Journey in Life: 09/12/14

Friday, September 12, 2014

Không trả tiền cho thực tập sinh là bất hợp pháp?

Garden of Hedonism. Photo courtesy Scott.

Thực tập sinh (internship) đã và đang trở thành nấc thang (rung) đầu tiên để có được một công việc 'cổ cồn trắng'. Các ngân hàng và các công ty kế toán hiện tuyển dụng hơn nửa các nhân viên mới thông qua chương trình thực tập; các nghề nghiệp trong lĩnh vực chính trị, y học, truyền thông và nhiều lĩnh vực khác gần như luôn bắt đầu với vị trí thực tập. Hai phần ba số sinh viên Mỹ ít nhất đã qua một lần thực tập (at least one internship under their belt) trước khi rời ghế giảng đường. Nhưng các bạn sinh viên này thường được trả công còm cõi (badly compensated): gần nửa số thực tập sinh ở Mỹ hoàn toàn không có tiền công. Vì sao tình trạng các thực tập sinh không được trả công lại tồn tại ở các nước có luật tiền lương tối thiểu?

Thực tập sinh không có tư cách pháp nhân đặc biệt: các chủ sử dụng lao động không thể né tránh (dodge) chi trả tiền lương tối thiểu chỉ đơn thuần bằng cách xếp loại một nhân viên tạm thời như là thực tập sinh. Nhưng có một số trường hợp ngoại lệ. Hầu hết các nước có luật tiền lương tối thiểu có những cơ quan nhỏ (carve-out) làm việc cho các cơ quan công quyền. (Đó là lý do vì sao Tổng thống Mỹ Barack Obama có thể sử dụng hàng trăm thực tập sinh không lương tại Nhà Trắng, ngay cả khi ông tweet về việc cần thiết phải nâng cao mức lương tối thiểu). Tương tự, các tổ chức phi lợi nhuận thường được "cho đi nhờ miễn phí" (free pass): các tổ chức từ thiện được phép thuê các tình nguyện viên, chẳng qua là một dạng thực tập sinh không công cho họ.

Vấn đề này trong khu vực tư nhân mới đáng quan tâm (interesting). Năm 1947, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết công ty đường sắt Portland Terminal đã đúng (justified) khi không trả công cho thực tập sinh gác phanh (brakeman) của họ trong thời gian khóa học bảy ngày mà các thực tập sinh này buộc phải trải qua trước khi bắt đầu công việc chính thức. Các học viên đang "làm việc vì lợi ích của chính bản thân họ", Tòa án phán quyết. Gần đây, Bộ Lao động đã đưa ra sáu điều kiện các doanh nghiệp phải đáp ứng khi áp dụng chương trình thực tập sinh không được trả công. Theo các doanh nghiệp, phần rắc rối nhất là yêu cầu: chương trình thực tập phải "tương tự như đào tạo trong môi trường giáo dục"; và thực tập sinh không "chiếm mất việc" của nhân viên bình thường; và doanh nghiệp không được có lợi nhuận từ các công việc thực tập sinh thực hiện.

Theo các tiêu chí này, hầu hết các thực tập sinh không công trong khu vực tư nhân Mỹ chắc chắn không hợp pháp (iffy = of doubtful legality). Ở các nước khác, câu chuyện cũng tương tự. Thực tập sinh trong các doanh nghiệp ở Vương quốc Liên hiệp Anh phải được trả mức lương tối thiểu, trừ khi chương trình thực tập là một tín chỉ ở đại học hoặc họ chỉ ở doanh nghiệp để quan sát (shadowing). (Chương trình hàng năm tại văn phòng của tạp chí The Economist ở London trả 6.000 bảng (9.650 usd) cho ba tháng thực tập.) Các nước Ý và Tây Ban Nha gần đây đã áp dụng mức lương tối thiểu riêng cho những người học việc (apprentice). Các doanh nghiệp không trả lương ngày càng có nguy cơ bị thưa kiện tại tòa. Năm ngoái, hãng phim Fox Searchlight đã thua kiện hai thực tập sinh không công trước đây từng làm việc trong bộ phim 'Thiên nga đen' (Black Swan). Hàng loạt các công ty trong lĩnh vực truyền thông và công nghiệp thời trang, từ NBC đến Donna Karan, đang phải giải quyết các vụ tương tự. Tuy nhiên, chiều hướng (tide) có thể không có lợi cho các thực tập sinh không công. Đó là với các chính trị gia - những người thiết lập mức lương tối thiểu: nhưng họ không có nghĩa vụ trả số tiền này.

Sơn Phạm
The Economist

Lịch sử đảo quốc Ireland

A concise Irish History Documentary which I hope will be somewhat helpful to Irish History students at all levels.


Vào thế kỉ 6 TCN, các bộ lạc người Celt là những cư dân đầu tiên trên đảo này. Ireland bị phân chia thành các vương quốc kình địch: Maeth, Ulster, Leinster, Munster và Connacht. Thánh Patrick bị bắt và bị đày sang đảo này làm nô lệ vào khoảng năm 401. Sau khi trốn thoát và cư trú ở Pháp một thời gian, Vị thánh này quay trở lại đây để truyền đạo năm 432.

