Journey in Life: columnist
Showing posts with label columnist. Show all posts
Showing posts with label columnist. Show all posts

Saturday, March 28, 2020

"8 giờ vàng ngọc" liệu còn phù hợp?

shared from fb Đào Trung Thành,
-----
Ngày làm việc tám giờ không dựa trên số giờ tối ưu mà con người có thể tập trung. Trên thực tế, điều này hầu như không liên quan gì đến loại công việc mà hầu hết mọi người hiện đang làm. Nguồn gốc của khái niệm này xuất phát từ cuộc Cách mạng Công nghiệp và không dành cho Thời đại Thông tin ngày nay.

Vào cuối thế kỷ 18, làm việc từ 10 đến 16 giờ là bình thường vì các nhà máy cần hoạt động 24/7. Rõ ràng rằng những ngày dài như vậy vừa tàn bạo, thiếu nhân văn và không bền vững, các nhà lãnh đạo như nhà hoạt động Wales Robert Owen đã ủng hộ cho những ngày làm việc ngắn hơn. Năm 1817, khẩu hiệu của ông: "Tám giờ lao động, tám giờ giải trí, tám giờ nghỉ ngơi".

Tuy nhiên, phong trào 8 giờ này đã không trở thành tiêu chuẩn cho đến gần một thế kỷ sau đó. Vào năm 1914, Công ty Ford Motor đã làm mọi người kinh ngạc khi cắt giảm số giờ hàng ngày xuống còn tám trong khi đồng thời tăng gấp đôi lương. Kết quả là tăng năng suất. Ngày làm việc 8 giờ ban đầu được coi là cách làm việc chuẩn mực. Ngày làm việc trung bình 8 giờ trở nên nhân văn hơn.

Bây giờ là thời điểm đã chín muồi cho khoảng thời gian làm việc khác. Nghiên cứu cho thấy rằng trong một ngày tám giờ, công nhân trung bình chỉ làm việc hiệu quả trong hai giờ và 53 phút.

Bạn chỉ làm việc hiệu quả trong khoảng ba giờ mỗi ngày.

Theo Cục Thống kê Lao động, người Mỹ trung bình làm việc 8,8 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần 2.000 nhân viên văn phòng toàn thời gian đã tiết lộ rằng hầu hết mọi người không làm việc trong phần lớn thời gian họ đang làm việc.

Các hoạt động không hiệu quả phổ biến nhất được liệt kê là:

Đọc các trang web tin tức - 1 giờ, 5 phút
Sừ dụng phương tiện truyền thông xã hội - 44 phút
Thảo luận về những việc không liên quan đến công việc với đồng nghiệp - 40 phút
Tìm kiếm việc làm mới - 26 phút
Nghỉ hút thuốc - 23 phút
Gọi cho đối tác hoặc bạn bè - 18 phút
Đi tìm đồ uống nóng (trà, cà phê) - 17 phút
Nhắn tin hoặc IM - 14 phút
Ăn vặt - 8 phút
Chế biến thức ăn tại văn phòng - 7 phút

Tóm lại, bạn chỉ có 3 giờ làm việc hiệu quả hay "deep work" (thuật ngữ thường dùng của Cal Newport). Bạn làm việc hiệu quả 4 giờ là đã hơn người khác 25% rồi và nếu bạn có thể tập trung 6h làm việc thì bạn hiệu quả gấp đôi người thường.

Monday, March 16, 2020

Mặt trái của mạng xã hội

shared from fb Sơn Đức Nguyễn,
-----
CEO của Disney đã lên tiếng chỉ trích mặt trái của mạng xã hội là nguyên nhân tiếp tay để gây ra thông tin sai lệch (miscommunication), phát tán cái ác (allowing hate to spread) và đặc biệt là mầm mống nuôi dưỡng tư tưởng hèn hạ tiểu nhân (vile ideology). Ông ví von rằng kẻ có lẽ yêu thích mạng xã hội nhất nếu còn sống chính là Hitler (He would have loved social media). Lịch sử cho thấy Adolf Hitler chính là bậc thầy về tâm lý học khi vận dụng siêu việt những kiến thức hiểu biết về tâm lý hành vi con người để nuôi dưỡng tư tưởng chỉ có chủng tộc của người Đức là tinh hoa, xem người Do Thái & các chủng tộc khác là những kẻ thù lớn nhất của nước Đức. Chính nhờ thành công trong việc gieo rắc tư tưởng kỳ thị chủng tộc cực đoan này mà Hitler với tư cách là lãnh tụ của đảng Nazi (viết tắt của đảng Quốc Xã Đức) đã phát động cuộc chiến tranh Thế giới lần thứ hai đẫm máu gây ra cái chết của khoảng 12 triệu người. Các nạn diệt chủng kinh hoàng này bắt đầu từ một tư tưởng cực đoan của một cá nhân cực đoan.

Ai đã từng xem bộ phim được giải Oscar có tên The Pianist sẽ thấy rùng mình vì sự tàn khốc của cái gọi là phát xít cực đoan. Khi nhiễm tư tưởng này, một người bình thường trở nên tàn ác lạnh lùng một cách khó giải thích. Trong môi trường mạng xã hội ngày nay một tư tưởng mới dễ có cơ hội phát tán lây lan hơn nhiều. Xã hội càng hoảng loạn, nó càng dễ phát tán. Khi đã nhiễm, con người trở nên mụ mị và dễ dàng nổi giận với những gì đi ngược lại với những gì họ tin là đúng. Cho dù nhiều khi ý kiến ngược lại đó rất khách quan và được nói ra từ những người ôn hoà tử tế. Điều này thật đáng buồn vì nó huỷ diệt những ý kiến có tâm của những người có trí. Vì đám đông nổi giận không cho họ làm điều đó.

Càng sống trong thế giới đa chiều về thông tin, con người càng cần kỹ năng về tư duy biện chứng (critical thinking). Giờ đây tờ báo Daily news mang tên Facebook dù muốn hay không, đang có tác động nhất định đến cách chúng ta nhìn nhận về thế giới này. Nếu không có kỹ năng đọc và tiếp nhận thông tin, chúng ta vô tình trở thành nạn nhân của tin giả, tin vô bổ hoặc thậm chí nạn nhân của “tiểu nhân nguy hiểm để cầu may”. Càng dễ dãi với sự tung hô, càng dễ rơi vào thái cực cực đoan yêu ghét bất chợt như đô thị hình sin. Sự ổn định bình tĩnh về cảm xúc mới thực sự đáng để ôm giữ.

Nếu đến Berlin, bạn không thể không thăm những di tích lịch sử. Bức tường Berlin ngăn cách Đông Tây tràn ngập ảnh và di tích về những câu chuyện sự thật trần trụi về cuộc chiến tâm lý các nhà lãnh đạo bờ Đông đã dựng lên. Sống trong nghèo nàn nhưng người dân nghĩ rằng họ đang ở thiên đường. Nghĩa trang tưởng niệm diệt chủng những người Do Thái là bằng chứng khủng khiếp gây ra từ một tư tưởng phân biệt chủng tộc của một cá nhân. Và ngôi biệt thự trong rừng ở Posdam, nơi ghi những câu nói những hình ảnh về Posdam Confernece lịch sử. Các sự kiện lịch sử về bản chất hình thành từ những tư tưởng của các cá nhân. Người dân, đám đông nếu may mắn được ảnh hưởng từ tư tưởng nhân văn của cá nhân kiệt xuất. Nước Đức những năm 1930 không có may mắn đó.

Đã từng có dịp tiếp xúc với các doanh nghiệp Đức, tôi cảm nhận rằng hai từ người Đức muốn lảng tránh nhất trong các cuộc nói chuyện chính là Nazi và Hitler. Họ đã từng là nạn nhân của một tư tưởng cực đoan. Và họ chỉ nhận ra điều này khi nhìn lại lịch sử đen tối đã qua từ lâu.

Có ý thức về một hệ tư tưởng hướng thiện, chăm sóc nó hàng ngày, cảnh giác với vile ideology là một điểm bắt đầu.

Mr. BrandSon
Interloka Brand Agency

Việt Nam thắng trận đầu chống Covid-19

shared from fb Anh Pham,
-----
Nhìn biểu đồ dưới và tình hình thực tế ở Vũ Hán đã trải qua có thể hình dung rằng Trung Quốc đã áp dụng cả hai kịch bản cho Vũ Hán, Hà Bắc ("Miễn dịch cộng đồng" P1 và Kiểm soát chặt chẽ P2) và áp dụng kịch bản có kiểm soát cho các địa phương khác.

