Chừa chỗ cho sự tình cờ

Chúng ta thường cho rằng mọi thứ luôn là kết quả của tư duy logic, tuyến tính. Nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Chẳng hạn, hãy nhìn chiếc gương chiếu hậu trong xe.

Gương chiếu hậu được phát minh hơn 100 năm trước bởi tay đua Ray Harroun.

Ông giống một kỹ sư hơn là một tay đua. Nhưng ông muốn tham gia cuộc đua Indianapolis 500 đầu tiên vào năm 1911, nên đã thiết kế chiếc xe đua Marmon Wasp.

Cải tiến đầu tiên của ông là chiếc xe chỉ có một ghế. Thời đó, mọi xe đua đều có hai ghế: một ghế cho tay lái, một ghế cho thợ máy.

Thợ máy ngồi đó để sửa xe nếu xe hỏng, đồng thời báo cho tay lái biết các xe khác đang ở đâu.

Harroun nói ông không cần thợ máy. Nhưng đến ngày đua, các tay đua khác phản đối. Không có thợ máy, ông sẽ không có ai báo vị trí các xe khác -- và điều đó có thể gây nguy hiểm thật sự cho các tay đua còn lại.

Đó là lúc Harroun cho họ thấy cải tiến thứ hai. Ông không cần thợ máy báo, vì ông đã làm một chiếc gương lớn có bốn chân kim loại, rồi bắt vít nó phía trên vô lăng.

Nhờ vậy, không cần rời mắt khỏi đường đua, ông vẫn luôn biết ai đang ở phía sau.

Chưa ai từng nghe một ý tưởng như thế. Nhưng họ không thể phản bác, vì nó có lý.

Trong suốt 6 giờ 42 phút của cuộc đua, Harroun đạt tốc độ trung bình 74,5 dặm/giờ.

Đó là tốc độ cao vào năm 1911, nhưng không nhanh bằng một số tay đua khác.

Họ gầm rú vượt lên, nhưng lốp xe mòn nhanh và họ phải thay lốp.

Năm 1911, thay lốp không phải quy trình thần tốc như trong Formula One hiện đại. Nó chậm và cồng kềnh. Đó là nơi các đối thủ của Harroun mất thời gian.

Harroun chỉ phải thay lốp bốn lần. Đối thủ gần nhất của ông, Ralph Mumford, phải thay lốp 14 lần.

Harroun thắng cuộc đua Indy 500 đầu tiên với khoảng cách hơn nửa dặm. Và ông làm điều đó một mình, không có thợ máy ngồi trong xe.

Báo chí gọi thiết bị mới của ông là “nhìn mà không cần ngoái đầu”, khi đó cái tên gương chiếu hậu vẫn chưa ra đời.

Chẳng bao lâu sau, ai cũng muốn có một chiếc. Và ngày nay, không chiếc xe nào được sản xuất mà thiếu gương chiếu hậu.

Nhưng phải rất lâu sau, sự thật mới lộ ra.

Như Harroun nói:

“Chiếc xe rung kinh khủng đến mức tôi chẳng thấy cái quái gì trong gương. Nhưng tôi bảo đảm không ai biết chuyện đó ngoài tôi.”

Ông giữ kín điều ấy vì mục đích thật sự của chiếc gương vốn không phải để nhìn phía sau.

Mục đích thật sự là giúp ông được đua mà không cần thợ máy.

Điều đó khiến xe của ông nhẹ hơn các xe khác, lốp không mòn nhanh, và ông không cần dừng pit quá nhiều lần.

Từ đầu đến cuối, chiếc gương chỉ là cái cớ để loại bỏ trọng lượng thừa của một người thợ máy.

Vì thế, thứ mà ngày nay chúng ta mặc nhiên coi là một thiết bị an toàn thực ra không được phát minh vì lý do đó. Nó được phát minh để "lách luật".

Nhưng ngày nay, mọi chiếc xe Formula One đều là xe một ghế, và mọi chiếc xe chạy đường bộ đều có gương chiếu hậu.

Bởi sáng tạo không phải lúc nào cũng đi theo đường thẳng.

Như John Webster từng nói với tôi:

“Một số phần hay nhất của thành phẩm xuất hiện nhờ tình cờ.

Vì vậy, bạn phải luôn giữ đầu óc cởi mở và chừa chỗ cho sự tình cờ xuất hiện.”

shared via Dave Trott,