Journey in Life: 01/02/16

Search This Blog

Saturday, January 2, 2016

Các thiết bị bay không người lái bắt chước thiên nhiên như thế nào?

Photo credit: ibtimes.

Nhắc đến thiết bị bay không người lái tự động có thể khiến ta nghĩ tới ước mơ giao hàng dễ dàng, hiệu quả và cả ác mộng về các thuật toán thay thế phán đoán của con người trong chiến sự. Và giờ đây, những đàn thiết bị bay không người lái robot đang dần trở thành hiện thực. Các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu làm thế nào để đáp ứng hầu hết các yêu cầu cơ bản nhất: một đàn thiết bị bay không người lái bay được mà không một thiết bị nào đâm vào những thứ xung quanh và cũng không đâm vào nhau; toàn bộ hệ thống cũng phải vận hành và ra quyết định nhanh chóng trong giới hạn của các bộ vi xử lý và các thông tin có sẵn của mỗi thiết bị bay. Các nhà nghiên cứu đạt được điều này như thế nào?

Từ trước đến nay, câu trả lời là bắt chước trí tuệ bầy đàn trong tự nhiên. Giống như một đàn kiến, cả đàn sẽ ra quyết định về các vấn đề mà một cá thể duy nhất không thể hiểu được như phân bổ công việc - mỗi thiết bị bay tự lái trong đàn có thể đưa ra quyết định dựa trên tác nhân kích thích của các thiết bị bay gần bên và môi trường ngay xung quanh nó. Không giống như một thiết bị bay không người lái tinh vi đơn nhất, một đàn thiết bị bay không người lái có thể hoạt động ngay cả khi một số chiếc bị hỏng. Trí tuệ bầy đàn có khả năng tự tổ chức, vì vậy nó không gặp khó khăn trong việc tiếp nhận các thành viên mới chỉ cần làm theo các quy tắc giản đơn.

Một bầy đàn hiệu quả sẽ dựa trên giao tiếp tối thiểu nhưng hiệu quả giữa các thành viên, trong đó mỗi thành viên đưa ra quyết định của riêng mình dựa trên các tác nhân lân cận. Chẳng hạn khi bay gặp phải đường hẹp sẽ là gợi ý tập hợp lại, trong khi gặp gió xoáy có thể là gợi ý ngược lại (tản ra). Máy thu GPS có thể được dùng để điều hướng cho mỗi thiết bị bay không người lái tương quan với các thiết bị bay lân cận, nhưng máy ảnh và phần mềm có khả năng nhận dạng đối tượng linh hoạt hơn và ít bị lỗi hệ thống hơn. Các nhà nghiên cứu lấy ý tưởng từ việc điều phối hoạt động mà không cần điều khiển trung tâm của các đàn kiến: các kiến thợ tiên phong sẽ chỉ ra ngoài khi được kích thích từ hương thơm của số lượng kiến tuần tra trở về vừa đủ. Điều này bảo vệ chúng khỏi thời tiết nguy hiểm hoặc những kẻ săn mồi. Nếu kiến thợ tiên phong phải vất vả tìm thức ăn, chúng sẽ trở về theo kiểu nhỏ giọt chậm chạp để kích thích những con kiến khác. Như vậy chỉ cần theo một quy tắc đơn giản, cả đàn kiến có thể tự tổ chức. Tương tự, các thiết bị bay không người lái có thể đưa ra quyết định tập thể phức tạp hơn chứ không đơn thuần là theo sau thành viên khác trong đàn.