Chống dịch là “nghệ thuật chính trị” ngự trị kinh tế và khoa học. Một quốc gia có thể áp dụng kịch bản không kiểm soát ban đầu-về logic là đạt được hiệu quả kinh tế xã hội hơn, nhưng làm cách nào để thực thi mà không bị mang tiếng là một quyết định vô nhân đạo ở một thể chế chính trị này nhưng lại rất dân chủ dân quyền ở một thể chế chính trị khác là quyết định chính trị của các chính quyền khác nhau.

Giờ thì Trung Quốc chuẩn bị phục hồi hậu Cô-Vy và bắt đầu “sứ mệnh” giải cứu thế giới. Có thể các quốc gia phát triển không cần sự giúp đỡ từ Trung Quốc, nhưng các quốc gia kém phát triển hơn trên trục “con đường tơ lụa” đi qua khi dịch phát đến đỉnh điểm liệu có thể từ khước từ?

Your problem is my opportunity!

Cô-Vy đã đang trở thành một show diễn chính trị lớn. Một người chết là bi kịch, nhưng ngàn người chết chỉ là những con số thống kê.

So với nhiều nơi thì Việt Nam hiện đang chống dịch rất tốt và sớm ổn định thôi.


Bài trước: Học sinh ở trường có đeo khẩu trang hay không?

Friday, March 6, 2020

Học sinh ở trường có đeo khẩu trang hay không?

shared from fb Vu Thanh Tu Anh,
-----
Sở Giáo dục – Đào tạo TP.HCM hôm qua ban hành công văn khẩn để khảo sát “theo ý kiến của cha mẹ học sinh, trẻ em/học sinh có đeo khẩu trang trong trường khi đi học trở lại hay không?”

Thoạt nhìn, có vẻ đây là một hành động có tính dân chủ, tôn trọng ý kiến của phụ huynh học sinh. Nhưng nhìn kỹ hơn, hành động này của Sở Giáo dục và Đào tạo vi phạm một loạt nguyên tắc cơ bản về ra quyết định chính sách.

Thứ nhất, việc có nên đeo khẩu trang hay không là vấn đề có tính chuyên môn, và do vậy phải do các nhà chuyên môn ra quyết định chứ không thể dùng cơ chế “đa số thắng thiểu số”.

Giả sử nếu dân chúng bảo có, khoa học nói không, thì phải chăng nhà nước sẽ tiếp tục tìm hiểu? Ngược lại (cũng chỉ là giả sử), nếu dân chúng bảo không, khoa học nói có, thì chính quyền sẽ bị rơi vào tình thế “đẽo cầy giữa đường” không có lối ra.

Thứ hai, vai trò của chính quyền – nhánh hành pháp của nhà nước – là ra quyết định một cách có căn cứ, dựa trên bằng chứng nhằm tối đa hóa phúc lợi chung của xã hội. Như vậy, thay bằng việc mỗi khi gặp quyết định khó xử lại đi hỏi phụ huynh, thì Sở GD-ĐT cần tham khảo cơ sở khoa học từ các nhà chuyên môn, sau đó căn cứ vào nguồn lực của chính quyền và xã hội để ra quyết định.

Thứ ba, ngay cả khi đã ra quyết định – bất kể là đeo hay không đeo khẩu trang – thì quyết định này của Sở GD-ĐT cũng chỉ có tính khuyến nghị chứ rất khó cưỡng chế thi hành. Điều gì xảy ra nếu do tình trạng khan hiếm, học sinh không thể mua được khẩu trang? Hay nhiều em nhà nghèo không có tiền mua khẩu trang? Hay mua được nhưng quên ở nhà? Hay có mang theo nhưng không đeo?

Nếu hồi năm 2007 mà người dân cũng được hỏi có nên đội mũ bảo hiểm hay không, hay gần đây hơn, có được phép lái xe sau khi uống rượu bia không thì rất có thể đa số sẽ phản đối, và khi ấy không biết nhà nước sẽ quyết định thế nào?

Trong một nền quản trị nhà nước có hiệu lực, chính quyền sẽ phải thực hiện đúng trách nhiệm ra quyết định công dựa trên cơ sở và bằng chứng vững chắc vì phúc lợi chung của xã hội chứ không thể đẩy trách nhiệm ra quyết định cho công chúng theo cách mị dân như thế này.

Monday, February 24, 2020

Coronavirus góc nhìn từ Quản trị phòng ngừa rủi ro

shared from fb Lý Xuân Hải,
-----
Coronavirus góc nhìn từ Quản trị phòng ngừa rủi ro (P.2)

4. Phản ứng dây chuyền: bom nguyên tử và dịch bệnh.
a. Phản ứng dây chuyền:
Ví dụ kinh điển của phản ứng dây chuyền là phân hạch của nguyên tử Uran U235 dưới tác động của neutron. Khi một neutron kết hợp với một hạt nhân U235 thì U235 sẽ vỡ ra (phân hạch), sinh ra các hạt nhân con và cỡ 2-3 neutron mới đồng thời giải phóng năng lượng. Những neutron thứ cấp này nếu gặp được hạt nhân U235 khác thì sẽ gây ra phân hạch hạt nhân đó. Như vậy từ 1 neutron, ta có 2-3 neutron, 2-3 neutron này lại tạo ra 4-9 neutron, 4-9 neutron này tạo ra 8-27 neutron khác... và cứ như thế có thể giải phóng một lượng neutron khổng lồ trong một khoảng thời gian ngắn: một vụ nổ nguyên tử. (Hãy nhớ về câu chuyện bàn cờ tướng: khi anh nông dân làm nhà vua sạt nghiệp chỉ bằng cách yêu cầu nhà vua ô thứ nhất 1 hạt lúa mỳ, ô thứ 2 gấp đôi, ô thứ 3 gấp đôi ô 2... và ô 64 là 2 luỹ thừa 64 hạt). Tuỳ vào các chỉ số (*): số lượng neutron giải phóng mỗi lần, xác suất neutron gặp nguyên tử phóng xạ, khối lượng, mật độ, hình dạng, mức độ làm giàu, độ tinh khiết, nhiệt độ, và môi trường xung quanh mà quá trình này diễn ra nhanh, chậm và giải phóng năng lượng khác nhau. Trong số đó khối lượng và mật độ U235 có vai trò quan trọng nhất. Khối lượng tối thiểu cũng như mật độ tối thiểu cần thiết để phản ứng dây chuyền biến thành vụ nổ nguyên tử gọi là khối lượng và mật độ tới hạn.

b. Vụ nổ hạt nhân nguyên tử: Các chỉ số (*) trên tạo ra hệ số nhân neutron hiệu dụng K.
K<1: chuy="" d="" n="" ng="" ph="" span="" t.="" t="" y="">
K=1: Phản ứng dây chuyền tự duy trì. Đây là trạng thái cần duy trì trong nhà máy điện hạt nhân.
K>1: Phản ứng dây chuyền bùng nổ không kiểm soát. Đó chính là nguyên tắc làm bom nguyên tử (bom A) khi đạt khối lượng tới hạn và mật độ tới hạn của nguyên tử phóng xạ.

c. Dịch bệnh: quá trình một đợt dịch bệnh lây lan và diễn ra không khác gì phản ứng dây chuyền nêu ra ở trên. Hậu quả tàn phá của đại dịch cũng hoàn toàn tương tự giữa vụ nổ bom hạt nhân và đại dịch. Khái niệm hệ số lây lan K có thể áp dụng cho dịch bệnh:
K<1: ch="" d="" m="" s="" span="" t.="">
K=1: dịch sẽ duy trì.
K>1: dịch thành đại dịch.



- Hệ số lây lan K của dịch bệnh tỷ lệ thuận với: Tần suất người khoẻ gặp người bị bệnh, số lượng người tập trung ở một khu vực, mật độ người tại một khu vực. Trong đó mật độ và số lượng người bị bệnh như những nguyên tử phóng ra neutron ở đây là virus gây bệnh đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

- K tỷ lệ nghịch với: Mức độ thường xuyên đeo khẩu trang, rửa tay, giữ vệ sinh cá nhân, nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng của môi trường v.v.

Để giảm hệ số K các biện pháp áp dụng có thể bao gồm, nhưng không hạn chế chỉ bởi, các biện pháp sau: Chuẩn bị sẵn sàng khu vực cách ly người bệnh, người nghi ngờ bị bệnh hay người từ vùng dịch bệnh... không để quá tải và người bệnh không được cách ly chăm sóc, hạn chế họp hành trong những khu kín nhất là điều hoà trung tâm, không tụ tập đông người, cho học sinh sinh viên nghỉ học để không tạo thành những khu vực “khối lượng tới hạn”, thường xuyên đeo khẩu trang, rửa tay, giữ vệ sinh cá nhân. tránh để mỗi người trở thành một “nguyên tử phóng xạ” tạo phản ứng dây chuyền, để moi trường sống thông thoáng, ấm áp và có độ ẩm phù hợp... đều làm giảm K.

