Journey in Life: book
Showing posts with label book. Show all posts
Showing posts with label book. Show all posts

Friday, May 8, 2020

Lịch sử Do Thái

shared from fb Vũ Trọng Đại,
-----
75 năm chiến thắng phát xít Đức, nghĩ về Holocaust: Có hay không một dân tộc ngây thơ về chính trị?

Albert Einstein chắc chắn nằm trong số những người Đức nổi tiếng nhất thời hiện đại. Song ông cũng là người Do Thái. Ông cũng là người gần như duy nhất không kí tên vào lá đơn của tất cả trí thức Do Thái nói tiếng Đức ủng hộ Đức tấn công nước Nga Sa hoàng trong Thế chiến I.

Vào giai đoạn ấy người Do Thái đồng nhất vị thế lãnh đạo văn hoá Do Thái với Đức. Tại sao lại như vậy?

Đức khi đó là quốc gia có học vấn cao nhất thế giới. Đức là nước đầu tiên đạt được phổ cập giáo dục người trưởng thành. Từ năm 1870 đến 1933, các trường đại học của Đức thuộc dạng tốt nhất thế giới, gần như trong mọi ngành học. Vì cớ gì mà quốc gia rất văn minh này lại tấn công người Do Thái suốt hơn một thập kỉ với một sự tàn bạo ghê gớm, có tổ chức nhưng vô nghĩa đến vậy? Bản sắc của nạn nhân khiến cho điều bí ẩn này càng trở nên bí ẩn hơn. Vào thế kỷ 19, số phận Đức và số phận người Do Thái gắn bó với nhau rất mật thiết. Như Fritz Stern đã chỉ ra, từ năm 1870 đến 1914, người Đức đột nhiên trở thành một dân tộc đầy mạnh mẽ, cũng như người Do Thái đột nhiên trở thành một chủng tộc đầy mạnh mẽ. Người Đức và người Do Thái hỗ trợ nhau rất nhiều. Một trong nhiều điểm chung giữa họ là tinh thần hiếu học gần như cuồng tín. Những người Do Thái giỏi giang nhất yêu Đức vì đây là nơi tốt nhất trên thế giới để làm việc. Nền văn hóa Do Thái hiện đại mang một khuôn khổ Đức về cơ bản. Nhưng ngược lại, như Weizmann đã chỉ ra trong cuộc nói chuyện nổi tiếng của mình với Balfour, người Do Thái đã dành mọi nỗ lực tốt nhất của mình cho Đức và giúp nước này trở nên vĩ đại. Chẳng hạn, từ khi ra đời cho tới năm 1933, Đức giành được nhiều giải Nobel hơn bất cứ nước nào, chiếm khoảng 30% tổng số giải Nobel được trao; trong số giải này của Đức, người Do Thái chiếm gần một phần ba và riêng trong ngành y thì một nửa. Việc Đức tấn công người Do Thái không chỉ là giết người hàng loạt, mà thực tế là giết người thân thích hàng loạt. Chuyện này đã xảy ra như thế nào?

Đức là cường quốc kinh tế, quân sự và văn hóa mạnh nhất ở châu Âu, cuộc tấn công của Đức nhằm vào người Do Thái từ năm 1933 đến 1945 là sự kiện trung tâm của lịch sử Do Thái hiện đại. Xét theo nhiều khía cạnh, nó vẫn là một sự kiện bí ẩn.

Mặt khác, như chúng ta đã biết và vẫn hằng thừa nhận, người Do Thái là một dân tộc thông minh, xuất sắc trên nhiều phương diện, đặc biệt trong kinh doanh, thậm chí kể cả lừa đảo trong kinh doanh, như Arnold Rothstein (1882–1928), kẻ tiên phong của tội phạm kinh doanh lớn, người được mô tả là "Bộ óc" trong các câu chuyện của Damon Runyon, và được Scott Fitzgerald dựng thành nhân vật Meyer Wolfsheim trong cuốn "The Great Gatsby" (Đại gia Gatsby). Xuất sắc về nhiều mặt nhưng liệu họ có phải là một dân tộc luôn ngây thơ về chính trị suốt hơn hai nghìn năm?

Wednesday, May 6, 2020

“TRỖI DẬY HOÀ BÌNH” HAY “PHÁT TRIỂN HOÀ BÌNH”?

shared from fb Vũ Trọng Đại,
-----
Đầu thế kỉ 21, cụm từ "trỗi dậy hòa bình" đã được sửa đổi trong các tuyên bố chính thức của Trung Quốc thành "phát triển hòa bình", trên cơ sở cho rằng khái niệm "trỗi dậy" là quá đe dọa và hiếu thắng. Song sự thay đổi đó không làm giảm bớt mối quan ngại của Mỹ và phương Tây, nhất là trong cuộc khủng hoảng tài chính vào các năm 2007 - 2008.

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng tài chính và những ảnh hưởng tồi tệ nhất của nó chủ yếu là ở Mỹ và châu Âu. Nó dẫn đến việc chưa từng có tiền lệ là nguồn vốn Trung Hoa được rót khẩn cấp vào các nước và các công ty phương Tây, còn giới hoạch định chính sách phương Tây thì kêu gọi Trung Quốc thay đổi giá trị đồng tiền của mình và tăng tiêu thụ nội địa để thúc đẩy tính lành mạnh của nền kinh tế thế giới.

Đỉnh cao mang tính biểu tượng của thời kỳ này là Olympics Bắc Kinh, diễn ra ngay khi khủng hoảng kinh tế đang bắt đầu xé nát phương Tây. Không thuần túy là một sự kiện thể thao, Olympics được xem như một biểu hiện hồi sinh của Trung Quốc. Lễ khai mạc được biểu tượng hóa. Ánh sáng trong sân vận động lớn được tắt đi. Đúng 8 giờ 8 phút (giờ Trung Quốc), vào ngày thứ tám của tháng thứ tám trong năm - con số tốt lành nên hôm đó được chọn để khai mạc, 2.000 chiếc trống rung lên đã phá vỡ sự im lặng trong 10 phút, như thể muốn nói: "Chúng tôi đã đến. Chúng tôi là một thực tế của cuộc sống, không còn bị bỏ qua hay coi thường mà sẵn sàng đóng góp nền văn minh của mình cho thế giới." Sau đó, trong một giờ đồng hồ tiếp theo, khán giả toàn cầu được xem hoạt cảnh về chủ đề nền văn minh Trung Hoa. Thời kỳ suy yếu và kém cỏi của Trung Quốc – có thể gọi đó là "thế kỷ XIX" của Trung Quốc – đã chính thức khép lại. Bắc Kinh một lần nữa là một trung tâm của thế giới, với nền văn minh tập trung vào sự kính trọng và ngưỡng mộ.

