Journey in Life: 03/13/15

Search This Blog

Friday, March 13, 2015

Anh của ngày 8 tháng 3


Bài trước: Tàu nhanh với Daruma - 118 Giảng Võ

Mấy dòng cảm nghĩ nhân ngày mùng 8 tháng 3
Mùng 8 tháng 3

Vì sao Baltic Dry Index đang ở mức thấp nhất trong lịch sử?

Photo courtesy Patrick Denker.

'Chỉ số thuê tàu hàng khô Baltic' (BDI), đo lường mức giá thuê các con tàu lớn vận chuyển quặng sắt, than và ngũ cốc, từ lâu đã thu hút sự chú ý của các nhà bình luận hi vọng nắm bắt được (take the pulse of) tình hình thương mại thế giới. Chi phí của việc chuyên chở các nguyên liệu cơ bản là phần hợp thành của thép, năng lượng và thực phẩm được cho là cung cấp một chỉ số hàng đầu về thực trạng của nền kinh tế thế giới. Nếu vậy dự báo sẽ gợi ý rằng một cơn bão trên biển chẳng bao lâu sẽ đổ bộ vào đất liền (make landfall). Chỉ số này, tổng hợp của các mức giá thuê tính trên một loạt các tuyến đường thương mại quan trọng, đã chạm đáy thấp nhất trong lịch sử, sau khi giảm 65% chỉ riêng trong vòng 13 tuần trở lại đây. Ngay cả khi ngập sâu trong khủng hoảng tài chính, các mức giá vận chuyển vẫn cố đối phó được (keep their heads further above water) (xem biểu đồ). Vậy, vì sao giờ đây chúng lại thấp một cách rõ rệt đến thế?

Không nghi ngờ gì, thương mại thế giới đang chậm lại. Nền kinh tế đồ sộ (rip-roaring) của Trung Hoa, điểm đến của hơn một nửa quặng sắt và 25% than được vận chuyển bằng
tàu trên thế giới, đã nguội. Nó chỉ tăng 7,4% trong năm ngoái so với hơn 10% khi chạy hết tốc lực (at full tilt). Nhưng dù đúng là nền kinh tế thế giới hơi yếu, nó còn xa mới là ngày tận thế mà chỉ số này dường như đang dự báo. Lý do 'Chỉ số thuê tàu hàng khô Baltic' đã giảm sâu như vậy vì nó là một đo lường cả các nhu cầu về vận chuyển và cả nguồn cung tàu. Giá thuê tàu đang trượt dốc là một sự phản ánh về tình trạng lạc quan lâu dài của các chủ tàu hơn là một cú chìm (foundering) tai hại (calamitous) của nền kinh tế thế giới.

Các đợt biến động ngắn hạn là một cách mà tính quá nhạy cảm của chỉ số này với những thay đổi bất thường (vagary) của cung và cầu thể hiện. Nguồn cung tàu là không co giãn; thời gian khoảng 2-3 năm từ khi đặt một chiếc tàu mới và cho tới khi nó được khai trương để đáp ứng với những thay đổi trong nhu cầu là chậm và tình hình có thể thay đổi trong khi (những con tàu) bổ sung vào đội tàu còn đang được xây dựng. Ngay cả vị trí của các con tàu cũng có thể đóng một vai trò lớn. Nếu số lượng hàng hóa trên một tuyến đường cụ thể vượt quá không gian có sẵn trên tuyến đường đó, chỉ số có thể tăng vọt, cũng như nó có thể giảm mạnh nếu điều ngược lại xảy ra - ngay cả khi trên toàn thế giới tổng số hàng hóa và tàu là cân bằng.