Đặc biệt quan trọng là không để số người bị bệnh quá nhiều (số lượng tới hạn) và mật độ tập trung quá đông (mật độ tới hạn). Hai yếu tố này mà cùng tồn tại sẽ là điều kiện tiên quyết để mất kiểm soát và đại dịch xảy ra. Hãy nhìn xem: đại dịch luôn gắn với những nơi có 2 yếu tố này.

Khi ấy một vụ nổ nguyên tử sẽ xảy ra: Đại dịch. Nó sẽ tàn phá xã hội như vụ nổ bom nguyên tử với số lượng người bị dịch giết chết có thể hàng trăn ngàn, hàng triệu, hàng chục triệu người.

Saturday, February 15, 2020

Covid-19 và lựa chọn chính sách của các nước

shared from fb Huỳnh Thế Du,
-----
Đến 8h sáng 15/2/2020, 28 nước có các ca nhiễm Covid-19. Trong hơn 67 nghìn ca, khoảng 66,5 nghìn ở Trung Quốc còn lại là ở các nơi khác.

Tất cả các nước đều đưa ra các khuyến cáo, hướng dẫn người dân về bệnh dịch và không nên đến những nơi có dịch, các lựa chọn chính sách còn lại của mỗi nơi là rất khác nhau:

1. Nhật Bản 259 ca nhiễm, 1 ca tử vong, không cho du thuyền Westerdam cập bến, vẫn mở cửa trường học.

2. Singapore 67 ca nhiễm, cảnh báo màu cam, chưa có tử vong, vẫn mở cửa trường học.

3. Hồng Kông với 56 ca nhiễm, 1 ca tử vong, đóng cửa trường học đến ngày 15/3

4. Thái Lan 33 ca nhiễm, chưa có tử vong, chào đón du khách TQ, không cho du thuyền Westerdam cập bến, vẫn mở cửa trường học.

5. Hàn Quốc, 28 ca nhiễm, chưa có tử vong, mấy trăm trường học đóng cửa (chủ yếu là tiểu học và mẫu giáo)

6. Malaysia 19 ca nhiễm, chưa có tử vong, vẫn mở cửa trường học.

7. Đài Loan 18 ca nhiễm, chưa có tử vong, không cho du thuyền Westerdam cập bến, các trường học đóng cửa một phần.

8. Việt Nam 16 ca nhiễm, chưa có tử vong, Bộ giáo dục đưa ra khuyến nghị đóng cửa trường học đến hết tháng 2, không mặn mà với du khách TQ, cách ly một xã.

9. Đức 16 ca nhiễm, chưa có tử vong, vẫn mở cửa trường học

10. Úc và Mỹ mỗi nước có 15 ca nhiễm, chưa có tử vong, vẫn mở cửa trường học

11. Philipin 3 ca nhiễm, một ca tử vong, vẫn mở cửa trường học

12. Campuchia 1 ca nhiễm, chưa có tử vong, cho du thuyền Westerdam cập bến

13. Nga có hai ca, về cơ bản đóng cửa biên với Trung Quốc.

14. Mông Cổ chưa có ca nào, đóng cửa biên giới và trường học.

15. Tất cả các nước còn lại có các ca nhiễm khác đều chưa có người tử vong và chưa có nơi nào đóng cửa trường học.

Một vài bình luận:
1. Việt Nam là nước thận trọng sau Mông Cổ khi đóng cửa hầu hết các trường học và tâm lý không mặn mà với du khách Trung Quốc rất rõ.

2. Thái Lan dứt khoát với du thuyền Westerdam, nhưng lại phát tín hiệu thân thiện với du khách Trung Quốc vì có lẽ họ hiểu rằng đó là một nguồn vô cùng quan trọng cho nền kinh tế nói chung, ngành du lịch nói riêng.

3. Mỗi lựa chọn đều có cái giá hay sự đánh đổi. Ví dụ, Việt Nam đóng cửa trường học thì an toàn, nhưng đổi lại chi phí cho cả nền kinh tế không hề nhỏ chút nào. Câu hỏi lý thú được đặt ra là tại sao Việt Nam lại thận trọng như vậy?

Friday, February 14, 2020

Việt Nam học được gì từ Mexico?

shared from fb Thái Du Trương,
-----
Thú thật là ngày xưa mình cũng mơ mộng và ấu trĩ lắm. Cho đến khi học được cách tư duy độc lập của người Mỹ, qua các tác phẩm Tây-Ta viết về huyền thoại tình báo Phạm Xuân Ẩn.

Mình cũng từng mơ VN ko phải làm hàng xóm cái anh chàng to xác và xấu tính phía bắc, suốt 1.000 năm đánh chúng ta đến 5-6 lần. Tốt nhất là làm hàng xóm với Mỹ, vừa giàu vừa oai, chả bao giờ lấy của nước nào một tấc đất, khổ quá thì vượt biên giới, đi rong ngoài đường lượm đô la độ nhật.

Không ngờ một ông bạn Mexico hỏi ngược mày có biết Mỹ đã xâm lược chúng tao bao nhiêu lần, chiếm của chúng tao bao nhiêu đất, chỉ từ năm 1824 khi chúng tao giành được độc lập từ Tây Ban Nha không? Hết khôn lại dồn đến dại à? Mày có biết thực ra TQ là một tên thực dân to xác nhưng mà hiền hơn Anh-Pháp-Mỹ rất nhiều không?

Ủa ủa... là sao... các bạn giúp tôi trị tên Mexico này với :-)


Bài trước: Trump Trên Bàn Cờ Thế: Giá trị của Options

Wednesday, February 12, 2020

Găm khẩu trang y tế: Lựa chọn lợi nhuận hay nhân bản?

shared from fb Nguyen Duc Thanh,
-----
CHƯA NÊN QUÁ HĂNG HÁI SỬ DỤNG HỖ TRỢ KINH TẾ VĨ MÔ VÀO LÚC NÀY.

Mặc dù đang tổ chức cho cán bộ đi biển để tránh dịch cúm Corona, nhưng tôi có nghe các phóng viên gọi điện hỏi nhiều về việc nhà nước có nên tung ra các gói hỗ trợ lúc này, hoặc chính sách tiền tệ-tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp.

Tôi không có nhiều thời gian trả lời, chỉ xin trích lại một số đoạn tôi trả lời trên Báo Dân Việt, trong cuộc giao lưu trực tuyến do ký giả Minh Huệ chủ trì, giờ xin đưa lại ở đây. (Nhóm phóng viên gỡ băng rất nhanh và chính xác. Xin cảm ơn.) Mong sẽ có dịp trả lời kỹ hơn sau.

=====
NHÀ NƯỚC NÊN LÀM GÌ LÚC NÀY?

Về vấn đề hỗ trợ của Nhà nước khi dịch virus corona tác động nặng nề đến nền kinh tế, TS Nguyễn Đức Thành cho rằng, khi nền kinh tế xảy ra những rủi ro vĩ mô và bất khả kháng, đối tượng trực tiếp chịu rủi ro là doanh nghiệp. Họ sẽ phải chấp nhận chuyển đổi thị trường, thậm chí chấp nhận thất bại và phục hồi. Tiếp theo đó mới đến các chính sách hỗ trợ của nhà nước.

Nhà nước cần thận trọng khi sử dụng các chính sách hỗ trợ thông qua công cụ vĩ mô như tiền tệ, tài khóa, tín dụng. Hỗ trợ cần trúng và đúng ngành thiệt hại để tránh hiện tượng chảy sang các ngành khác hoặc hỗ trợ kém hiệu quả.

Thay vì vội vàng trong việc sử dụng các công cụ tài chính, vĩ mô; các cơ quan chức năng nên đánh vào các biện pháp hỗ trợ vi mô trong nội bộ ngành, thị trường nhất định để hỗ trợ, khơi thông trong tổ chức ngành, giúp doanh nghiệp có thêm những giải pháp mới mang tính kỹ thuật và đặc thù của ngành. Các giải pháp vĩ mô mới mang tính hiệu quả hơn cả trong bối cảnh ngành bị tổn thương vì rủi ro nhất định.

Trong 15 năm quan sát những cuộc khủng hoảng tại Việt Nam, tôi khẳng định rằng lạm dụng chính sách vĩ mô có thể giải quyết được các vấn đề tâm lý nhất thời như trấn an người dân nhưng không có nhiều hiệu quả cụ thể trong ngành.

NGÀNH NGÂN HÀNG CÓ NÊN HÀNH ĐỘNG?