Tại một hội nghị của Diễn đàn Thế giới về Nghiên cứu Trung Hoa được tổ chức tại Thượng Hải sau Olympics, Trịnh Tất Nhiên, tác giả của khái niệm "trỗi dậy hòa bình", đã nói với một phóng viên phương Tây rằng Trung Quốc cuối cùng đã vượt qua di sản của Chiến tranh Nha phiến và cả thế kỷ đấu tranh với sự xâm lược của nước ngoài, và Trung Quốc giờ đây đã được tham gia vào một tiến trình lịch sử về đổi mới quốc gia. Trịnh Tất Nhiên cho biết các cải cách do Đặng Tiểu Bình khởi xướng đã cho phép Trung Quốc giải quyết "câu đố của thế kỷ", phát triển nhanh chóng và đưa hàng triệu người thoát nghèo. Khi nổi lên như một cường quốc lớn, Trung Quốc sẽ dựa vào sự hấp dẫn trong mô hình phát triển của mình, và mối quan hệ với các nước khác sẽ "cởi mở, không độc quyền và hài hòa" nhằm "cùng mở ra con đường phát triển thế giới".

Cuộc khủng hoảng hiện nay, có thể gọi như vậy, dường như đang gợi nhắc Mỹ và phương Tây nhớ lại câu chuyện của hơn một thập kỉ trước.

LỊCH SỬ LẶP LẠI?
Nhiều nhà bình luận, trong đó có một số người ở Trung Quốc, đã xem ví dụ về cuộc đối đầu Anh-Đức thế kỷ XX như một điềm báo của những gì sẽ chờ đợi Mỹ và Trung Quốc trong thế kỷ XXI. Chắc hẳn đã có những so sánh chiến lược được thực hiện. Xét sơ qua, giống như đế chế Đức, Trung Quốc là một cường quốc lục địa hồi sinh; giống như Anh, Mỹ chủ yếu là một cường quốc hải quân có mối quan hệ chính trị và kinh tế sâu sắc với lục địa này. Trong suốt lịch sử của mình, Trung Quốc mạnh hơn hẳn bất kỳ nước láng giềng nào, nhưng khi các nước ấy kết hợp lại, họ có thể đã và đang đe dọa an ninh của đế chế.

Rõ ràng là Mỹ và Trung Quốc đang rơi vào cuộc đối đầu chiến lược, một tình trạng có thể sánh với cấu trúc của châu Âu trước Thế chiến I mà có thể hình thành ở châu Á, với sự hình thành của các khối đọ sức với nhau, và với mỗi khối đang tìm cách làm suy yếu hoặc ít nhất là hạn chế tầm ảnh hưởng và khả năng của khối kia.

Henry Kissinger, kiến trúc sư của công cuộc bình thường hoá quan hệ Mỹ - Trung đầu thập niên 1970, người khởi tạo những manh nha cho một trật tự thế giới mới, đặt vấn đề như sau: Về phía Mỹ, thách thức là tìm ra một con đường đi xuyên qua các đánh giá bất đồng. Trung Quốc là một đối tác hay một đối thủ? Là sự hợp tác hay đối đầu trong tương lai? Sứ mệnh của Mỹ là truyền bá nền dân chủ sang Trung Quốc, hay hợp tác với Trung Quốc để mang lại một thế giới hòa bình? Hay có thể là cả hai?

Câu trả lời của Kissinger có lẽ là cả hai. Quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ không cần – và không nên – trở thành trò chơi tổng-bằng-không. Đối với nhà lãnh đạo châu Âu hồi trước Thế chiến I, thách thức với một bên sẽ là lợi thế với bên còn lại, và sự thỏa hiệp thì đi ngược lại với công luận xôn xao. Đây không phải là tình huống trong mối quan hệ Trung-Mỹ. Các vấn đề chủ chốt trên mặt trận quốc tế về bản chất đều mang tính toàn cầu. Việc đồng thuận có thể tỏ ra khó khăn, nhưng việc đối đầu trong những vấn đề này là sự tự thất bại.

Kissinger cho rằng cả Mỹ và Trung Quốc đều quá lớn để bị chi phối. Do đó, không thể xác định được đâu là bên chiến thắng trong một cuộc chiến tranh hoặc trong một cuộc xung đột kiểu Chiến tranh Lạnh. Họ cần phải tự đặt ra câu hỏi mà rõ ràng là chưa bao giờ được đưa ra chính thức vào thời điểm có Biên bản ghi nhớ của Crowe: Một cuộc xung đột sẽ đưa chúng ta đến đâu? Khi các bên đều thiếu tầm nhìn thực tế, biến hoạt động trong trạng thái cân bằng thành một tiến trình máy móc, thì thế giới sẽ ra sao nếu những gã khổng lồ ấy không được diễn tập và xảy ra va chạm? Ai trong số các nhà lãnh đạo vận hành hệ thống quốc tế dẫn đến Thế chiến I sẽ không chùn bước nếu ông ta biết thế giới sẽ có vẻ đi đến kết thúc?

Vấn đề tối hậu thuộc về những gì mà Mỹ và Trung Quốc trên thực tế có thể yêu cầu lẫn nhau. Trong cuộc đụng độ ở châu Á mà bối cảnh tương tự châu Âu trước Thế chiến I trong cuộc so găng giữa Anh và Đức, kế hoạch chi tiết của Mỹ nhằm tổ chức châu Á trên cơ sở kiềm chế Trung Quốc hoặc tạo ra một khối các quốc gia dân chủ cho một chiến dịch ý thức hệ dường như không khả thi – một phần vì Trung Quốc là đối tác thương mại quan trọng với hầu hết các nước láng giềng. Tương tự như vậy, nỗ lực của Trung Quốc nhằm loại Mỹ khỏi các vấn đề kinh tế và an ninh châu Á sẽ gặp phải sự kháng cự gay gắt không kém từ hầu hết các quốc gia châu Á khác, không muốn trở thành một khu vực bị chi phối bởi một cường quốc duy nhất.