Số lượng khả năng là không giới hạn. Đã có sẵn các thuật toán để dùng trí tuệ bầy đàn làm sạch mạng lưới trong các mô hình mà có một số tấm bị "bẩn" và dần lây bẩn sang tấm liền kề. Các "tác nhân" cộng tác với nhau không thể nhìn được toàn bộ mạng lưới, làm sạch các tấm bẩn khi di chuyển trên đó và tuân theo các quy tắc đơn giản để làm sạch mạng lưới một cách hiệu quả. Cơ cấu này giống với hệ thống kiểm soát cháy rừng mà đàn thiết bị bay không người lái có thể rất phù hợp, và các thuật toán có thể được áp dụng để giải quyết những vấn đề tương tự khi săn lùng các mục tiêu khó nắm bắt. Máy bay quân sự không người lái có thể áp đảo các mục tiêu từ mọi hướng mà nếu một hay nhiều chiếc đơn lẻ bị mất cũng không gây rắc rối. Đối với giám sát nông nghiệp và môi trường, chúng có thể tích lũy một lượng lớn dữ liệu để cung cấp đủ thông tin cho các hoạt động và chính sách: một đàn thiết bị bay có thể liên tục giám sát một khu vực, ngay cả khi từng thiết bị trong đàn có thể ra hoặc vào để thay thế nhau khi bị hỏng hoặc phải nạp điện. Thật vậy, những thiết bị bay không người lái có thể xuất hiện như là giải pháp cho nhiều vấn đề và khi theo đàn, chúng có thể làm được nhiều hơn chứ không phải chỉ vận chuyển những bưu kiện.

Phương Thùy
The Economist

Tôn giáo ở Nhật Bản: Những ngôi chùa diệt vong

Tìm đâu những người hành hương... Photo courtesy Richard.

Những ngôi chùa ở Nhật Bản đang phá sản

Thay vì giảng giải sự kiêng kem những lạc thú trần thế, các nhà sư ở sau quầy của Vowz, một quầy bar tại Tokyo, lại khuyến khích điều ngược lại. Trong khi rót một cốc gin và tonic cho khách hàng, sư thầy Yoshinobu Fujioka nói rằng có nhiều con đường khác nhau để đến với Đức Phật. "Thức tỉnh tâm linh có thể tới trong bất kì cuộc trò chuyện nào. Chúng tôi mang đến những cơ hội đó."

Đó là những thay đổi về kinh kệ mà các nhà sư Nhật Bản đôi khi dùng đến để giữ cho Phật giáo vẫn liên quan tới đời sống. Trong số 77.000 ngôi chùa ở quốc gia này, một số đang mở các quán cà phê, tổ chức trình diễn thời trang hoặc chủ trì tang lễ cho vật nuôi. Tuy nhiên, mỗi năm, hàng trăm ngôi chùa vẫn phải đóng cửa. Hidenori Ukai, tác giả của cuốn sách mới về Khủng hoảng Phật giáo ở Nhật Bản, than rằng tới năm 2040, 40% các ngôi chùa có thể sẽ phải đóng cửa.

Năm 1950, Kim Các Tự ở Kyoto đã bị một tu sĩ mắc chứng tâm thần phân liệt quá mến mộ nơi này đốt cháy. Ngược lại, ngày nay, các ngôi chùa đang nhạt nhòa dần. Qua mỗi năm, người dân Nhật Bản ngày càng ít theo đạo và dân số ngày càng ít đi.

Bạn có thể nghĩ rằng các đám tang sẽ giúp những ngôi chùa ngày nay tấp nập. Tại Nhật Bản, năm ngoái có gần 1,3 triệu người chết (một kỉ lục sau chiến tranh); trong nhiều thế kỉ, những gia đình có người thân mất đã chọn Phật giáo để chủ trì lễ tang và là nơi nương tựa tinh thần. Nhưng với chi phí thường vào khoảng 3 triệu Yên (24.700 USD), tang lễ ở Nhật Bản gần như đắt nhất thế giới. Sau hỏa táng là nghi lễ trong đó tang quyến dùng đũa để gắp những khúc xương đã cháy thành than của người thân đã mất từ một chiếc khay và bỏ vào bình. Một sư thầy lầm rầm tụng kinh và đặt một tên thụy. Tất cả các công đoạn này được thực hiện khá công phu.

Vì vậy, các lựa chọn khác rẻ hơn đang ngày càng phổ biến. Theo Mark Mullins, một chuyên gia về tôn giáo Nhật Bản, giờ đây, hơn một phần tư các đám tang ở Tokyo là phi tôn giáo. Nhiều gia đình quyết định rắc tro trong rừng hay xuống biển, hoặc thậm chí gửi tro cốt của người đã khuất qua đường bưu điện đến những nghĩa trang chung. Ngôi chùa Koukokuji ở Tokyo quản lý một nghĩa trang trong nhà tự động với hơn 2.000 bàn thờ nhỏ lưu giữ tro cốt của những người quá cố. Điều đó giúp cho các gia đình của họ tránh được những chi phí và sự bất tiện nếu phải mua một mảnh đất xa xôi ở quê. Một trang web liệt kê giá, các lựa chọn và khoảng cách đi bộ đến các ga tàu gần đó.