Theo TS. Thành, các biện pháp điều chỉnh tỷ giá và lãi suất đều cần thận trọng trong lúc này do có thể tác động đến nhiều ngành khác thay vì ngành bị tổn thương nặng nề hơn như du lịch hay nông sản.

Việc sử dụng công cụ tỷ giá có thể không có giá trị cụ thể trong bối cảnh hiện tại và gây ra tác động đến toàn nền kinh tế.

Sử dụng công cụ tín dụng cần có sự chọn lọc nhất định, vốn cần được bơm vào các doanh nghiệp bị ảnh hưởng cụ thể vì dịch virus Corona (doanh nghiệp du lịch, xuất khẩu nông sản...0). Nhưng vẫn có nguy cơ vốn rò rỉ sang lĩnh vực khác hoặc ngành khác. Do đó, cơ quan nhà nước nên đặc biệt thận trọng trong việc sử dụng các công cụ vĩ mô như vậy. Trong bối cảnh hiện tại, tôi cho rằng các giải pháp vi mô là hiệu quả và cần thiết hơn.
-----
update from fb Vu Thanh Tu Anh,

GĂM KHẨU TRANG Y TẾ: LỰA CHỌN LỢI NHUẬN HAY NHÂN BẢN?

Mấy ngày qua, có nhiều thị phi về tình trạng tăng giá và găm khẩu trang y tế trong bối cảnh đại dịch nCoV ngày một lan rộng. Những người tôn thờ chủ nghĩa thị trường tự do cho rằng việc xử phạt hành vi găm khẩu trang là vi phạm trắng trợn quyền tự do kinh doanh, trong khi nhiều người khác cho rằng đó là hành động cần thiết của chính quyền để trừng phạt hành vi phi đạo đức.

Từ phương diện quản lý kinh tế, tôi không ủng hộ việc xử phạt hành vi găm khẩu trang ở thời điểm này. Chính xác hơn, việc xử phạt này chỉ nên là hành động bất đắc dĩ cuối cùng, khi các lựa chọn khác của chính quyền đã cạn kiệt mà vẫn không đủ để khắc phục thất bại của thị trường và/hoặc khi tình trạng dịch bệnh trở nên cấp bách đến mức khẩu trang trở thành “hàng hóa thiết yếu”, và do vậy buộc phải dùng đến biện pháp bất thường.

Từ phía nhà thuốc, hành vi găm khẩu trang xuất phát từ động cơ lợi nhuận nhờ sự khan hiếm tạm thời về khẩu trang y tế. Nhìn từ góc độ kinh tế, điều này không có gì sai. Nhưng nhìn từ góc độ con người, việc găm hàng để trục lợi từ sự lo lắng và sợ hãi của đồng loại là thiếu nhân bản.

Suy đến cùng, quyền tự do kinh doanh là quyền do luật pháp tạo ra, còn quyền tự do được sống và mưu cầu an toàn là quyền tự nhiên của con người. Nhân danh việc thực hành quyền tự do kinh doanh của mình để hạn chế khả năng thực hiện quyền tự nhiên chính đáng khác của người khác, đặc biệt trong bối cảnh bệnh dịch và sự sợ hãi ngày một lan tràn, là thiếu lương tâm và không nhân bản.

Để ứng phó với tình trạng găm khẩu trang, chính quyền nên làm gì?

Đầu tiên, chính quyền phải nỗ lực hết sức để ngăn chặn và kiểm soát dịch bệnh. Trong quá trình này, quan trọng nhất là tạo được niềm tin nơi người dân bằng cách thông tin chính xác, đầy đủ, và kịp thời cho công chúng về tình trạng bệnh dịch, về những gì mình đã biết và chưa biết, về những gì mình đã làm và sẽ làm – bất kể những tin đó là tốt hay xấu. Niềm tin này sẽ giúp hạn chế sự bất an, từ đó giúp ổn định và kiểm soát tình hình. Khi ấy, nhu cầu khẩu trang sẽ không tiếp tục tăng đột biến, nhờ đó giảm bớt cơ hội và động cơ găm hàng.

Đồng thời, chính quyền cũng phải tìm cách tăng nguồn cung khẩu trang, thông qua hoạt động sản xuất trực tiếp, tạo khuyến khích để khu vực tư nhân tăng sản lượng, và nhập khẩu nếu có thể. Lượng cung dồi dào hơn sẽ thúc đẩy cạnh tranh, qua đó một lần nữa giảm cơ hội và động cơ găm hàng.

Chắc chắn bệnh dịch sẽ trở nên tồi tệ hơn trước khi thuyên giảm, và trong thời gian tới chúng ta sẽ còn phải tiếp tục chung sống với nó. Tôi mong mỗi người chúng ta, nếu không giúp được người khác thì cũng không cố tình làm tổn thương họ, mỗi người hãy hết sức cẩn trọng nhưng không quá sợ hãi để cùng nhau bình tĩnh vượt qua dịch bệnh này.

Saturday, February 1, 2020

Trump Trên Bàn Cờ Thế: Giá trị của Options

shared from ngahodac,
-----
...Team Trump quả là không đơn giản. Nhìn rộng ra toàn bộ ván cờ mà Trump-nước Mỹ đang đi thì còn thú vị hơn nữa. Ai đã từng đánh cờ đều hiểu, để chiến thắng, hai điều quan trọng nhất là: (1) hiểu đối thủ, và (2) tạo ra options. Hiểu đối thủ để có thể đi 1 nước cờ mà biết trước đối thủ sẽ phản ứng thế nào để đi các nước cờ tiếp theo. Nói cách khác, trước khi đi 1 nước đã tính được các nước tiếp theo. Thứ hai là tạo ra các options. Càng nhiều options thì càng chủ động. Nói cách khác, khi có nhiều options, nước cờ tiếp theo có thể đi theo nhiều hướng, tùy theo phản ứng của đối thủ.

Để đánh nước cờ Trung Đông, Mỹ cần phải bảo đảm an ninh năng lượng. Việc mở rộng hành lang pháp lý cho công nghiệp dầu mỏ khiến mấy năm gần đây Mỹ trở thành quốc gia sản xuất nhiều dầu nhất thế giới và không còn phụ thuộc vào dầu mỏ ở Trung Đông. Bây giờ chỉ còn châu Âu và Tàu phụ thuộc vào dầu ở Trung Đông. Nói cách khác, Mỹ có rất nhiều options cho hành động ở Trung Đông nhưng châu Âu và Tàu thì không. Hòa bình là tốt nhất, nhưng chiến tranh thì châu Âu và Tàu thiệt hại nhiều chỉ có sau Iran. Túm lại, Iran, Tàu, và châu Âu sợ chiến tranh ở Iran nhiều hơn Mỹ. Mà lỡ chiến tranh có xảy ra, Trump hoàn toàn có thể bảo châu Âu đóng vai trò lớn hơn Mỹ. Có thể nói Trump có options hòa bình lẫn chiến tranh ở Iran, cửa nào cũng là thượng phong.

Nước cờ này cũng làm cho the Green New deal của đảng dân chủ phá sản...

Bài trước: Tết & GDP

Wednesday, January 22, 2020

Tết & GDP

shared from fb giang le, kinhtetaichinh blog,
-----
...có thể nói phần đông đồng ý rằng Tết ta có ảnh hưởng tiêu cực đến GDP. Tác động của Tết thông qua một số kênh như số ngày nghỉ kéo dài, năng suất lao động sụt giảm trước và sau Tết do bận bựu chuẩn bị và dư âm của những ngày Tết. Câu nói cửa miệng "Để ra Tết rồi tính" phản ánh một thực trạng là kỳ nghỉ Tết truyền thống làm gián đoạn nhiều hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Sự lệch pha giữa kỳ nghỉ năm mới của Việt Nam so với thế giới cũng có tác động tiêu cực khi nền kinh tế ngày càng hội nhập. Về phương diện vĩ mô việc gia tăng tiêu dùng rất lớn trong dịp Tết luôn tạo sức ép lên mặt bằng giá cả, gây khó khăn cho những chính sách ổn định kinh tế. Dù khó đánh giá chính xác nhưng nhiều khả năng thói quen "ăn Tết" lớn của người Việt cũng làm giảm tổng tiết kiệm của toàn xã hội, ảnh hưởng đến đầu tư và cán cân thanh toán.