Một khía cạnh của căng thẳng chiến lược trong tình hình thế giới hiện tại là Trung Quốc lo sợ Mỹ đang tìm cách kiềm chế Trung Quốc – trong khi Mỹ lại quan ngại là Trung Quốc đang tìm cách trục xuất Mỹ khỏi châu Á. Khái niệm về một Cộng đồng Thái Bình Dương – Mỹ, Trung Quốc, và các quốc gia khác đều thuộc về khu vực này và tham gia phát triển hòa bình với các thành viên khác – có thể giảm bớt lo lắng của cả hai bên. Nó sẽ biến Mỹ và Trung Quốc thành một phần của một sự nghiệp chung. Các mục đích chung – và sự mô tả chi tiết về chúng – sẽ thay thế sự bất an chiến lược ở một mức độ nào đó. Nó sẽ cho phép những quốc gia chủ chốt khác như Nhật Bản, Indonesia, Việt Nam, Ấn Độ và Úc tham gia xây dựng một hệ thống đồng nhất thay vì phân cực giữa các khối "Trung Quốc" và "Mỹ". Nỗ lực này chỉ có ý nghĩa khi thu hút được sự chú ý đầy đủ, và trên tất cả là niềm tin, của giới lãnh đạo liên quan.

Các bạn hãy tìm hiểu thêm các luận điểm của Henry Kisinger trong cuốn "Về Trung Quốc", sách đã chính thức phát hành tháng 5/2020.

Thursday, April 23, 2020

Mục đích sống của Nixon sau vụ Watergate

shared from fb Pham Anh Tuan,
-----
Hiện nay đang có những ý kiến trái chiều về cách điều hành đất nước của Tổng thống Mĩ Donald Trump. Tôi không để tâm theo dõi thường xuyên, song cũng xin nhắc lại chút tư liệu cũ.

Nhiều người chỉ trích TT Trump, có người tôi quen biết khá rõ, cứ như thể họ đang làm việc trong nhóm cố vấn thân cận của Đảng Dân chủ hoặc trong các tòa soạn báo danh tiếng của nước Mĩ!

Có người ăn cơm Mĩ, thành đạt tại Mĩ, nhưng tôi không hiểu sao họ không có một chút tôn trọng dành cho tổng thống dân cử của đất nước họ tới cư ngụ!

Cần hành xử bằng giả định rằng ta có thể tìm hiểu về văn hóa Mĩ, song ta không thể hiểu rõ được sự vận hành của nền chính trị Mĩ. Cho nên, không biết thì xin đừng tham gia!

Không thể buông những câu bình luận vô trách nhiệm, chẳng hạn, “WHO là con dê tế thần của Trump”!

Nền dân chủ tự nó gây ra một số những bất lợi cho những nhiệm kì chính quyền cụ thể, song không gây thiệt hại cho bản thân nền dân chủ!

Năm 1972, Richard Nixon lần đầu tiên sang thăm chính thức Trung Quốc, tờ Chicago viết “Chúng ta bắt đầu tự hỏi các sử gia tương lai trong khi bình luận về chuyến đi của Tổng thống và phu nhân tới Trung Quốc, liệu họ có quan niệm được rằng trong lúc Tổng thống thảo luận về thương mại và chính trị với các nhà lãnh đạo Trung Quốc thì vợ ông đã làm công việc quan trọng. Bà đang thiết lập mối quan hệ trực tiếp và thân thiện với nhân dân Trung Quốc trên bình diện con người binh thường, tại một quốc gia mà trẻ em và gia đình, lương thực và y tế, và dịch vụ mới là những vấn đề quan trọng nhất ….” (ĐỆ NHẤT PHU NHÂN MĨ, chuyện về những người phụ nữ trong Nhà Trắng từ Martha Washington đến Laura Bush), bản Việt ngữ của Phạm Anh Tuấn, nxb Phụ nữ xuất bản năm 2008. Sách dày 905 trang, đậm đặc tư liệu, kể cả những chỉ dẫn đường đi đến các thư viện tổng thống).

Trên thực tế, Nixon đã thắng cử trong cuộc bầu cử năm 1972 giữa lúc xảy ra vụ Watergate!.

Sau khi từ chức, Richard Nixon và vợ về sống tại ngôi nhà La Casa Pacifíca ở San Clemente nhìn xuống bãi biển nơi họ đã từng dạo chơi vào cái thời còn đang tìm hiểu nhau. Ông Nixon viết sách và xây dựng thư viện tổng thống như truyền thống hàng trăm năm nay của các đời tổng thống Mĩ. “Em không thể hiểu nổi bằng cách nào anh vẫn có thể tiếp tục sống” vợ ông hỏi. Và ông trả lời “Bằng cách thức dậy vào buổi sáng để làm kẻ thù phải ngạc nhiên” … (sách đã dẫn).

Chiến tranh Việt Nam đã nối lại! Hàng ngàn người nữa đã chết!

Còn Mao Trạch Đông sau đó đã mời vợ chồng Nixon sang thăm Trung Quốc lần thứ hai và họ đã nhận lời!

Ngay cả hiểu các tư liệu có thực cũng không phải là điều dễ!

Tuesday, April 21, 2020

Viết hồi ký gia đình khi có ông nội là cận vệ của Stalin

nguồn: NYTimes,

Quỳnh Anh dịch,

Khi nhà thơ Osip Mandelstam bị cảnh sát mật Liên Xô bắt giữ vào những năm 1930, ông bị đưa đến nhà tù khét tiếng Lubyanka để thẩm vấn. Ông phân biệt lính gác “ở bên ngoài” — thanh niên trong làng làm việc ác chỉ vì mơ hồ
không hiểu nhiệm vụ — với những người thẩm vấn “ở bên trong”, dường như là những chuyên gia tàn ác. “Để làm được việc đó, anh phải có năng khiếu đặc biệt,” Mandststam nói. “Không người bình thường nào chịu được.”