Ở ngoại tỉnh, hàng triệu người Nhật Bản vẫn duy trì những mộ trang gia đình gắn liền với những ngôi chùa ở nông thôn, và hằng năm, họ phải trả tới 20.000 Yên để chăm sóc các mộ trang này. Tuy vậy, các nhà xã hội học cho biết, những ngôi chùa này vẫn cần phải có tới 200 hộ gia đình đóng góp thì mới có thể hòa vốn. Những cộng đồng đang già hóa và ngày càng thu hẹp không thể duy trì những ngôi chùa này thêm bao lâu.

Tuấn Minh
The Economist

Đội tàu đánh bắt cá voi của Nhật Bản nhả khói ra khơi để chống lại chủ nghĩa đế quốc phương Tây về ẩm thực

Photo credit: Economist.

Nhật Bản quay trở lại vùng Nam Băng Dương

Đầu năm ngoái, khi Tòa án Công lí Quốc tế (ICJ) đưa ra phán quyết rằng các cuộc thám hiểm săn bắt cá voi hằng năm của Nhật Bản tới vùng Nam Băng Dương rõ ràng là không vì mục đích "khoa học" như tuyên bố và vì thế là bất hợp pháp, nhiều người đã hi vọng tới một kết thúc cho sự giết chóc ghê rợn hằng năm này. Trong nhiều năm qua, những con tàu của Nhật Bản đã vượt qua những cơn biển động, các cuộc biểu tình vì môi trường và những công kích ngoại giao để giết những con cá voi với số lượng lên đến hàng ngàn con mỗi năm. Và có thể chắc chắn rằng từ trước tới nay, năm ngoái là lần đầu tiên không một tàu săn cá voi nào của Nhật Bản ra khơi khi mùa hè ở phương nam bắt đầu.

Tuy nhiên, bất chấp phán quyết của tòa án, hạm đội đang già hóa của Nhật Bản lại một lần nữa nhả khỏi nam tiến trong tuần này. Mục đích của chuyến đi này là giết được 333 con cá voi lưng xám, một phần ba so với số lượng của lần đánh bắt gần đây nhất. Nhật Bản cho biết, chuyến hành trình này là "bắt buộc mang tính khoa học" nếu muốn hiểu tác động của biến đổi khí hậu và các yếu tố khác đối với loài động vật này. Bạn thấy đấy, Nhật Bản đang giết chóc để làm người tốt mà.

Hơn hai thập kỉ sau khi một lệnh cấm toàn cầu buộc Nhật Bản phải từ bỏ việc săn bắt cá voi, ngoại trừ việc nghiên cứu thực sự, ngọn lửa oán hận vẫn chưa ngừng cháy. Các chính trị gia thuộc Đảng Dân chủ Tự do cầm quyền cho rằng săn bắt cá voi biển sâu là một truyền thống cổ xưa của Nhật Bản. Trên thực tế, chỉ một số ít các cảng có truyền thống săn bắt cá voi, và vào thời đó, việc săn bắt chỉ thực hiện ở ven bờ. Nhật Bản học hỏi săn bắt cá voi biển sâu từ người Na Uy ở giai đoạn đỉnh cao của ngành công nghiệp này một thế kỉ trước. Tướng Douglas MacArthur, chỉ huy các lực lượng Mỹ tại Nhật Bản sau khi Nhật thất bại trong Thế chiến II, đã khuyến khích tiến vào vùng biển Nam Băng Dương như một cách để có được protein trong bát cơm của một đất nước đang đói kém. Nhưng trong những thập kỉ gần đây, lượng tiêu thụ thịt cá voi đã giảm mạnh buộc Nhật Bản phải dự trữ một lượng lớn thịt đông lạnh (xem biểu đồ). Gần đây, số lượng các kho dự trữ đã giảm xuống, nhưng việc đánh bắt cá voi ở Nam Băng Dương được nối lại sẽ làm cho chúng tăng trở lại.