Một khía cạnh vĩ mô khác ít người để ý là mức độ sử dụng (capacity utilitzation) của nền kinh tế giảm thấp hơn nhiều công suất tiềm năng trong giai đoạn Tết gây ra một sự lãng phí nguồn lực rất lớn. Có thể thấy điều này khá rõ qua số liệu thống kê GDP theo quí của Việt Nam. Trong vòng 10 năm lại đây (Q1 2005 - Q4 2014) GDP(*) trung bình của Q1, quí có Tết, chỉ chiếm khoảng 18% GDP của cả năm (so với 25% nếu GDP được dàn đều trong 4 quí). So sánh với GDP Q4 ngay trước đó, trung bình trong 10 năm qua GDP Q1 giảm hơn 30%. Sự sụt giảm rất lớn này có thể còn do những yếu tố khác, nhưng chắc chắn Tết có phần đóng góp quan trọng. Điều này có thể kiểm chứng được bằng cách so sánh GDP của Việt Nam và Trung Quốc, hai nước có truyền thống ăn Tết âm lịch, với Thailand và Indonesia. Giống Việt Nam GDP Q1 của Trung Quốc giảm trung bình 24% so với Q4 trong khi con số này ở Thailand là tăng 1.1% còn Indonesia cũng tăng 0.2%.

...Sử dụng một phương pháp hiệu chỉnh mùa vụ do Matthias Mohr ở Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) phát triển, kết quả là GDP Q1 trung bình sẽ tăng khoảng 8% so với GDP của Q4 trước đó. So với mức giảm 30% của chuỗi GDP chưa hiệu chỉnh, tác động tổng hợp của các yếu tố mùa vụ trong Q1 - mà Tết có vai trò quan trọng - là hơn 38%. Nghĩa là nếu loại bỏ tất cả các yếu tố mùa vụ trong Q1, bao gồm cả việc bỏ Tết ta, GDP của quí này sẽ tăng so với hiện tại khoảng 38%. Lưu ý rằng điều này không đồng nghĩa với GDP của cả năm sẽ tăng 9.5% (=38/4) vì nhiều hoạt động kinh tế hiện tại đang được dồn sang Q2 và Q4 sẽ được dàn bớt về Q1. Nhưng chỉ riêng việc năng lực sản xuất của nền kinh tế được sử dụng hiệu quả hơn trong Q1, loại bỏ các yếu tố mùa vụ (trong đó có Tết) sẽ có tác động rất tích cực lên toàn nền kinh tế.

Tất nhiên việc dời Tết ta về trùng với Tết tây sẽ không loại bỏ hoàn toàn yếu tố mùa vụ của hoạt động này. Người Việt có thể vẫn tiếp tục ăn chơi phung phí trong dịp Tết ta mới, các lễ hội vẫn rình rang, ngân sách vẫn chậm giải ngân cho các dự án đầu tư công trước và sau Tết. Loại bỏ những yếu tố này không chỉ đơn thuần là dời ngày ăn Tết mà còn cần những nỗ lực thay đổi hành vi sống và cung cách làm việc của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan công quyền. Tuy nhiên một công cuộc đổi mới có thể phải bắt đầu bằng một biện pháp thay đổi mạnh mẽ như bỏ Tết ta, điều mà nước Nhật đã chấp nhận để mở đầu thời kỳ cải cách lịch sử của họ.
-----
[*]: Phải nói ngay không ai kêu gọi "bỏ Tết ta" theo nghĩa xóa bỏ nó hẳn khỏi ký ức/truyền thống dân tộc (như bỏ đốt pháo). Bỏ Tết ta ở đây cần hiểu là gộp Tết ta vào Tết tây, nghĩa là dịch chuyển những hoạt động văn hóa/nghỉ ngơi mà từ trước đến giờ liên quan đến Tết ta sang ngày 1/1 dương lịch hàng năm.

Về mặt kinh tế, cụ thể là ảnh hưởng của Tết vào GDP, tôi đã phân tích khá lâu rồi (link here). Điểm quan trọng nhất là Tết làm gia tăng yếu tố mùa vụ của nền kinh tế VN (và TQ), dẫn đến lãng phí nguồn lực (do capacity idling) rất lớn. Bỏ Tết (i.e. nhập Tết ta với Tết tây như Nhật) chưa chắc giải quyết được vấn đề này, nhưng nền kinh tế/xã hội VN cần một cú hích để (may ra) có thể thay đổi được thói quen "ăn Tết" rất phi kinh tế hiện tại.

Trong comment với bạn Du tôi không tán đồng quan điểm Tết có lợi cho người nghèo (mà bạn Nguyễn Xuân Thành giới hạn "người nghèo" = "người lao động nhập cư ở các khu công nghiệp/đô thị lớn"). Quan điểm của tôi là bất kể Tết có lợi cho người nghèo hay không, cách tốt nhất giúp họ (nâng cao welfare) là các chính sách/hành động trợ giúp trực tiếp. Chí ít như thế không gây hại cho những người coi Tết là một gánh nặng.

Với những người viện dẫn văn hóa/truyền thống/tâm linh/nhịp sinh học... thì tôi chịu. Chỉ xin chỉ ra một điểm là các bộ lịch trên thế giới đều là reference tương đối. Nhiều quốc gia đã thay đổi lịch trong quá khứ mà chẳng hề hấn gì (ngay cả âm lịch của VN/TQ cũng đã được hiệu chỉnh nhiều lần). Ngày nay dương lịch rõ ràng phổ cập/hữu ích hơn âm lịch cho đa số các hoạt động trong xã hội (bạn có dám chắc chưa bao giờ trong đời hỏi câu "Tết năm nay là ngày mấy" không?). Chuyển reference ngày đầu năm từ bộ lịch này sang bộ lịch kia có gì là ghê gớm về khía cạnh văn hóa/truyền thống/tâm linh/nhịp sinh học....

Tôi vẫn thắc mắc không biết giao của tập hợp những người muốn giữ Tết với tập hợp những người muốn giữ/dạy chữ Hán có lớn không. Nhưng tôi tin đa số những người ủng hộ "bỏ Tết ta" cũng là những người ủng hộ chữ quốc ngữ, họ đều muốn bỏ một số "truyền thống" có gốc gác từ TQ mà hiện tại không còn hữu ích/cần thiết nữa khi xã hội/nền kinh tế VN đã được "Âu hóa" rất nhiều.

Monday, January 20, 2020

Mình ăn Tết, hay Tết ăn mình?

shared from fb nguyễn việt hà,
-----
——
Thứ nhất, có nhiều gia đình cả năm không dọn dẹp nên bắt tay trang hoàng nhà cửa dồn hết vào những ngày trước Tết. Mệt mỏi, lu bu, đầu bù tóc rối, vợ chồng cáu giận, hò hét con cái… đến tối 30 Tết, thậm chí sáng mồng một thì ai nấy đều đuối. Hết Tết.
——
Thứ hai, có những gia đình cứ quần quật, đầu tắt mặt tối làm mứt kẹo, gói bánh… vô tình tạo áp lực công việc cho cả nhà đến phút cuối cùng. Hết tết.
——
Thứ ba, nhiều gia đình giữ truyền thống cúng bái mỗi ngày (sáng, chiều, tối). Mỗi lần cúng là phải đủ món, đủ mâm. Kết quả là nguyên Tết chỉ làm bạn với ông Táo, rót nước, thắp nhang, rửa chén suốt ngày.

Thật không may cho những ai làm vợ, làm dâu những gia đình này, cộng thêm một chút gia trưởng của nhà chồng nữa thì chỉ có hát bài: "Xuân này con không về". Hết tết.
——
Thứ tư, có nhiều người thích sĩ diện, luôn sợ bà con, hàng xóm, bạn bè sẽ bình luận về mình: "Ăn Tết có lớn không? Lì xì có nhiều không? Phải trái với họ hàng thế nào"… kết quả là ném tiền qua cửa sổ hoặc luôn căng thẳng, stress, đóng cửa trốn Tết luôn.
——
Thứ năm, chính là những gia đình suốt ngày bày biện mọi thứ ra để tiếp khách. Ngày Tết, khách đến nhà chơi là chuyện quý hóa, thế nhưng cứ mỗi khi có khách đến thì lại hò hét vợ con rót nước, pha trà, bày rượu, tét bánh… khách chỉ nhấm môi một tí ra về. Sau đó lại dọn bàn, lau bàn, rửa ly, khách mới lại tới.
——
Thứ sáu, có nhiều ông chồng cứ lang thang tất niên hết nhà này nhà khác. Hết tất niên thì đi chúc Tết. Rượu chè bê bết, về nhà đầu năm gây gổ vợ con. Người hôi hám, mỏi mệt lăn ra ngủ... mất tư cách, phong độ đàn ông khiến cả nhà mất vui. Mối quan hệ nào với họ cũng quan trọng, điều ấy chỉ toàn là ngụy biện.
——
Cuối cùng nhưng chưa phải là hết. Cờ bạc, chạy nhanh phóng ẩu… cũng dễ làm Tết trở thành những kinh nghiệm – viết tắt của cụm từ "những trải nghiệm phát kinh". Hết Tết.