Đó là nhận xét mà Alex Halberstadt buộc bản thân phải ghi nhớ khi tác giả đi gặp ông nội mình, Vassily, người từng làm việc tại Lubyanka trong vài năm trước khi trở thành một trong những cận vệ của Stalin. Halberstadt coi ông nội mình, thành viên của nhóm cận vệ đặc biệt của Stalin trong hơn một thập kỷ, là người có “tinh thần thép như một sĩ quan Gestapo.” Ông Vassily sống sót qua vô số vòng thanh trừng và những lời buộc tội để sống đến khoảng 90 tuổi — một chiến công không nhỏ với bất kỳ ai bị cuốn vào chính trị đầy sợ hãi hoang tưởng của nhà nước Xô Viết.

Trong cuốn “Young Heroes of the Soviet Union” (“Những anh hùng trẻ tuổi của Liên Xô”) Halberstadt hồi tưởng lại

Monday, April 20, 2020

Câu chuyện nước Mỹ: nơi để có một ngôi nhà là cuộc chiến tổng lực

bài bình sách của Francesca Mari

nguồn: NYTimes,

Bích Nhàn dịch,

CÁNH CỔNG VÀNG
Để có một mái nhà
tác giả Conor Dougherty

Ở California, hơn 100.000 người ngủ trên đường phố. Các khu phố 'lều tạm' ở Skid Row, Los Angeles có quang cảnh thật lạ, đối mặt trung tâm vô gia cư là những người lang thang ngồi trên vỉa hè thành bốn hàng. Những nhà lưu
động xếp hàng dài gần trụ sở ở Mountain View của Google, và ở Modesto, một người phụ nữ đang ngủ trong thùng các-tông đã bị máy xúc đâm chết khi dọn chỗ ở của bà ta.

Không hề cường điệu khi nói rằng tình trạng khủng hoảng nhà ở tại California vô cùng nghiêm trọng. Để giải quyết vấn đề này, các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc nhiều vấn đề phức tạp liên quan, gồm việc tái định cư nhóm dân số dễ bị tổn thương, giữ được nét đặc trưng của các khu phố, môi trường, khả năng chi trả. Nhưng chỉ có một câu trả lời mà thôi: cần nhiều nhà hơn. Để chấm dứt cuộc khủng hoảng cần có 3,5 triệu ngôi nhà mới. Tuy nhiên, như tác giả Conor Dougherty chỉ ra trong cuốn “Golden Gates” ('Cánh Cổng Vàng'), nghiên cứu về tình trạng thiếu nhà ở nghiêm trọng đang hoành hành San Francisco — thành phố giàu có nhất nước Mỹ, Khu vực Vịnh (Bay Area) này toàn những

Saturday, April 18, 2020

“MBS” khắc họa hình ảnh Thái tử Ả Rập Saudi trẻ tuổi, quyền lực và cực kỳ tàn bạo

bài bình sách của Christopher Dickey

nguồn: NYTimes,

Lan Phương dịch,

MBS
Đường tới quyền lực của Mohammed bin Salman
tác giả Ben Hubbard

Trong trang cuối “MBS”, cuốn sách khắc họa bức chân dung chi tiết và đáng lo ngại về thái tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman, tác giả Ben Hubbard thừa nhận rằng, dựa trên những điều tìm hiểu được trong quá trình làm phóng
sự về người nắm thực quyền điều hành vương quốc và cách mà đám thuộc hạ tàn nhẫn của ông ta truy sát kẻ thù của ông chủ, ông “đã tự hỏi, khi đi bộ về nhà lúc nửa đêm hay thiu thiu ngủ, liệu chúng cũng bám theo tôi”.

Điều này nghe có vẻ cường điệu, nhưng bất kỳ ai đọc câu chuyện tường minh và thuyết phục của tác giả sẽ thấy nỗi lo đó hoàn toàn hợp lý. Và ta có thể chạy đi đâu nếu bị thái tử bất ngờ tấn công? Chắc chắn không phải tới chính quyền Mỹ nơi tin rằng M.B.S. đã hạ lệnh giết hại và xẻ xác Jamal Khashoggi, nhà báo của tờ Washington Post, năm 2018 nhưng lại bỏ qua cho ông ta.

“Rất có thể thái tử biết về sự việc bi thảm này — có thể anh ta làm, có thể không!”, Tổng thống Trump, người luôn lập lờ nước đôi về những sự thật không như ý, phát biểu. “Nước Mỹ”, ông tiếp tục, “dự định vẫn là đối tác kiên định của Ả Rập Saudi để đảm bảo lợi ích của đất nước chúng ta.” Trong đó, lợi ích quan trọng là các thương vụ mua bán vũ khí trị giá hơn một trăm tỷ đô-la.

Tác giả Hubbard, người đứng đầu văn phòng tạp chí New York Times ở Beirut, viết nên câu chuyện về đường tới quyền lực của Mohammed bin Salman trong bối cảnh

Thursday, April 16, 2020

Tương lai đen tối của giai cấp công nhân da trắng

nguồn: NYTimes,

Thu Thảo dịch,

NHỮNG CÁI CHẾT TUYỆT VỌNG VÀ TƯƠNG LAI CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN
tác giả Angus Deaton và Anne Case

Một người đàn ông da trắng 43 tuổi mà tôi sẽ gọi là Darin, gần đây đã ly hôn và đang hồi phục sau một tai nạn xe hơi khi anh ta bị đuổi việc khỏi nhà máy làm bánh. Trong cuộc nói chuyện ở vùng quê chuyên về ngành than, anh
ấy kể cho tôi rằng: “Chúng ta ai cũng đều có đáy vực của riêng mình. Tôi đã chạm đáy vực của mình khi tình cờ nghe thấy người mà tôi luôn coi là cha đẻ nói chuyện với bạn và nói tôi là con ghẻ của ông.” Kể từ sau đó, ngày nào tôi cũng nốc một lít rượu whisky.