Những lợi ích nhỏ nhoi của Nhật Bản từ việc đánh bắt cá voi tiếp tục có được những quyền lực không hề nhỏ. Cục Thủy sản của Nhật Bản cho biết hạm đội của nước này nên được phép săn bắt một lượng cá voi bền vững ngoài biển sâu. Australia, New Zealand và các nước khác với các phong trào ủng hộ bảo tồn và chống ngược đãi thú vật diễn ra mạnh mẽ không đồng ý điều đó. Cả hai bên không ngừng ve vãn sự ủng hộ của Ủy ban Đánh bắt Cá voi Quốc tế, cơ quan quản lý của thế giới, nhưng cả hai phía cùng không thể ghi được những điểm số mang tính quyết định để đi tới chiến thắng.

Các đội tàu đánh bắt cá voi ra khơi trong tuần này chỉ làm vấn đề này thêm trầm trọng. Hideki Moronuki, phát ngôn viên của Cục Thủy sản Nhật Bản, nói rằng nước này sẽ không chấp nhận bất kì phán quyết nào của Ủy ban Đánh bắt Cá voi Quốc tế về tài nguyên biển. Thay vào đó, ông nói, các tranh chấp quốc tế sẽ được xử lí thông qua Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, trong đó đề cập việc quản lý sử dụng các đại dương trên thế giới. Đây là "cơ quan thích hợp hơn", ông Moronuki nói. Việc đánh bắt này cũng tỏ ra không hiệu quả, ít nhất là xét về vấn đề cá voi. Ông Atsushi Ishii, chuyên gia về biển thuộc Đại học Tohoku nói rằng Nhật Bản có thể phải hối tiếc vì đã tuyên bố nước này không chịu sự ràng buộc của các thỏa thuận quốc tế mà nước này không vừa ý. Nguyên nhân là do Trung Hoa và Hàn Quốc có thể áp dụng lập luận tương tự trong vấn đề tranh chấp lãnh thổ gay gắt của họ với Nhật Bản, ông nói. Nhưng Cục Thủy sản của nước này dường như không hiểu và không quan tâm tới điều đó.

Theo một nghiên cứu cẩn thận, các chương trình săn cá voi này đã tiêu tốn ít nhất 400 triệu USD của người nộp thuế Nhật Bản dưới hình thức các khoản trợ cấp từ năm 1988. Công tác an ninh để bảo vệ hạm đội khỏi những nhà bảo tồn máu lửa luôn theo sát những cuộc săn bắt của họ đang dần gia tăng chi phí cho mỗi chuyến hành trình tới Nam Cực. Thay vì tranh luận liệu điều này có xứng với tiền bỏ ra hay không, các phương tiện truyền thông Nhật Bản lại chọn cách tường thuật bảo vệ hoạt động săn bắt cá voi trước "chủ nghĩa đế quốc ẩm thực" của phương Tây.

Tuấn Minh
The Economist

Các doanh nghiệp Nhật Bản và những tội ác chiến tranh: Mitsubishi thể hiện sự hối hận

Photo credit: Economist.

Các cựu tù nhân Mỹ nhận được lời xin lỗi từ Mitsubishi

James Murphy, một người Mỹ 94 tuổi, nói rằng đó là lời xin lỗi khiêm nhường và chân thành. Người ta đã chờ đợi lời xin lỗi này từ rất lâu. Ông Murphy (ảnh) đã bị ép buộc phải làm việc trong các hầm mỏ khai thác đồng do Công ty Vật liệu Mitsubishi (Mitsubishi Materials) điều hành trong những năm 1944-1945. Ngày 19 tháng 7, công ty Nhật Bản này, một chi nhánh của tập đoàn Mitsubishi, đã trở thành công ty đầu tiên đưa ra lời xin lỗi chính thức cho việc đối xử với tù nhân của Mỹ trong Thế chiến II. Công ty này đưa ra lời xin lỗi trong một buổi lễ tại Bảo tàng Tha thứ (Museum of Tolerance) thuộc Trung tâm Simon Wiesenthal ở Los Angeles.