@. Túm Lại: Ngoài một chút theo tâm linh... cổ truyền dân tộc... có lẽ chúng ta nên thay đổi... Tết chỉ có vài ngày, hãy du xuân đâu đó, vui là chính và quan trọng là mình được nghỉ ngơi, thay đổi không khí giảm bớt áp lực với cuộc sống công nghiệp ngày nay.

Wednesday, January 1, 2020

2020 KHÔNG PHẢI năm bắt đầu thập kỉ

mà là năm 2021, by Nguyễn Tuấn Cường, shared from fb Nhã Hoàng,
-----
Lí do thật ra khá đơn giản:
- không có năm 0. Năm 1 trước Công Nguyên (BC) rồi đến năm 1 (AD) ngay. Thứ tự năm hơi khác thứ tự số học.
- năm 1 là năm bắt đầu thế kỉ 1, và thập kỉ thứ nhất của thế kỉ 1.
- năm 101 là năm bắt đầu thế kỉ 2, và thập kỉ thứ nhất của thế kỉ 2.
- năm 2001 là năm bắt đầu thế kỉ 21, và thập kỉ đầu của thế kỉ 21.
=> các năm bắt đầu thế kỉ, thập kỉ ĐỀU CÓ ĐUÔI ~1 chứ không phải đuôi ~0.

Nhân tiện:
KHÔNG CÓ khái niệm *SAU CÔNG NGUYÊN (hoặc ít nhất là chưa có)

Công Nguyên là kỉ nguyên Công lịch, là THỜI ĐOẠN chứ không phải thời điểm. Chỉ có “trước thời đoạn đó” và “[trong] thời đoạn đó”, chứ thời đoạn đó đã kết thúc đâu mà bảo “sau Công nguyên”? Logic ở đây khá đơn giản nhưng không phải dễ chấp nhận với một số người khi đã quen dùng.

Bổ sung:
Những năm "Trước Công nguyên", tiếng Anh ghi BC tức "before Christ' birth".

Với những năm sau Chúa giáng sinh, tiếng Anh ghi AD tức "anno Domini", tiếng La tinh nghĩa là "in the year of our Lord" ("trong năm của Chúa"), vậy là trong "kỷ nguyên của Chúa", trong "kỷ nguyên Công lịch", chứ không thể nói "sau kỷ nguyên" được.


Bài trước: Thành tựu nước Việt năm 2019

Tuesday, December 31, 2019

Thành tựu nước Việt năm 2019

shared from fb Khăn Piêu,
-----
Nếu muốn nói về một thành tựu của Việt Nam trong năm 2019, tôi cho đó là câu nói của thủ tướng Phúc khi vinh danh đội tuyển bóng đá nam sau SEA Games 30: "60 năm nay, Việt Nam mình mới lại vô địch".

Dù vô tính hay hữu ý, thì lời nói khẳng định quan điểm hoà hợp đó, nó là niềm vui trên cả niềm vui, thành tựu trên cả thành tựu. Bởi còn người, còn yêu thương thì còn của. Thống nhất rồi.

"Em Hạnh"

1975, hoà bình lập lại, bố tôi và chú Thư được Bộ điều vào SG tiếp quản phòng máy tính của một nhà máy dệt. Ô tô vừa đỗ trước cửa, anh em phòng máy xác định tinh thần là lên xe đi cải tạo. "Không, chúng tôi không bắt ai cả. Mình sẽ làm việc với nhau". Máy của phòng bố thời đó đục lỗ trên những băng giấy. Máy họ hiện đại hơn, đục lỗ vào những tờ bìa.

Người bàn giao số liệu là một phụ nữ xinh đẹp, tên là Hạnh, có chồng là sỹ quan, đang ở trại giam. "Cô vẫn đi thăm được anh ấy chứ? Ảnh sao? Có ổn không? Có được gặp không?". Em Hạnh chỉ lặng yên không đáp.

Phải sau nhiều chuyến công tác nữa, anh em Nam Bắc mới chơi dần được với nhau. Ở Bộ cũng có bác cán bộ miền Nam ra tập kết, khi quay về thì con gái đang yêu một người lính cộng hoà, bác khuyên bỏ đi chứ thăm nom thế này cực quá, chị ấy bảo "ba đừng cậy ba là người chiến thắng".

Rồi em Hạnh ra Hà Nội. Anh bạn sỹ quan kia đã sang được Mỹ và bảo lãnh cho Hạnh đi, Hạnh ra để làm thủ tục.

Bố tôi chọn trong phòng được chú Trung trẻ đẹp, nền nã nhất, (chú Thư cũng đẹp trai nhưng nóng tính hơn, bố hay gọi là Thư Gia-ve), đưa cái xe đạp Phượng Hoàng của bố, bảo: "Hạnh muốn đến nơi nào, cậu đưa Hạnh đi. Hạnh cần gì, cậu báo về anh em cùng giúp. Đừng để Hạnh chê anh em mình".

Bảo lãnh thành công. Em Hạnh đi. Trước khi đi ghé chào Hà Nội.

Ngày 27-4-2018, khi hai nguyên thủ Nam-Bắc Triều gặp nhau ở Bàn Môn Điếm, nhiều người đã rơi nước mắt, tần ngần cho số phận đã trải qua của những kiếp người và cho dân tộc. Khi đó bạn tôi nói thôi hãy vui lên, mình không giàu như Nam Hàn, không mạnh như Bắc Hàn nhưng mình đi suốt từ Bắc vô Nam, làm việc, làm bạn, kết hôn, với chỉ một chiếc vé tàu.

Và sau 60 năm, Việt Nam mới lại vô địch.

Em hậu phương
Còn anh nơi tiền tuyến
Những mong nước non mình
Hết ngày chinh chiến điêu linh...

Sunday, December 29, 2019

VAI TRÒ CỦA VIN TRONG VIỆC TẠO DỰNG HÌNH ẢNH ĐÔ THỊ

shared from fb Duong Quoc Chinh,
-----
Hôm qua, trong stt trước, có mấy người bảo là VIN đầu tư ở tỉnh nào thì cũng góp phần làm đẹp đô thị. Đại khái là VIN có công lớn về việc phát triển kiến trúc, đô thị...Vì tút kia dài rồi, cmt cũng quá nhiều, sợ loãng, nên mình khất sang tút này để phân tích cho rõ về kiến trúc của VIN và vai trò của VIN trong việc phát triển đô thị. Tút này không chỉ nhằm vào 1 mình VIN mà với đa số các chủ đầu tư khác nữa.

10 năm nay, do vấn đề luật lệ không được phép bán nền đất ở ở các đô thị lớn nữa, nên kiến trúc nhà ở xây mới hầu hết là ở các khu đô thị, khu dân cư mới phải theo 1 số mẫu giống nhau. Nhà dân tự xây chủ yếu chỉ còn ở các lô đất xây chen cũ.

Điều đó có cái hay là tạo nên sự đồng bộ. Nhưng nhược điểm là giết chết sự sáng tạo trong

Thursday, November 28, 2019

Tên đường

shared from fb Dong H'Ken,
-----
Cõi mạng xôn xao ý tưởng đặt tên Alexandre de Rhodes cho một con đường vì "Le Quốc ngữ". Các cụ mục đích luận phản đối vì chữ quốc ngữ là phương tiện, còn mục đích nô dịch là xấu xa. Lại có cụ đùa rằng Bến Tre nên có đường Bob Kerry để không quên thảm sát Thạnh Phong, để căm thù. Đại học Fulbright không thích điều này.

Thật ra nếu cần thêm một cái tên nước ngoài cho một con đường, để nhớ, để bao dung chứ không phải căm thù thì một ứng viên nặng ký là Peter Dewey.

Chàng thanh niên người Mỹ ấy khi qua đời ngày 26/9/1945 ở Việt Nam mới 29 tuổi, học phổ thông ở Thuỵ Sỹ rồi tốt nghiệp Đại học Yale ngành Ngôn ngữ và Lịch sử Pháp được 6 năm, có 3 năm binh nghiệp, gia nhập OSS được 2 năm, đeo lon trung tá và đến Đông Dương chưa đầy 1 tháng. Dewey đứng đầu một nhóm sĩ quan OSS đến Đông Dương với nhiệm vụ chính thức là bảo vệ tài sản người Mỹ và giúp nhóm tình báo Anh điều tra về tội phạm chiến tranh. Ngoài ra nhóm Dewey còn được giao một nhiệm vụ mật là nghiên cứu tình hình chính trị, đặc biệt là "vị thế của Đông Dương với Đế quốc Pháp". Thông minh xuất chúng, can đảm, con nhà gia thế, Dewey hoàn toàn có thể trở thành người lãnh đạo nước Mỹ trong tương lai.