Cuốn sách “Những cái chết tuyệt vọng và Tương lai của chủ nghĩa tư bản” (“Deaths of Despair and the Future of Capitalism”) là về những người như vậy. Nhưng nó bắt đầu với một bí ẩn còn lớn hơn thế. Trong thế kỷ qua, tuổi thọ của người Mỹ tính từ khi sinh đã tăng từ 49 lên 77. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự gia tăng đó đã chững lại. Trong số những người da trắng ở độ tuổi 45-54 — hay thời kỳ được coi là phát triển nhất — ngày càng có nhiều người tử vong. Rất dễ bị tổn thương là những người đàn ông da trắng không có bằng cử nhân đại học. Kỳ lạ thay, phần lớn những ca tử vong ở độ tuổi trung niên không tăng ở các nước giàu khác, cũng như phần lớn, đối với người Mỹ gốc Tây Ban Nha hay người da đen. Trên thực tế, người da đen có bằng đại học hiện có nhiều khả năng sống qua tuổi trung niên hơn người da trắng không có bằng đại học.

Nhưng nói chung, không phải những người da trắng có

Wednesday, April 15, 2020

Samsung: Quái vật công nghệ chinh phục thế giới

nguồn: NYTimes,

Nguyễn Tài dịch,

Từ lâu trước khi bộ phim “Ký sinh trùng” đạt giải Oscar ở hạng mục Phim
hay nhất và các nhóm nhạc Kpop trình diễn trên chương trình “The Tonight Show” (“Chương trình tối nay”), nhà xuất khẩu nổi tiếng nhất của Hàn Quốc là Samsung, nhà sản xuất lò vi sóng giá rẻ mà người phương Tây sống tại Hàn Quốc từng quen gọi là “Sam-dỏm”. Ngày nay, Samsung là cái tên quen thuộc và là nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn hơn cả Apple. Nhưng đường đến đỉnh cao của tập đoàn này có những vụ thỏa thuận bí mật, làm giá, hối lộ, trốn thuế và nhiều vụ việc khác, tất cả đều trong tay của một gia đình cực kỳ giàu có và bí ẩn, sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn để giữ quyền điều hành.

Nhà báo Geoffrey Cain kể câu chuyện này trong quyển “Samsung Rising” (tạm dịch “Sự trỗi dậy của Samsung”), và theo ông, cả mặt tốt lẫn mặt xấu của Samsung đều

Monday, April 13, 2020

Từ Bonn đến Vienna: theo dấu chân Beethoven

nguồn: NYTimes,

Sơn Phạm dịch

Năm nay kỷ niệm sinh nhật lần thứ 250 của nhà soạn nhạc, và dưới đây là cuộc hành hương soi chiếu ánh sáng mới về nghệ thuật và cuộc đời ông.
Photo courtesy a.canvas.of.light.

Ngay cả du khách tình cờ nhất đến Vienna cũng không thể không bị ngộp trước sự tấn công vũ bão của "ngành công nghiệp Mozart" tại thành phố này.

Khuôn mặt Mozart có thể được nhìn thấy ở khắp nơi: từ những giấy gói kẹo-phết-sô-cô-la phổ biến có tên là Mozart Kugeln, những quán cà phê lớn bán bánh quy Mozart, và các cửa hàng lưu niệm bán chuỗi khóa Mozart, Mozart nhồi bông và thậm chí cả vịt cao su Mozart. Người bán rong bên ngoài các điểm tham quan lớn không chào mời các tour du lịch xe buýt hop-on, hop-off, mà là vé tới các buổi hòa nhạc (ăn theo du lịch) hầu hết toàn diễn các điệu waltz của Strauss và, hẳn nhiên là, âm nhạc của Mozart.

Bạn không thể không tự hỏi: thế còn Beethoven thì sao?

Sunday, April 12, 2020

Cách mạng tháng 10 là của ai?

95% lãnh đạo Bolshevik là người Do Thái,

CMT10 là của ai? Nước Nga ban đầu, sau đó Liên Xô do ai lập ra?, hat tip to Thanh Tran-Trong,


Bài trước: Đỉnh cao của "ngậm miệng ăn tiền"

Friday, April 10, 2020

Những cô gái mất tích

nguồn: NYTimes,

Lan Phương dịch,

Giữa tháng 12 năm 2010, cảnh sát hạt Suffolk phát hiện ra xác bốn cô gái trong bao tải ở Bãi biển Gilgo — một bãi cát hoang vắng đầy bụi gai. Các thi thể sau đó được xác định là của bốn gái mại dâm, Melissa Barthelemy,
Megan Waterman, Maureen Brainard-Barnes và Amber Lynn Overstreet Costello. Tội ác này được cho là do một kẻ sát nhân hàng loạt thực hiện, và trong vài ba tháng sau đó, giới truyền thông theo dõi sát sao cuộc điều tra chính thức — tập trung vào việc tìm kiếm một gái mại dâm khác, Shannan Gilbert, người đã mất tích sau một cuộc hẹn ở gần đó vào tháng 5 năm ngoái — thu hút sự chú ý của phần lớn người dân New York và cả nước Mỹ. Đây là câu chuyện "giật gân" đặc trưng thời Internet, toàn những gái mại dâm, ma túy, gia đình tan vỡ, năng lực điều tra yếu kém, đấy là chưa nói đến có thêm yếu tố cộng đồng người dân ngoài đảo xa lạ, và tất nhiên là, các trang web Craigslist và Backpage, nơi các cô gái đăng tin tìm khách. Tác giả Robert Kolker, người theo dõi và đưa tin về các vụ sát hại này cho tạp chí New York năm 2011, đã cho ra mắt tác phẩm “Lost Girls” (“Những cô gái mất tích”), một cuốn sách ly kỳ, hấp dẫn khiến

Thursday, April 9, 2020

Ebola, HIV, Cúm Tây Ban Nha, SARS — Những án tử của thế kỷ 20

bài bình sách của Carl Zimmer
ngày 05 tháng 6 năm 2019

nguồn: NYTimes,
Thu Thảo dịch,

THẾ KỶ ĐẠI DỊCH
Một trăm năm kinh hoàng, cuồng loạn và ngạo mạn
tác giả Mark Honigsbaum

Một vài đoạn trong cuốn “The Pandemic Century” (“Thế kỷ Đại dịch”) của Mark Honigsbaum sống động đến mức tôi có thể mường tượng được các cảnh phim. Khi đọc đến giữa cuốn sách, tôi hình dung được một bác sĩ đang bước lên
những bậc thềm phía trước của một ngôi nhà liền kề ở thành phố Annapolis, bang Maryland, mùa đông năm 1930. Ông gõ cửa nhưng không ai trả lời, ông bèn đẩy cửa bước vào. Một thợ sửa xe đang nằm xoãi trên ghế, thều thào trong cơn sốt mê man. Vợ anh ta vẩn vơ đi ra từ phòng ngủ, la hét điên loạn. Từ trong bếp, mẹ cô ta ho nấc lên từng tràng.