Ông Murphy, người đã chấp nhận lời xin lỗi, là một trong số 30.000 tù nhân Đồng minh bị giam giữ ở Nhật Bản trong thời chiến. Bà Kinue Tokudome, giám đốc điều hành của tổ chức Đối thoại Mỹ-Nhật Bản về tù binh chiến tranh, một nhóm phi lợi nhuận giúp dàn xếp cuộc hòa giải mới nhất này, cho biết khoảng một phần mười trong số các tù nhân ấy đã chết. Từ đầu năm 1942, hàng ngàn người đã bị đưa tới Nhật Bản từ các thuộc địa của Nhật ở nước ngoài để giúp giải quyết tình trạng thiếu lao động.

Ông Hikaru Kimura, một lãnh đạo cấp cao của Mitsubishi, đã đưa ra "lời xin lỗi đầy hối hận" đối với tất cả các tù nhân bị buộc phải làm việc cho Công ty Khai khoáng Mitsubishi (Mitsubishi Mining). Ông Yukio Okamoto, thành viên hội đồng quản trị của Mitsubishi và là nguyên cố vấn về các vấn đề lịch sử cho ông Shinzo Abe, Thủ tướng theo trường phái bảo thủ của Nhật Bản, bày tỏ sự hối tiếc rằng lời xin lỗi ấy đáng lẽ phải được đưa ra sớm hơn. Thực tế là hầu hết các cựu tù nhân đã chết và ông Murphy là người duy nhất còn đủ sức khỏe để tham dự sự kiện này.

Năm 2009 và 2010, chính phủ Nhật Bản đã chính thức xin lỗi về sự "đối xử vô nhân đạo" của quân đội hoàng gia của Nhật Bản đối với tù nhân Mỹ và các quốc gia khác (mà không chỉ rõ quốc gia nào). Nhưng lời xin lỗi này không hề có bất kì sự thừa nhận nào từ phía các công ty tư nhân đã ép buộc họ phải làm việc và đã bị một số cựu tù nhân chỉ trích là sáo rỗng.

Bà Mindy Kotler, Giám đốc tổ chức Đánh giá Chính sách Châu Á (Asia Policy Point), một nhóm tư vấn có trụ sở tại Washington, nói rằng Mitsubishi và các công ty khác của Nhật ý thức được rằng yêu cầu đòi bồi thường trong thời chiến có thể bùng lên bất kì lúc nào. Bà trích dẫn trường hợp của SNCF, một công ty đường sắt nhà nước của Pháp, đã bị lôi kéo vào một cuộc tranh cãi trong nhiều thập niên qua về những chiếc tàu hỏa chuyên dùng để vận chuyển người Do Thái tới các trại tập trung của Đức Quốc xã. Năm ngoái, chính phủ Pháp đã đồng ý trả 60 triệu USD để giải quyết những tranh cãi này.

Tuy nhiên, thời điểm đưa ra lời xin lỗi của Mitsubishi khiến các nhà phân tích bối rối. Ông William Underwood, nhà sử học về các vấn đề lao động thời chiến của Nhật Bản, nói rằng động cơ của lời xin lỗi đó có thể mang tính chiến lược. Chính phủ Nhật Bản không hài lòng khi gần đây Hàn Quốc đã rất cứng rắn trong các cuộc đàm phán về việc các khu công nghiệp thời kì đầu Nhật Bản muốn được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Trong tháng này, Nhật Bản đã nhượng bộ và phải thừa nhận rằng những người dân Hàn Quốc đã bị buộc phải lao động ở đó. Lời xin lỗi của Mitsubishi có khả năng làm phiền lòng người dân Hàn Quốc, những người đã chiến đấu đòi một lời xin lỗi từ các công ty, và lời xin lỗi này cũng tăng cường liên minh của Nhật Bản với Mỹ để chống lại Trung Hoa, nơi một số trường hợp bồi thường liên quan đến lao động ép buộc cũng đang chờ được giải quyết.