Ngày 24/9/1945, báo cáo cuối cùng Dewey gửi về cơ quan tình báo OSS cho biết: "Nam Kỳ đang rực lửa. Người Pháp và người Anh sẽ bị kết liễu tại đây. Và chúng ta sẽ phải cuốn gói khỏi Đông Nam Á". Gần một tháng ở Sài Gòn, Dewey - cũng như A. Patti lúc ấy đang ở Hà Nội - có nhiều thông cảm và thiện cảm với Việt Minh sau những lần tiếp xúc vừa công khai vừa bí mật với bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đang tham gia lãnh đạo chính quyền lâm thời. Điều này làm cho người Pháp và người Anh rất khó chịu. Người chỉ huy cao nhất của quân Đồng Minh Anh ở Sài Gòn, tướng Gracey, cho rằng việc Dewey "ra ra vào vào các con đường và quán cà phê tối tăm trong mối quan hệ với các Đảng viên Cộng sản và Việt Minh" là không thích hợp và gây phiền toái. Dewey đã bị người Anh cấm treo cờ Mỹ trên xe, hành động nhẽ ra có thể khiến Dewey không bị chết oan.

Ngày 26/9/1945, dưới sức ép của người Anh, Dewey bị buộc phải rời Đông Dương. Không đón được máy bay, Dewey quay lại trụ sở OSS ở ngoài Sài Gòn thì bị tập kích. Nhiều tranh cãi sau này cho thấy có vẻ như nhóm tập kích là Thanh niên Tiền Phong, tưởng nhầm Dewey là người Pháp.

Ý tưởng đặt tên Dewey cho một con đường không mới. Đó là ý tưởng của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, thủ lĩnh Thanh niên Tiền Phong, trong bức thư chia buồn sâu sắc gửi cho gia đình Dewey từ năm 1945.

Sau này, "sử gia" 5xu còn muốn đặt tên Dewey cho công viên Gia Định, xưa là nơi Dewey bị tập kích, dù 5xu không tin Dewey bị tập kích nhầm.

Lịch sử ngoắt nghéo đã dẫn hai dân tộc có nhiều triển vọng hợp tác thân thiện trở thành thù địch 10 năm sau, đặc biệt là 20 năm sau đó, kể từ cái chết của Dewey.

Lịch sử là cái đã qua, nhưng có những chỉ dấu để nhớ, cũng là để nhắc những người lớp người sau: Hãy cẩn trọng, đừng sai lầm.


Bài trước: Vỡ trận condotel

Tuesday, November 26, 2019

Vỡ trận condotel

shared from fb Son Dang,
-----
Condotel-căn hộ du lịch đương nhiên sẽ vỡ trận. Không sớm thì muộn. Điều này các chuyên gia đã nhìn ra và lên tiếng cảnh báo từ 4-5 năm trước. Tuy nhiên, nền kinh tế Việt Nam có thể ví như con nghiện đất-bất động sản, vẫn phải “cắn thuốc” và lắc:)) Không sản xuất, không công nghiệp, không công nghệ, thì còn đường nào khác:))

60-70.000 nghìn căn condotel từ Phú Quốc đến Đà Nẵng, với lãi suất hứa hẹn 10-12%, trở thành thứ ma tuý cho nhân dân cùng sướng. Ngồi mát ăn bát vàng, vay ngân hàng lãi suất 8%, rồi chờ các group tặng lại 4% chênh lệch từ condotel. Ngoài ra, cám dỗ lớn nhất của condotel là khả năng tăng...sĩ diện cho nhiều người trẻ. Rất dễ nghe các nạn nhân ngồi quán cafe khoe mới bỏ 8-12 tỉ để sắm 2-3 căn condotel. Cầm cố tài sản để vay và mua condotel làm nhà đầu tư thứ cấp nó đem lại ảo tưởng về sự thành công:))

Khi các group nối gót Cocobay xù độ trả lãi, thì các nhà đầu tư thứ cấp cừu non sẽ rơi vào thế điêu đứng. Chưa có quyền khiếu kiện tập thể, thì chỉ còn cách kiện lẻ tẻ. Hợp đồng mua bán condotel hầu như phần cán thuộc về các group, nên cừu non chỉ có nước kêu be he và ngậm cục tức:)) Bán lại cũng không ai mua...

Nhìn vào số lỗ của Vin trong mảng khách sạn du lịch chẳng hạn, sẽ thấy được tương lai gần của condotel. Dự báo kinh tế toàn cầu 2020 bê bết, mảng du lịch xuống dốc sâu. Ở Đà Nẵng-Nha Trang-Phú Quốc, số lượng phòng hotel đã vượt xa mức cầu. Các chuỗi quốc tế như Sheraton-Intercon liên tục giảm giá nhưng vẫn xanh mặt. Thì condotel càng thêm bí:))

Chưa nói đến việc thả cửa cấp phép cho condotel đã khiến cho các thành phố biển vỡ trận về mặt quy hoạch. Những bức tường thành condotel khổng lồ dựng đứng và cực kì ngột ngạt là điều mà mọi người cảm nhận rất rõ. Hậu quả là khách cao cấp không cánh mà bay, giờ chỉ còn đường ôm khách tour Tàu rẻ tiền.))


Bài trước: Nước sạch sông Đuống đắt đỏ vì 'cõng' lãi vay nghìn tỉ?

Wednesday, November 20, 2019

Chúng ta nên vinh danh người học thay vì người dạy

shared from fb Anh Pham,
-----
Ở một đất nước nghèo từ xa xưa như của chúng ta đây thì học hành là một thứ đặc quyền của nhà có điều kiện. Học hành cũng là con đường tiến thân duy nhất của con nhà nghèo, được học hành đỗ đạt thì phải biết ơn. Xã hội có nguồn lực rất hữu hạn, hiếm hoi để phân phối cho số người học hạn chế nên người ta phải học ngày học đêm, học chảy máu mắt để trở thành số ít tinh tuyển được xã hội phân công đi học, làm quan. Vai trò người thầy trong xã hội đó cũng giống vai trò của các chị mậu dịch viên thời bao cấp, ai mua được thịt ngon cũng phải biết ơn.

Thời hiện đại 70 năm trở lại đây chúng ta ra khỏi thời lễ nghi phong kiến nhưng tâm lý giáo dục là xã hội làm ơn cho người học vẫn còn bám dính. Có sách mới áo hoa, được học được hành dường như đều là công của người giáo viên nhân dân cả. Cách chúng ta đề cao người giáo viên những ngày truyền thống như 20/11 tạo ấn tượng là nếu không có những người giáo viên đó chắc cả xã hội ta nhốn nháo hết vì thất học.

Có họ, xã hội ta dường như vẫn nhốn nháo, và ngoài ngày 20/11 ra thì người làm nghề giáo ở Việt Nam không phải là những người đứng cao nhất trong các bậc thang nhân phẩm. Điều nghiên về tham nhũng các ngành nghề cho thấy giáo viên, cảnh sát giao thông, bác sĩ đứng cao hạng nhất trong bảng phong thần bị xã hội xùy tiền ra với. Lương giáo viên nói chung là lương chết đói trong xã hội kim tiền, và vì thế gia đình phải nuôi giáo viên là lẽ đương nhiên chăng?

Trên thế giới hiện đại hôm nay nói chung giáo dục là một thứ quyền chứ không phải là thứ đặc quyền. Nếu đã là quyền thì nó không thể là thứ được ban phát, và vì thế người ta không phải thấy biết ơn cho những thứ ta nghiễm nhiên được hưởng. Vai trò của người dạy học cũng như một nhà chuyên môn khác, họ được trả lương để làm đúng phận sự và trách nhiệm của họ. Trong những phần phận sự và trách nhiệm đó khó thấy khoảng trống nào dành cho sự biết ơn. Như vậy cảm giác biết ơn là một thứ tâm lý có gốc rễ truyền thống, văn hóa hơn là thực chất.

Quan điểm của mình là người học là người làm ơn cho người cung cấp dịch vụ giáo dục nói riêng và cho xã hội nói chung. Người cung cấp dịch vụ sản phẩm tri ân khách hàng cách nào thì trường học, nhà giáo cần tri ân người học cách đó. Quan hệ người dạy - người học không nên khác quan hệ của ví dụ phi công với hành khách; nếu không có ngày xã hội vinh danh tri ân phi công thì dần dần cũng nên bỏ ngày tri ân người dạy.