Trong hai thế kỉ 6 và thế kỉ 7, Ireland chứng kiến sự phát triển rộng lớn của cả hai lãnh vực văn hóa và tôn giáo. Đầu thế kỉ 8, người Scandinavia bắt đầu xâm chiếm Ireland và cuộc bành trướng này bị Brian Boru chặn đứng năm 1014.

Năm 1171, cuộc xâm chiếm của người Anglo-Saxon và người Norman châm ngòi cho cuộc tranh chấp và bất ổn kéo dài gần 800 năm giữa Vương quốc Anh và Ireland. Năm 1175, Quốc vương Henry II của Anh áp đặt vương quyền lên lãnh thổ Ireland.

Năm 1542, Quốc vương Henry VIII tuyên bố trở thành "Quốc vương Ireland". Cuộc cải cách tôn giáo đã gây nên các cuộc nổi dậy của người Ireland phần lớn theo đạo Thiên Chúa.

Để trừng phạt cuộc nổi dậy của người Ireland, Henry VIII đã tịch thu đất đai của người Ireland và phân phát cho những người Anh theo đạo Tin Lành. Việc trưng thu đất đai tiếp tục diễn ra dưới triều đại Richard III của Anh và Elizabeth I của Anh. Trong hai thế kỉ 17 và 18, người Ireland dựa vào các đối thủ của Anh là Tây Ban Nha và Pháp để tổ chức các cuộc nổi dậy. Năm 1649, Oliver Cromwell tiến hành cuộc đàn áp đẫm máu chống lại người Ireland ủng hộ hoàng tộc Stuart. Năm 1690, người Ireland ủng hộ nhà vua James II của Anh bị quân đội của Quốc vương William III của Anh đánh bại trong trận Boyne. Từ đó, Ireland hoàn toàn bị giới quý tộc Anh cai trị. Sau cuộc nổi dậy bất thành năm 1798, Ireland bị sáp nhập vào lãnh thổ vương quốc Anh. Năm 1800, chính phủ Anh bỏ phiếu thông qua Đạo luật Liên hiệp và Thủ tướng Pitt tuyên bố thành lập Liên hiệp Vương quốc Great Britain và Ireland. Quốc hội Ireland bị giải tán. Nạn đói (1846- 1849) đã hoành hành khắp nơi trên đảo khiến cho khoảng 1 500.000 người chết và 1.000.000 người đã di cư.
Trim Castle, Co Meath, Ireland, at sunrise. Photo courtesy Andrew Parnell.

Năm 1902, Michael Collins thành lập đảng Sinn Fein với mục đích đấu tranh đòi quyền độc lập. Năm 1916, những người theo chủ nghĩa quốc gia cực đoan nổi dậy vào dịp lễ Phục sinh ở Dublin nhưng bị đàn áp dã man. Năm 1918, đảng Sinn Fein, dưới sự dẫn dắt của Eamon De Valera, đã thắng cử và đảng này tuyên bố độc lập năm 1919. Hiệp ước London (1921) thừa nhận sự ra đời của Nhà nước Tự do Ireland, nhưng vùng Bắc Ireland (Ulster), nơi có đa số những người theo đạo Tin Lành, vẫn thuộc phần lãnh thổ vương quốc Great Britain. Năm 1922, cuộc nội chiến giữa chính quyền lâm thời với những người phản đối sự phân chia lãnh thổ Ireland bùng nổ. Hiến pháp mới được thông qua, Ireland đổi tên là Eire (năm 1937) và trở thành Cộng hòa Ireland (năm 1948).[3]

Từ năm 1969, Ireland phải đương đầu với vấn đề Ulster trong đó có những quan tâm về những yêu sách của người Thiên Chúa giáo ở Belfast và sự thống nhất Ireland. Ireland không tán thành chủ nghĩa khủng bố của Quân đội Cộng hòa Ireland (IRA). Ireland gia nhập Cộng đồng Kinh tế châu Âu năm 1973. Năm 1985, Dublin và London kí kết một hiệp ước về vấn đề Bắc Ireland.

Năm 1990, bà Mary Robinson đắc cử chức vụ Tổng thống. Năm 1994, Lực lượng IRA công bố lệnh ngừng bắn toàn diện sau khi cả hai chính quyền London và Dublin đề nghị tổ chức Sinn Fein tiến hành đàm phán. Tiến trình hòa bình trở nên bấp bênh sau khi các cuộc đàm phán thất bại và lực lượng IRA lại tiến hành các cuộc mưu sát năm 1996. Sau khi lên cầm quyền (từ năm 1997), Thủ tướng Anh Tony Blair tiến hành các cuộc đàm phán mới. Năm 1998, người Tin lành và người Thiên Chúa giáo đã kí kết một hiệp định được thông qua bởi cuộc trưng cầu ý dân ở cả hai miền Ireland. Cuộc bầu cử quốc hội bán tự trị của Bắc Ireland (Ulster) đã diễn ra. Chức Thủ tướng thuộc về một người Tin lành, David Trimble. Tuy nhiên, Trimble này đã phải từ chức vào cuối năm 2000 vì không thể thực hiện được việc giải trừ vũ khí của lực lượng IRA.