Lồng chim treo trên trần, một con vẹt chết, nằm phơi bụng.

Đợt bùng phát dịch sốt vẹt năm 1930 đã dần biến mất khỏi ký ức chúng ta. Nhưng ở đỉnh dịch, đó là tiêu điểm các bài báo gây hoảng loạn, ví dụ như “Sốt vẹt khiến bảy người tử vong” trên tờ Los Angeles Times. Từ đông sang tây, bệnh đã lây từ vẹt sang người. Trong vòng sáu tháng, trên thế giới có tới 800 ca sốt vẹt và 33 người Mỹ đã tử vong. Trong số những người chết có cả các nhà khoa học nỗ lực tìm nguyên nhân của đợt bùng phát.

Một sai lầm trong quá khứ đã

Tuesday, April 7, 2020

Đại dịch Covid-19 sẽ thay đổi toàn diện 'Trật tự thế giới'

Photo credit: techcrunch.

By Henry A. Kissinger

nguồn: WSJ,

Sơn Phạm dịch,

Nước Mỹ phải bảo vệ công dân tránh khỏi bệnh tật đồng thời ngay lập tức lên kế hoạch cho một kỷ nguyên mới.

Bầu không khí kỳ dị của đại dịch Covid-19 khiến tôi nhớ lại cảm giác khi còn là anh lính trẻ trong Sư đoàn bộ binh 84 trong Trận Ardennes (Thế chiến II). Giờ đây, cũng như khi đó là cuối năm 1944, có một cảm giác nguy hiểm mơ hồ, không nhắm vào bất kỳ ai cụ thể, mà hoàn toàn ngẫu nhiên và mang tính tàn phá vô cùng. Nhưng có sự khác biệt lớn giữa thời điểm xa xôi đó và thời gian này của chúng ta. Nước Mỹ khi đó đương đầu với hiểm nguy có một mục đích quốc gia tối thượng. Giờ đây, trong một đất nước bị chia rẽ, cần có một chính phủ hiệu quả và có tầm nhìn xa để có thể vượt qua những trở ngại lớn chưa từng có trên phạm vi toàn cầu. Duy trì niềm tin của công chúng là điều tối quan trọng đối với đoàn kết xã hội, đối với mối quan hệ của các xã hội với nhau, và đối với hòa bình và ổn định quốc tế.

Các quốc gia cố kết và phát triển dựa trên niềm tin rằng thể chế của họ có thể thấy trước tai họa, kiềm chế tác động của nó và khôi phục sự ổn định. Khi đại dịch Covid-19 kết thúc, thể chế của nhiều quốc gia sẽ bị coi là

Monday, April 6, 2020

Hitler đã biến đổi nước Đức nhanh chóng ra sao?

nguồn: NYTimes,

Lan Phương dịch,

Giới tinh hoa cánh hữu tin tưởng rằng họ có thể dùng ông ta làm lợi thế cho mình. Thật vậy, Adolf Hitler lố bịch và thô tục, một kẻ mị dân tầm thường thay vì là một chính trị gia khôn khéo, nhưng ông ta biết cách kích động
chủ nghĩa dân tộc và phát biểu hàng tràng. Các chính trị gia bảo thủ của Đức quả quyết với nhau rằng họ vẫn sẽ là những người giật dây. Như một người trong số họ nói, “chỉ trong vòng hai tháng, chúng ta sẽ dồn Hitler vào chân tường tới mức anh ta phải gào lên”.

Khỏi phải nói, những nhân vật này đã đánh giá quá cao khả năng kiềm tỏa của mình. Trong tác phẩm “Hitler’s First Hundred Days” (“Một trăm ngày đầu tiên của Hitler”), nhà sử học Peter Fritzsche cho thấy Hitler và các thành viên Đảng quốc xã đã không bỏ phí chút thời gian nào ngay sau khi ông ta được bổ nhiệm làm thủ tướng ngày 30 tháng 1 năm 1933 để

Thursday, April 2, 2020

Churchill cứu nước Anh khỏi bờ vực thảm họa như thế nào?

NGƯỜI HUY HOÀNG VÀ KẺ ĐÊ TIỆN
Câu chuyện về Churchill, Gia đình, và Chống trả chiến dịch không kích Blitz
Tác giả Erik Larson

nguồn: NYTimes,

Quỳnh Anh dịch,

Mùa đông năm 1940, khi chiến dịch ném bom tàn bạo của Đức chống lại Anh tiếp tục kéo dài, Joseph Goebbels trút hết phiền muộn vào trang nhật ký.
“Khi nào thì con vật Churchill kia mới chịu đầu hàng?” hắn phàn nàn. “Nước Anh không thể cầm cự mãi được!” Tuy nhiên, điều khiến bộ trưởng tuyên truyền của Đức quốc xã chán ghét còn hơn cả sự bướng bỉnh của thủ tướng Anh lại là năng lực thuyết phục người khác của ông. Mỗi lần Churchill lên sóng, cứ như thể ông đang tiêm một liều thuốc can đảm đầy adrenaline trực tiếp vào người dân Anh. Tệ hơn nữa, Goebbels biết rằng ngày càng nhiều người Đức cũng bắt đầu nghe. Tin chắc rằng nghe các bài diễn văn bay bổng của Churchill không chỉ là hành vi nguy hiểm mà còn là hành động phản bội, hắn quyết tâm đàn áp cái gọi là “tội phạm radio” bằng bất kỳ giá nào. “Mỗi người Đức,” Gobbels tuyên bố, “phải xác định rõ ràng trong tâm trí rằng nghe những chương trình đó là thể hiện hành vi phá hoại nghiêm trọng.”

