tờ báo nội bộ với các bài viết về trò chơi nhập vai và câu cá. Ông chủ của nó, Shinobu Tsukasa, miêu tả tổ chức của mình như một nơi trú ẩn cho những người yếu đuối và bị thiệt thòi; nó giúp duy trì trật tự tại tầng đáy xã hội.

Sự ly khai này có một phần liên quan tới vấn đề kinh tế. Hai thập niên giảm phát của nền kinh tế Nhật Bản đã khiến việc moi tiền từ các doanh nghiệp khó khăn hơn, nhưng Yamaguchi-gumi vẫn giữ lệ phí thành viên của nó ở mức cao (tổ chức mới tách ra đã hứa sẽ giảm thấp hơn). Lời ra tiếng vào về sự lãnh đạo của ông Tsukasa cũng là một yếu tố. Các phe phái khác từ lâu đã phẫn nộ với vị trí thống trị của Kodo-kai, nhóm yakuza liều lĩnh và cứng đầu nhất do ông ta đứng đầu, đang cố gắng mở rộng địa bàn tại Nagoya và tiến vào thủ đô Tokyo phồn hoa cũng như phần còn lại của vùng Kanto miền Đông Nhật Bản. Yakuza ở các thành phố cảng Kobe và Osaka bị bỏ lại phía sau với phần lợi nhuận ngày càng mỏng khi ngành công nghiệp sa sút.

Kodo-kai cũng gây sự với cảnh sát. Thay vì hợp tác, như các phe phái khác làm, nhóm này lại uy hiếp họ. Nhóm này còn có nhiều thành viên là người Hàn Quốc. Theo Jake Adelstein, một người Mỹ chuyên nghiên cứu về yakuza, điều này khiến việc hợp tác với cảnh sát có tư tưởng bài ngoại khó khăn hơn. Cảnh sát thậm chí có vẻ đang giúp đỡ nhóm ly khai tự xưng là Kobe Yamaguchi-gumi.

Nhiều người Nhật hy vọng rằng ly khai là một dấu hiệu cho thấy quyền lực và ảnh hưởng của các yakuza đang suy yếu bởi chúng gây ra những trở ngại về tài chính, và chính Mỹ cũng đã chỉ trích thái độ nửa vời của chính phủ Nhật đối với tình trạng này. Một đạo luật quốc gia về chống tội phạm thông qua vào năm 1992 không đạt được nhiều thành quả cho đến gần đây, khi đã được thắt chặt. Và từ năm 2009 chính quyền địa phương đã ban hành pháp lệnh đối với riêng các tổ chức tội phạm, quy định rằng các doanh nghiệp trả tiền cho yakuza hay làm ăn với họ đều là bất hợp pháp. Những sắc lệnh này đang phát huy hiệu lực.

Tuy nhiên, dấu hiệu thể hiện sức mạnh của yakuza trong nền kinh tế, gần đây, càng thấy rõ. Olympic Tokyo vào năm 2020, với các dự án xây dựng và những du khách ham hố hội hè là một hũ mật ong đầy hấp dẫn. Tại Quốc hội, người ta đã đặt câu hỏi về mối liên hệ giữa ông Tsukasa và vị Phó Chủ tịch Ủy ban Olympic. Tháng 10 năm 2013, cơ quan giám sát tài chính đã phát hiện một phần trong hệ thống ngân hàng khổng lồ Mizuho đã cho các yakuza vay rất hào phóng. Yakuza từ lâu đã tham gia vào việc tìm kiếm lao động giá rẻ cho các nhà máy điện hạt nhân, bao gồm cả công việc làm sạch tại nhà máy Fukushima Dai-ichi, nơi xảy ra thảm họa hạt nhân năm 2011.

Nhưng kỳ lạ thay, giới yakuza lại xem mình là nạn nhân. Họ phàn nàn vì kỳ thị xã hội ngày càng lớn đối với các thành viên và than vãn vì con mình bị bắt nạt tại trường học. Có lẽ để giành lấy sự ủng hộ, họ thậm chí còn cố gắng tận dụng sự bất mãn của người dân đối với Thủ tướng Shinzo Abe. Trang web của Yamaguchi-gumi đăng tin rằng dưới thời ông Abe, một người cánh hữu có ý định xét lại tính quân phiệt của Nhật Bản, đất nước có nguy cơ quay trở lại tư duy từ trước Thế chiến II. Đây là đường lối mới của một lực lượng từng giúp Đảng Dân chủ Tự do của ông Abe đàn áp các công đoàn và những người biểu tình của phe cánh tả trong những năm 1950 và 1960.

Khi đó, LDP đã từng công khai nhận tiền từ các trùm yakuza. Theo Kenji Ino, một tác giả chuyên viết sách về giới tội phạm, các mối quan hệ không còn công khai nữa nhưng vẫn còn những mối liên kết phía sau. Ông nói, nhiều chính trị gia vẫn tham dự các bữa tiệc tối mỗi tháng với ông trùm yakuza trong các nhà hàng ryotei cao cấp và kín đáo. Trong tình hình hiện nay, không rõ liệu các nghi lễ truyền thống này có bị gián đoạn một thời gian hay không.