Tình trạng bất ổn hiện nay là kết quả của tổng thể nguồn cung tàu hơn là một điềm xấu cho nền kinh tế thế giới. Trong thời gian gần đến trước cuộc khủng hoảng tài chính, khi nền kinh tế thế giới bùng nổ và giá thuê tàu ở mức đỉnh mới, các chủ tàu đặt hàng rất nhiều tàu chở hàng rời (bulk carrier). Những yếu tố này va phải sóng trong thời gian suy thoái hậu khủng hoảng vốn đã đè nặng lên nhu cầu đối với tàu, đẩy giá thuê tàu xuống thấp hơn nữa. Cũng như việc tháo dỡ và giảm bớt các đơn đặt hàng đã làm giảm nguồn cung tàu quá mức, một sự gia tăng trong nhập khẩu than của Trung Hoa vào năm 2013 thúc đẩy một đợt đặt hàng khác. Các chủ tàu dự đoán cơn thèm khát (appetite) than của Trung Hoa sẽ mãi gia tăng. Nhưng chính sách thoát dần khỏi năng lượng bẩn của nước này đã góp phần làm nhập khẩu giảm nhanh chóng, để lại một sự thừa thãi (glut) các tàu mới và giá thấp tận đáy đối với các chủ sở hữu của chúng.

Sơn Phạm
The Economist

Vì sao nền kinh tế Trung Hoa đang chậm lại?

Museum of Urban Planning, Shanghai. Photo courtesy Eduardo M. C..

Trung Hoa đã cắt giảm mục tiêu tăng trưởng cho năm 2015 xuống còn 7%, đây sẽ là sự mở rộng chậm nhất trong hơn hai thập kỷ. Dữ liệu trong tuần này cho thấy thậm chí sẽ là một thời gian dài khó khăn (stretch) để có thể đạt được mức đó. Điều này có vẻ như không gây nhiều mối băn khoăn. Ngay cả ở tốc độ đã hạ bớt hiện tại, tăng trưởng của Trung Hoa vẫn là mối ghen tị của hầu hết các nước. Nhưng sự suy giảm này thật ra là một điều đáng lo ngại. Trung Hoa đang tiến ở mức tồi tệ hơn nhiều người mong đợi (gần đây nhất là năm 2012, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, trong số nhiều tổ chức khác, dự báo tốc độ tăng trưởng hàng năm trên 8% sẽ tiếp tục cho đến năm 2017). Giảm tốc độ của nền kinh tế này là một trong những lý do chính cho việc bán tháo (sell-off) thương phẩm trên toàn cầu từ quặng sắt cho tới than trong vòng hai năm qua. Và vẫn có những mối lo ngại diễn biến có thể xấu hơn. Điều gì lý giải sự suy giảm của Trung Hoa?

Ở mức độ cơ bản, điều không thể tránh khỏi là tốc độ tăng trưởng của Trung Hoa trong ba thập kỷ qua, trung bình ở mức 10% một năm, sẽ suy yếu dần. Luật số lớn (tài chính, chứ không phải thống kê) được áp dụng cho các quốc gia cũng như các công ty: một nền kinh tế càng lớn, càng khó để tiếp tục phát triển ở tốc độ (clip) nhanh. Đối với Trung Hoa, tăng trưởng 7% trong năm nay sẽ tạo ra thêm nhiều sản lượng hơn so với tốc độ 14% thực hiện được trong năm 2007. Về mặt cấu trúc, nền kinh tế Trung Hoa đang phải đối mặt với những cơn gió ngược (headwind). Về lâu dài, tốc độ tăng trưởng là một hàm của những sự thay đổi trong lao động, vốn và năng suất. Khi cả ba yếu tố này tăng, như đã từng ở Trung Hoa trong nhiều năm qua, tốc độ tăng trưởng ở mức cao nhất. Nhưng cả ba yếu tố này hiện giờ đang chậm lại. Dân số trong độ tuổi lao động của Trung Hoa đạt đỉnh vào năm 2012. Đầu tư cũng có vẻ đã đạt tới đỉnh (top out) (ở mức 49% GDP, một mức độ rất ít nước đạt được). Cuối cùng, khoảng cách công nghệ của Trung Hoa với các nước giàu đang thu hẹp hơn so với trong quá khứ, có nghĩa là tăng trưởng năng suất cũng sẽ thấp hơn.