Điều Goebbels đã đúng khi sợ hãi — rút ra từ kinh nghiệm lão luyện sử dụng dư luận làm vũ khí của bản thân — là

Người tố giác

Từ bài blog gây đảo lộn Uber, ông lớn ngành công nghệ ngày nào. Giờ đây cô đã viết thành hồi ký.

nguồn: NYTimes,

Ngọc Tài dịch, Quỳnh Anh hiệu đính,

Năm 2017, Susan Fowler đăng một bài blog kể lại những hành vi quấy rối cô phải trải qua tại Uber, gồm nhiều câu chuyện về phân biệt đối xử và bắt
nạt nơi công sở.

Tháng 12 năm 2015, khi Susan Fowler nhận công việc mới là kỹ sư phần mềm tại công ty vận tải công nghệ Uber thì sếp của cô gửi cho cô một loạt tin nhắn trò chuyện có nội dung quấy nhiễu. Sau khi hỏi thăm về công việc, quản lý của Fowler, “Jake”, bắt đầu phàn nàn về bất công trong mối quan hệ của anh ta với bạn gái. “Đây là một mối quan hệ mở, nhưng trong các kỳ nghỉ còn cởi mở hơn nữa cơ ha ha”, anh ta nhắn như thế, khiến Fowler hoang mang. “Cô ta có thể đi chịch bất kỳ ngày nào. … Còn tôi phải cần nỗ lực phi thường mới có thể làm như thế.”

Fowler thấy rõ là Jake đang gạ gẫm cô. Cô lưu ảnh chụp màn hình cuộc trò chuyện và gửi cho bộ phận nhân sự của Uber để anh ta bị xử phạt thích đáng. Thay vì phạt Jake, họ lại nói với cô rằng Jake là một người có “năng suất cao”, và đó là lần đầu vi phạm của anh ta, vì vậy họ “cảm thấy không thoải mái với bất kỳ hình phạt nào dành cho anh ta ngoài nghiêm túc nhắc nhở.” . Fowler có quyền chuyển đến một nhóm khác trong công ty để tránh xa anh ta. Những bình luận không phù hợp và thái độ phớt lờ của công ty là những trải nghiệm mà phụ nữ ở mọi mức thu nhập đang dần phải chấp nhận như điều đương nhiên khi đi làm. Tuy nhiên, thay vì

Sunday, March 22, 2020

Facebook: Câu chuyện bên trong

'Facebook: Câu chuyện bên trong’ đem đến cái nhìn trực quan về một tham vọng mạnh mẽ.

source: nytimes,

Quỳnh Anh dịch,

Sau một loạt bê bối tưởng như dài bất tận, Facebook đã hình thành chiến lược để biện minh cho vô số vấn đề mà mạng xã hội của họ gây ra.

Cho dù là Nga can thiệp bầu cử Mỹ, lan truyền tin tức lừa đảo hay kích động diệt chủng ở Myanmar, về cơ bản công ty đều đưa về một luận điểm chung: Sứ mệnh kết nối thế giới của Facebook mang mục đích tốt. Nhưng khi bạn kết nối hàng tỷ người, chắc chắn sẽ có cả những kẻ bất lương.

Đừng bận tâm đến chuyện Facebook thiết kế hệ thống của mình để quảng bá loại nội dung hấp dẫn hoặc gây tò mò khiến người ta không thể cưỡng lại nhấp vào xem. Hoặc chuyện công ty đã xây dựng một cỗ máy tiếp thị cho phép người dùng hướng nội dung muốn truyền bá chính xác tới những đối tượng dễ tiếp thu nhất. Dường như tại Facebook mối nguy hại ấy chính là

Friday, March 13, 2020

Jim Mattis thực sự nghĩ gì về Donald Trump?

nguồn: nytimes,

Ngọc Tài dịch, Quỳnh Anh hiệu đính,

Giữa năm đầu tiên đầy hỗn loạn trong sự nghiệp làm Tổng thống, Trump tới dự buổi họp tại
Lầu Năm Góc với Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis và Ngoại trưởng Rex Tillerson. Hai thành viên nội các đã lên kế hoạch “chỉ dẫn tường tận cho Tổng thống” về tầm quan trọng của việc trung thành với các đối tác và đồng minh của Mỹ vào thời điểm Trump đang xem thường NATO. Nhưng cuộc họp nhanh chóng mất kiểm soát, Guy M. Snodgrass, người phụ trách diễn văn phát biểu cho Mattis, hồi tưởng lại trong cuốn “Holding the Line: Inside Trump’s Pentagon With Secretary Mattis.” (tạm dịch: “Cầm cự: Bên trong Lầu năm góc của Trump với Bộ trưởng Mattis.”) Trump buồn chán và mất tập trung, cau có khoanh tay trước ngực, bác bỏ thông tin vừa tiếp nhận, nói rằng chính các đồng minh của nước Mỹ đang xé toạc liên minh, lạc đề sang thắc mắc có ai thấy cái bắt tay hung hăng của tổng thống Pháp hay không, rồi vô tư hào hứng về cuộc diễu binh ngày Quốc khánh ở Pháp — và yêu cầu có diễu hành cho riêng mình vào dịp lễ “Ngày Chiến thắng”, đòi có cả xe tăng đi quanh Washington

“Cả hai người — Mattis và Tillerson — đều chán nản,” Snodgrass viết. “Chúng tôi vừa trải qua một cuộc họp với Trump, trực diện và trực tiếp. Giờ thì chúng tôi hiểu vì sao việc tiếp cận (tổng thống) bị kiểm soát chặt chẽ đến vậy. Suốt phần còn lại của cuộc họp, Tổng thống Trump

Wednesday, February 26, 2020

Đỉnh cao của "ngậm miệng ăn tiền"

khi về hưu, các cựu tổng thống Mỹ thường làm cố vấn chính trị, công tác thiện nguyện, xã hội, thuyết trình... như Jimmy Carter làm nhiệm vụ gìn hòa bình ở Ethiopia, Uganda, Bosnia, Sudan; Bush cha giảng dạy và cố vấn đầu tư cho Carlyle Group, Bush con làm việc cùng các tình nguyện viên ở Zambia để nâng cấp bệnh viện chuyên trị ung thư v.v... nhưng không ai kiếm được nhiều tiền giỏi như bill clinton.