Nên có một ngày tương tự 20/11 hoặc dùng luôn ngày 20/11 để vinh danh những người học. Trong muôn vàn lựa chọn việc có thể làm và họ chọn việc học. Học để ấm thân họ đã là việc có ích cho xã hội, học để thành người thành công để giúp đỡ đồng loại cũng lại là việc càng có ích cho xã hội. Cả xã hội nên cùng cảm ơn người học. Nên xóa bỏ thứ mặc cảm biết ơn vô lý đi.

Hình dưới đây là một người học của chúng ta.


Bài trước: Ghi chú nhỏ về lịch sử Ngân hàng nhà nước Việt Nam & người Nhật

Monday, November 18, 2019

Nước sạch sông Đuống đắt đỏ vì 'cõng' lãi vay nghìn tỉ?

shared from fb Giang Le,
-----
Tôi khá ngạc nhiên khi nhiều người bức xúc việc giá nước bao gồm cả chi phí lãi suất. Giá bán (hầu hết) mọi loại hàng hóa/dịch vụ luôn bao gồm chi phí lãi suất. Trong một nền kinh tế thị trường thực ra tỷ lệ chi phí lãi suất càng cao thì người tiêu dùng càng có lợi (về mặt giá) vì như vậy tỷ lệ debt/equity cao đồng nghĩa với cost of capital thấp (cost of debt bao giờ cũng thấp hơn cost of equity).

Vấn đề là liệu chi phí lãi suất trong giá nước (20%) có quá cao như TS Nguyễn Trí Hiếu nói hay không? Với một nhà máy mà nguyên liệu đầu vào là nước sông (tôi không biết có phải trả tiền khai thác nước hay không nhưng nếu có chắc không lớn), số lượng công nhân vận hành nhà máy không nhiều thì giá thành sản phẩm phần lớn sẽ bao gồm chi phí vốn đầu tư ban đầu. Ngành cung cấp nước sạch thuộc loại public utility (tôi sẽ viết thêm về vấn đề này bên dưới) nên cần nhiều vốn (capital intensive), cho nên chi phí lãi vay cao không có gì khó hiểu. Những ngành capital intensive khác như hàng không, điện lực cũng có chi phí lãi suất cao. TS Hiếu cứ thử hỏi bên hàng không xem trong giá vé máy bay có bao nhiêu % chi phí lãi suất (bao gồm cả lease expenses).

Trong bài báo này tôi thấy chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh (không hiểu sao bài báo không gọi ông Ánh là TS như 2 chuyên gia kia dù ông Ánh cũng có bằng TS) nói đúng:

"Hà Nội mua buôn nước của Sông Đuống đắt hơn gấp đôi so với nhà máy khác. Mua bán buôn hơn 10.000 đồng/m3, cao hơn giá bán lẻ, tức là thấy lỗ vẫn làm, rất vô lý. Đây chính là điều dư luận cần xoáy sâu, Hà Nội phải trả lời những câu hỏi đó một cách minh bạch, rõ ràng để an dân".

Nhưng vấn đề không chỉ là "an dân" mà còn là khui ra một vụ tham nhũng giữa chủ đầu tư và người có trách nhiệm duyệt mức giá đó. Tất nhiên để Hà Nội trả lời những câu hỏi của chuyên gia Ánh sẽ không khách quan, cần phải có các chuyên gia điều tra/kiểm toán độc lập rà soát lại toàn bộ hồ sơ dự án. Có một số điểm của dự án cần phải xem xét kỹ, nhưng trước hết tôi quay lại vấn đề public utility.

Tôi không đồng ý với những ý kiến (như của Hoàng Tư Giang) cho rằng cấp nước đô thị là "dịch vụ công" nếu hiểu theo nghĩa "public service". Bỏ qua định nghĩa (rất đặc thù) trong kinh tế học, có thể hiểu nôm na public goods/services là những loại hàng hóa/dịch vụ do public sector/public servants cung cấp. Sở dĩ public sector (các cơ quan hành chính/sự nghiệp) đứng ra cung cấp các loại hàng hóa/dịch vụ này vì: (i) thị trường không cung cấp được (do có externality, non-excludability...), và (ii) thị trường chưa cung cấp được do các lý do lịch sử và thể chế.

Vì public sector độc quyền nên giá của các loại public goods/services phải được ấn định/kiểm soát trong hệ thống nhà nước (thay vì thị trường). Trong rất nhiều trường hợp giá public goods/services thấp hơn cost bởi các sức ép chính trị, xã hội (cứ nhìn các cuộc biểu tình ở Pháp năm ngoái hay Chile hiện tại). Có những loại hàng hóa/dịch vụ công người dân thậm chí còn không biết giá là bao nhiêu, vd an ninh/quốc phòng.

Public utility (vd điện, nước, giao thông công cộng, viễn thông đã từng là public goods/services ở nhiều nước. Lý do chính là những ngành này có tính chất "natural monopoly" rất mạnh: chi phí đầu tư lớn (capital intensive), một thành phố/khu vực chỉ cần một đường truyền/mạng phân phối, đa số người dân đều cần, liên quan đến an ninh/an toàn của một cộng đồng lớn. Nhưng với những tiến bộ công nghệ, thay đổi tư duy quản lý nhà nước, và sức ép ngân sách, public utility đã tách dần ra khỏi public sector, toàn bộ hoặc một phần.

Những ví dụ rõ nhất là ngành viễn thông, hàng không, đường sắt, một phần giao thông công cộng đô thị. Hiện tại ngành điện, nước, khí đốt (đường ống) cũng đang được tư hữu hóa một số công đoạn (bán buôn, bán lẻ, thậm chí cả đường truyền). Dù thị trường và cạnh tranh đã được đưa vào, trong hầu hết các trường hợp public utility được tư nhân hóa (mà ở VN vẫn phải nói tránh đi thành "cổ phần hóa"), can thiệp nhà nước vẫn cần vì tính chất natural monopoly của những ngành này.

Can thiệp nhà nước với các public utility có 3 hình thức. Thứ nhất, can thiệp vào giá như với bất cứ dạng monopoly nào khác. Nhà nước phải duyệt mức giá và tốc độ tăng giá hàng năm để doanh nghiệp cung cấp public monopoly không lạm dụng vai trò độc quyền của mình để bắt người dân phải trả giá quá cao (monopoly rent). Thứ hai, nhà nước (bao gồm cả chính quyền sở tại như Hà Nội trong trường hợp này) phải tham gia/đóng vai trò chính trong việc thiết kế/lên kế hoạch phát triển thị trường trong dài hạn. Việc Bình Thuận phát triển điện mặt trời ồ ạt trong khi chưa đủ đường truyền là một vị dụ cho thấy nhà nước không/chưa làm tốt chức năng này.

Thứ ba, liên quan một phần đến vai trò thứ hai, là lựa chọn/cấp phép nhà cung cấp public utility. Ở hầu hết các nước utility sector là một ngành an toàn cho nhà đầu tư bởi nhu cầu ổn định, customer base lớn, giá cả ổn định vì không/ít cạnh tranh (còn lợi nhuận có cao hay không tùy thuộc vào giá bán khi đàm phán với regulator). Bởi vậy nhiều nhà đầu tư muốn bỏ tiền vào ngành này, chí ít cũng là một dạng diversification dài hạn. Chi nên khi public utility đã được tư nhân hóa, gọi thầu công khai các dự án đầu tư vào ngành này không khó thu hút được vốn tư nhân. Vấn đề là phải công khai.

Quay lại vụ cấp nước ở Hà Nội, tôi đồng ý với chuyên gia Ánh là phải rà soát lại việc tính giá bán nước. Nhưng rộng hơn còn cần phải xem qui hoạch cấp nước dài hạn cho Hà Nội thế nào, tại sao phải xây thêm nhà máy ở sông Đuống mà không mở rộng thêm sông Đà hay ở một địa điểm nào khác. Giả sử qui hoạch lấy nước sông Đuống là cần thiết thì quá trình lựa chọn nhà đầu tư có minh bạch không?

Tôi ủng hộ việc đưa ra một bộ luật điều phối quá trình tư nhân hóa và hoạt động của các public utility. Nhưng bản chất của vấn đề không nằm ở chỗ có luật hay không, cái chính là thể chế chính trị có buộc các cơ quan nhà nước (trong trường hợp này là UBND Hà Nội) có accountability với người dân hay không. Và tất nhiên khi người dân bức xúc thì họ có (thể) ra đường biểu tình/phản đối như ở Pháp/Chile hay không hay chỉ (dám) lên FB ca thán.

Điểm cuối cùng là dù sao tôi vẫn ủng hộ tư nhân hóa các public utility như đã từng viết về thị trường điện.

PS. Mới nhận hóa đơn tiền nước, rất "căm phẫn" vì giá bán lẻ tăng từ 76 AU cent lên 80 cent/m3 cho năm tới ;)