Nhiều xu hướng gần đây cũng giải thích sự suy giảm nhọn hơn so với dự đoán của Trung Hoa. Diễn biến quan trọng nhất từ trước đến nay là tín dụng khổng lồ (credit binge) của nước này. Tổng số nợ (bao gồm chính phủ, hộ gia đình và doanh nghiệp) đã tăng lên tới gần 250% GDP, tăng 100 điểm phần trăm kể từ năm 2008. Số nợ này cho phép Trung Hoa tăng sức mạnh nền kinh tế của mình vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nhưng cũng khiến nó oằn lưng (saddle with) với một nghĩa vụ trả nợ nặng nề. Đáng lo ngại nhất, phần lớn tín dụng chảy vào các nhà xây dựng bất động sản. Hàng tồn kho nhà ở không bán được của Trung Hoa hiện ở mức cao kỷ lục. Lĩnh vực bất động sản, mà trước đây chiếm khoảng 15% tăng trưởng kinh tế, có thể phải đối mặt với sự suy giảm (contraction) hoàn toàn. Bất động sản xây mới đã giảm gần một phần năm trong hai tháng đầu năm 2015, so với cùng kỳ một năm trước đó. Từ vị trí thuận lợi này (vantage point), sự đột ngột giảm tốc hiện nay của Trung Hoa có vẻ theo chu kỳ hơn là do cơ cấu. Một giai đoạn tăng trưởng kinh tế quá nóng thường có xu hướng được theo sau bởi một sự điều chỉnh. Tuy nhiên, không phải tất cả các chu kỳ (kinh tế) đều giống nhau. Thanh toán hết (work off) số tín dụng quá mức có thể mất nhiều năm. Do hệ thống tài chính của Trung Hoa chủ yếu là đóng, ít có nguy cơ của một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, nhưng ở mặt khác của đồng xu, có thể mất nhiều thời gian hơn để làm sạch các khoản nợ xấu.

Trong khi các nhà lãnh đạo trước đây vực dậy (prop up) tăng trưởng bất kỳ khi nào nó chậm lại, Tập Cận Bình (Xi Jinping), chủ tịch của Trung Hoa kể từ năm 2013, thay vào đó đã rao giảng (spread the gospel of) về "tân thường thái" ("new normal"), theo đó có nghĩa là ít chú trọng vào tăng trưởng mà tập trung vào cải cách cơ cấu nhanh hơn. Ngân hàng trung ương nước này từ trước đến nay vẫn do dự về việc nới lỏng chính sách tiền tệ. Những thay đổi trong các quy tắc tài chính khiến chính quyền địa phương khó chi tiêu hơn. Với lạm phát giá tiêu dùng ở mức 1,1% thấp nhất trong năm năm qua và giá sản xuất trong tình trạng giảm phát, có người cho rằng nền kinh tế của Trung Hoa, bị hạn chế bởi chính phủ, đang phát triển (perform) dưới tiềm năng của nó. Tin tốt là không lý giải nào mang tính chu kỳ hay do chính sách (kinh tế) đối với sự suy giảm của Trung Quốc là lâu dài. Khi chu kỳ đổi chiều và chính sách thay đổi, triển vọng sẽ được cải thiện. Nhưng những thay đổi cơ cấu trong nền kinh tế Trung Hoa là một câu chuyện khác. Chúng sẽ đặt ra giới hạn (cap) cho bất kỳ sự hồi phục nào. Tăng trưởng ở mức hai con số chắc chắn trở thành quá khứ ở Trung Hoa.

Sơn Phạm
The Economist

"Knock your socks off" nghĩa là gì?

Photo courtesy Helga Weber.

'Knock your socks off' nghĩa là làm bạn hoàn toàn ngạc nhiên hoặc hài lòng (to completely surprise or please you very much); hay một nghĩa khác là đánh bại hoàn toàn đối thủ (to completely defeat a competitor).

Ví dụ
Japan and Korea knocked the socks off the United States in tests of science and math.

Some prefer those big, bold flavors, but it just goes to show that not every beer has to knock your socks off in order to get noticed.

If American Pharoah wins the Rebel on Saturday, the return on a $2 win ticket is not going to knock your socks off. If we want to make a little money betting the Rebel, we must figure out who is going to finish in second and third behind the heavy favorite.

To his ardent (mãnh liệt, nồng nàn) coterie (nhóm, phái), this fire-breathing entertainer wants nothing less than to knock your socks off and break your heart at the same time. Those who feel assaulted view his stage deportment as a display of rampant (hùng hổ, không kiềm chế) egomania (tính chất hết sức ích kỷ) and an insatiable (tham lam vô độ) desperation for applause.

Phạm Hạnh

Popular Now