từ năm 2001, trong 8 năm sau khi về hưu, bill kiếm được 109 triệu usd tiền nói chuyện, có thời gian liên tục hơn 10 bài, nửa triệu usd/bài, được vậy là "nhờ vợ" ;)

một ví dụ điển hình là ngân hàng td bank của canada (phó chủ tịch frank mckenna từng là cựu đại sứ canada tại mỹ), giai đoạn 2008-2011, ngân hàng này mời bill nói chuyện liên tục, trả phí gần 2 triệu usd, vì sao vậy ta?

td bank là một trong những cổ đông lớn nhất của dự án đường dẫn dầu keystone xl*, nắm giữ số cổ phiếu trị giá 1,6 tỷ usd và cũng đang mắc kẹt với gần 1 tỷ usd cho transcanada vay. vì đây là dự án xuyên biên giới quốc tế nên thẩm quyền có được sự chấp thuận của tổng thống nằm trên bàn bộ trưởng ngoại giao,

vậy nên, các "bài phát biểu" này, về 'an ninh năng lượng' hay gì gì đó bill nói ở đâu cũng được, ko cần biết, kể cả trong phòng tắm ở nhà cũng ok, miễn là cầm tiền :D

* dự án này, obama nói là để lại đến sau bầu cử 2012, rồi 2013 quyết "phủi" đấy, nói chung là, lobby cũng phải đến đúng địa chỉ, thường là tầng cao nhất... #clintoncash

Tuesday, February 18, 2020

Năng lượng hạt nhân của Nga chinh phục thế giới

'năng lượng hạt nhân của Nga chinh phục thế giới', báo Pravda (sự thật) giật tít trang nhất vào tháng 10/2013,


hãy quay về với urasia energy (ở chương trước), năm 2007, công ty bình phong này đã được ông trùm ngành mỏ canada frank giustra bán lại cho Uranium One với giá 3,7 tỷ usd trong một vụ sáp nhập ngược,

trước đó, năm 2006, điện kremlin phê chuẩn kế hoạch chi 10 tỷ usd để tăng gấp 7 lần sản lượng uranium hằng năm so với hiện tại, tham vọng không những muốn xây các nhà máy điện hạt nhân trên khắp thế giới mà còn muốn kiểm soát phần lớn thị trường uranium toàn cầu,

để khởi đầu, tháng 6/2009, Tập đoàn Năng lượng hạt nhân Nhà nước Nga (russian state atomic nuclear agency - rosatom) mua 17% cổ phần urainum one,

khoảng thời gian này là thời điểm nhạy cảm, hillary clinton đang là trưởng đoàn đàm phán 123 Agreement (hiệp ước không phổ biến hạt nhân, tên lấy theo mục 123 của luật năng lượng nguyên tử mỹ) với chính phủ nga về vấn đề năng lượng hạt nhân dân sự,

tháng 5/2010, chính quyền obama đệ trình dự thảo thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự mỹ-nga lên quốc hội; chỉ vài tuần sau, rosatom công bố kế hoạch mua 52% cổ phần (tỷ lệ sở hữu chi phối) của uranium one.

khi đó, uranium one đang có 60 dự án đang diễn ra và được lên kế hoạch trên diện tích 293.000 mẫu vuông ở wyoming, hàng chục nghìn mẫu vuông uranium claims ở utah, cũng như holdings ở texas và south dakota.

để xoa dịu sự phản đối, lo ngại của các nghị sĩ quốc hội, chủ tịch uranium one nói cty ko có giấy phép xuất khẩu uranium từ NRC* nên uranium ko thể rời khỏi mỹ để đến, ví dụ như, iran hay china được; đại sứ nga tại mỹ cũng phải đích thân đến wyoming nói về tương lai và mối quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại tốt đẹp giữa hai nước,

việc mua lại này phải được sự phê chuẩn của cfius - ủy ban đầu tư nước ngoài mỹ (được thành lập năm 1975) ngoài bộ trưởng ngoại giao còn có bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng an ninh nội địa, bộ trưởng tài chính với trách nhiệm rà soát, thẩm tra bất kỳ thương vụ đầu tư nào có thể ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh quốc gia của mỹ,

dưới thời tổng thống bush con, cfius (năm 2005) phê chuẩn một vài vụ bán cảng biển cho uae, thượng nghị sĩ hillary lớn tiếng phê phán. khi làm bộ trưởng ngoại giao, hillary ngăn chặn các cty trung quốc mua lại cty khai thác mỏ, cty sợi cáp quang, thậm chí cả trang trại điện gió ở oregon,

như hiểu được "sự cứng rắn" của bà ngoại trưởng, các khoản tiền từ nước ngoài vào trương mục của clinton foundation lại bắt đầu xuất hiện:
- telfer, chủ tịch uranium one chuyển 2,35 triệu usd,
- salida capital chuyển 3,3 triệu usd (năm 2010, nhưng hillary ko khai báo), liệu đây có phải là công ty con 100% vốn của rosatom (trong báo cáo thường niên năm 2011 có nêu tên cty này)?

ngày 22/10/2010, kế hoạch nâng ty lệ sở hữu (52%) của rosatom được phê chuẩn. tháng 10/2013, rosatom mua trọn 100% cổ phần của uranium one, kể từ đây, uranium one và (theo ước tính) 1/2 sản lượng uranium của mỹ nằm trong tay của doanh nghiệp nhà nước nga (oh my god, wtf).

kế hoạch của rosatom hồi năm 2010 chỉ cần hillary phản đối thôi là phải trình lên tổng thống rồi, nhưng ko hề có chuyện đó, liệu phải chăng do các cổ đông liên quan chuyển gần 145 triệu usd cho clinton foundation?

chuyện này chỉ có trời biết, đất biết, hai vợ chồng nhà này biết, à quên, có thể còn thêm monica lewinsky nữa :D

* (chi tiết nhỏ) NRC (ở đây) là Nuclear Regulatory Commission - ủy ban quản lý hạt nhân, chứ ko phải nike+ run club như thường hiểu ;) #clintoncash,