Minh Thu
The Economist


Chiến đấu với carbon: Bước tiến của gió và mặt trời trong cuộc chiến năng lượng với than

Wisconsin morning. Photo courtesy Anne Marie Peterson.

Năng lượng sạch tăng mạnh, giá than cũng vậy.

Cuộc chiến giữa năng lượng sạch và than ô nhiễm đã bước vào một giai đoạn mới. Theo báo cáo tuần qua của Cơ quan Năng lượng quốc tế, vào năm 2015 lần đầu tiên năng lượng tái tạo đã vượt qua than để trở thành nguồn sinh điện lớn nhất thế giới.

Dù từng có những dự báo bị cho là coi nhẹ vai trò của năng lượng gió và năng lượng mặt trời, Cơ quan Năng lượng quốc tế đã thừa nhận rằng năng lượng tái tạo đang thay đổi cuộc chơi trên thị trường điện. Tính trong năm ngoái, mỗi ngày thế giới có thêm 500.000 tấm pin mặt trời được lắp đặt. Chỉ riêng tại Trung Quốc, nơi chiếm tới 40% trong tổng 153 gigawatt (GW) công suất lắp đặt năng lượng tái tạo trên toàn cầu, cứ mỗi giờ lại có hai tuabin gió được dựng lên. Với các chính sách hiện hành, Cơ quan Năng lượng quốc tế dự báo trong giai đoạn 2015-2021, thế giới sẽ sản xuất thêm được 825GW điện từ năng lượng tái tạo, nhiều hơn 13% so với con số được đưa ra vào năm ngoái.

Nhưng những nhà máy sản xuất ra lượng điện tái tạo đó không phải lúc nào cũng tạo ra điện. Không giống như than, liên tục đốt suốt ngày, các nguồn năng lượng tái tạo là gián đoạn. Nhưng Cơ quan Năng lượng quốc tế dự đoán thị phần của năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện sẽ tăng từ 21% lên gần 28%. Các chính sách nhằm hạn chế sự nóng lên toàn cầu và giảm ô nhiễm không khí là động lực cho cuộc cách mạng năng lượng sạch này, qua đó giúp hạ giá thành của các tấm năng lượng mặt trời và tua bin gió. Cơ quan Năng lượng quốc tế dự đoán Mỹ sẽ vượt Liên minh châu Âu để trở thành thị trường năng lượng tái tạo lớn thứ hai (sau Trung Quốc) trong vài năm tới, nhờ ưu đãi về thuế liên bang cho các nhà sản xuất năng lượng gió và năng lượng mặt trời. Do nhu cầu điện ở các nước giàu đang giảm, năng lượng tái tạo đang loại bỏ dần các nguồn sinh điện khác trong cuộc đua. Nhưng ở các nước đang phát triển, năng lượng tái tạo vẫn chưa phát triển đủ nhanh để đáp ứng kịp nhu cầu.

Lauri Myllyvirta, một chuyên gia nghiên cứu về năng lượng Trung Quốc ở Tổ chức Greenpeace, nói rằng Cơ quan Năng lượng quốc tế có thể vẫn đang đánh giá thấp "sự tăng trưởng theo cấp số nhân" của năng lượng tái tạo. Ví dụ, số điện năng lượng mặt trời được hòa lưới điện quốc gia của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2016 nhiều hơn tổng số của cả năm 2015, chuyên gia này nói.

Tuy nhiên, năng lượng than đá cũng đang cho thấy khả năng phục hồi đáng ngạc nhiên. Đầu năm nay người ta cho rằng là giá nhiệt than sẽ bị giảm sâu vì giảm đầu tư vào các nhà máy điện đốt than mới và nhu cầu dài hạn xuống thấp. Tuy nhiên, kể từ giữa năm, mức giá đã tăng gấp đôi lên 100 USD/tấn. Lý do, lại là Trung Quốc. Chính quyền nước này đã áp đặt các hạn mức lên các công ty khai thác than đang nợ chồng chất để đẩy giá than lên bằng cách chỉ cho phép họ sản xuất 276 ngày/năm. Một phần nhờ đầu cơ tràn lan trên thị trường giao sau của Trung Quốc, các biện pháp này đã có hiệu quả ngoài mong đợi. Đối mặt với mức nhập khẩu tăng đột biến, chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu nới lỏng cho ngành than. Tuy nhiên, nếu sự tăng giá vẫn tiếp tục, nó sẽ tạo đà tốt hơn cho các dạng năng lượng xanh: giá than cao hơn sẽ gây tổn hại đối với biên lợi nhuận của các đối thủ “bẩn” khác.

Thanh Hương
The Economist