Lời xin lỗi được Mitsubishi đưa ra trước tuyên bố rất được mong đợi của ông Abe vào ngày kỉ niệm lần thứ 70 Nhật Bản đầu hàng, ngày 15 tháng 8. Ông Abe đang chịu áp lực phải giải quyết sự oán giận từ lâu về chiến tranh Nhật Bản và chế độ thuộc địa của Nhật Bản ở châu Á. Trong chuyến thăm tới Washington vào tháng Tư, ông đã trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên của Nhật Bản phát biểu trong một phiên họp chung của Quốc hội Mỹ, bày tỏ sự hối hận về chiến tranh Nhật Bản nhưng vẫn thiếu một lời xin lỗi.

Bà Tokudome hi vọng Thủ tướng sẽ tránh không làm nhạt nhòa những lời xin lỗi vào tháng Tám trước đây về cuộc chiến tranh Nhật Bản và có đối sách để làm tan băng mối quan hệ với Trung Hoa và Hàn Quốc. Nhưng nói xin lỗi với một đồng minh thân cận dễ hơn là đối với những người hàng xóm đã không còn gần gũi. Ông Tomohiko Taniguchi, cố vấn đặc biệt cho nội các ông Abe, hoài nghi rằng "chủ nghĩa dân tộc tràn lan" trong những quốc gia đó có thể đã thành thói quen. Ông cho rằng sự thù ghét Nhật Bản đã được "khắc sâu" vào tâm lý của người dân Hàn Quốc và Trung Hoa.

Tuấn Minh
The Economist

Những nguy hiểm blogger phải đối mặt

...Hồi tháng 8, Tối cao Pháp viện của Ả rập Saudi đã quyết định xem xét lại trường hợp gây tranh cãi của Raif Badawi, một blogger bị kết án 10 năm tù và bị đánh 1.000 roi, sau khi bị bắt hồi tháng 6/2012 vì tội chỉ trích giới giáo sĩ của vương quốc này.

...Gần đây, một blogger ở Brazil bị chặt đầu, và một blogger khác ở Bangladesh bị chém chết bằng mã tấu. Ở Iran, blogger Soheil Arabi bị Tối cao Pháp viện kết án treo cổ vì “xúc phạm Đấng Tiên tri Mohammed” trong các bài đăng trên Facebook. (Án của anh sau đó được giảm xuống còn hai năm bắt buộc học thần học, nhưng anh đang thụ án 7 năm rưỡi vì tội xúc phạm Lãnh tụ Tối cao.) Năm nay, chỉ riêng ở Bangladesh đã có bốn blogger thế tục bị giết.

bạn đọc có thể đọc bài tổng hợp rất hay về "Mạng bí ẩn Dark Net: miền Viễn Tây của Internet" của anh Lửa Hạ ở đây.

Món quà dành tặng mẹ
-----
Nếu bạn gặp khó khăn trong việc truy cập www.journeyinlife.net (ví dụ báo lỗi 404), bạn có thể tiến hành các cách sau để vào trang:
I. Desktop/Laptop:
1. Truy cập trang qua trình các duyệt web Opera hoặc Tor
– Download Opera từ địa chỉ: http://www.opera.com/vi
– Download Tor từ địa chỉ: https://www.torproject.org/projects/torbrowser.html.en

Opera và Tor là các trình duyệt web (tương tự Chrome, Mozilla, IE…) giúp người sử dụng vượt tường lửa truy cập Internet một cách ẩn danh. Nếu dùng Opera, hãy bật chế độ Turbo bằng cách click vào “Opera Turbo” trên thanh công cụ để có tốc độ truy cập nhanh hơn.
2. Truy cập qua các trang proxy
Bạn cũng có thể truy cập thông qua các trang cung cấp dịch vụ máy chủ proxy. Sau khi truy cập vào các trang này, bạn chỉ cần nhập địa chỉ www.journeyinlife.net vào là có thể truy cập được. Một số trang proxy phổ biến và an toàn là:

II. Tablet hoặc mobile:
Tiện nhất, bạn có thể dùng trình duyệt Opera (mini) để vào trang. Bạn có thể download và cài đặt Opera cho:
Ngoài ra bạn cũng có thể truy cập qua các trang proxy như miêu tả ở trên.

Popular Now