Journey in Life: 10/31/16

Monday, October 31, 2016

Tsukiji, chợ cá lớn nhất thế giới: Tạm biệt và cảm ơn

Photo courtesy elminium.

Ngày 5 tháng 1, trong nghi lễ trước bình minh có truyền thống hàng thập kỷ, tiếng chuông nhỏ vang lên báo hiệu bắt đầu cuộc đấu giá đầu tiên của năm tại Tsukiji, khu chợ cá sầm uất của Tokyo. Ngôi sao của buổi đấu giá chính là chú cá ngừ lấp lánh ánh bạc với trọng lượng 200kg, được bán cho một chuỗi nhà hàng sushi với giá 14 triệu yên Nhật (tương đương 118.000 USD). Nhưng vụ đấu giá lại có bầu không khí đượm buồn với sự hoài niệm, thậm chí là cay đắng. Giờ này sang năm, khu chợ bán buôn này, chợ cá sôi động nhất của thế giới, sẽ biến mất.

Nằm giữa sông Sumida và khu mua sắm Ginza, Tsukiji đang cố gắng cựa quậy giữa những khoảng trống còn lại. Chừng 60.000 người làm việc dưới tấm mái dột của khu chợ, và hàng trăm xe nâng hàng, vận chuyển tất cả mọi thứ từ nhím biển cho đến thịt cá voi, chao đảo trên nền đất gập ghềnh. Chính quyền thành phố, chủ sở hữu của khu chợ, muốn chuyển nó đi.

Ý tưởng đó đã không được ủng hộ. Các tiểu thương tức giận vì bị xua đến một khu vực mới toanh và nghèo nàn ở phía nam. Khu chợ mới đang được xây dựng trên một bến tàu, đất ở đây bị ô nhiễm do nguồn nước thải độc hại từ một nhà máy sản xuất gas cũ. Công cuộc thu dọn và các cuộc đàm phán đã trì hoãn việc di chuyển trong hơn một thập kỷ.

Cú đánh cuối cùng vào chợ cá chính là việc Tokyo giành được quyền đăng cai tổ chức Thế vận hội 2020. Một trục giao thông mới sẽ cắt ngang qua Tsukiji, đưa các khách tham quan đến các địa điểm thi đấu. Theo Yutaka Maeyasui, người phụ trách kế hoạch di chuyển khu chợ, một phần của nó sẽ trở thành trung tâm báo chí phục vụ thế vận hội. “Chúng tôi không còn nhiều thời gian nữa,” ông nói và nhìn quanh cái văn phòng lụp xụp của mình. Khu vực này đã trở nên chật chội, cũ kỹ và đông đúc. Một trận động đất có thể kéo sụp tất cả.

Nhiều con thuyền neo đậu phía dưới văn phòng của ông Maeyasui đều thuộc về những gia đình bắt đầu kinh doanh ở đây từ khi khu chợ mở cửa vào những năm 1930, sau khi thảm họa động đất Kanto năm 1923 san phẳng một khu chợ khác được dựng lên trước đó. Chieko Oyoshi, chủ một cửa hàng kinh doanh cá ngừ được truyền lại từ thời ông nội, nói: "Bạn sẽ không tìm được bất kỳ ai ở đây ủng hộ việc di dời.” Các chuỗi siêu thị lớn và các khách mua buôn đã nuốt trọn những mối hàng của bà và liên hệ trực tiếp với các cảng cá và các trang trại cung cấp cho Tsukiji. Hành động này sẽ giết chết bất kỳ cơ sở buôn bán nào còn sót lại, bà than thở.

Là một trong những mối liên kết cuối cùng với thời quá khứ trọng thương của thành phố nên Tsukiji dường như vẫn không thay đổi nhiều trong nhiều thập kỳ đã qua. Những người đàn ông vẫn có thói quen liếm qua đầu bút chì trước khi đặt bút viết. Một cái máy vi tính mới sẽ chết vì cô đơn không ai ngó ngàng tới. Một trong số ít các thiết bị hiện đại ở đây là chiếc đồng hồ kỹ thuật số đếm ngược từng ngày cho đến tháng 11, khi hầu hết các hoạt động buôn bán sẽ dừng lại, cùng với cảnh sầm uất sôi động của Tsukiji.

Lưu Thúy
The Economist


Sinh nở ở Nhật Bản: Không đau đẻ sao có con

Photo courtesy Ashley Van Haeften.

Vì sao phụ nữ có thai ở Nhật Bản không dùng thuốc giảm đau.

Nhà hộ sinh Mejiro ở một quận phía bắc Tokyo yên tĩnh một cách kỳ lạ: không có tiếng trẻ con khóc, cũng không có tiếng rên la của sản phụ trong cơn đau đẻ. Đó là bởi vì không có ca sinh nào ở đó cả, nữ hộ sinh trưởng Yuko Hoshino giải thích. Chỉ có 4-6 trẻ được sinh ra ở đây mỗi tháng, so với 14-16 trẻ của một vài năm trước đây. Vấn đề không chỉ ở tỷ lệ sinh thấp của Nhật Bản. "Hiện nay, số phụ nữ muốn sinh con tự nhiên càng ít đi," cô nói một cách buồn bã. "Họ thích các bác sĩ ở bệnh viện lớn hơn là những nữ hộ sinh tại nhà trạm xá."

Quan điểm về mang thai và sinh nở ở Nhật Bản đang dần giống với hầu hết các nước giàu, nhưng vẫn tồn tại một số khác biệt. Phụ nữ thường rất mong manh yết ớt trong suốt thai kỳ. Và khi sinh, họ sẽ phải chịu đựng đau đớn khổ sở. Thuốc giảm đau được sử dụng rất dè sẻn, nếu không còn cách nào khác. Theo các bác sĩ, số phụ nữ muốn gây tê ngoài màng cứng (tiêm chất gây mê vào cột sống) ngày càng tăng, nhưng không mấy trung tâm sản khoa, kể cả bệnh viện, cung cấp dịch vụ này, và hầu như không bao giờ thực hiện ngoài giờ làm việc. Dù sao đi nữa, khoản tiền 420.000 yên (tương đương 4.053 USD) mà chương trình bảo hiểm y tế quốc gia chi trả cho một lần sinh nở cũng thường không đủ cho một mũi tiêm như vậy.

Tuy nhiên, đối với hầu hết chị em, chi phí cũng như thời gian phục hồi dài sau một lần gây tê màng cứng đều không phải là vấn đề. Truyền thống Phật giáo ở nước này cho rằng phụ nữ nên vui vẻ chấp nhận những đau đớn của việc sinh nở tự nhiên. Những kinh nghiệm đó là để chuẩn bị giúp họ đối mặt với những thử thách khi làm mẹ và càng thêm gắn bó với em bé. Yoshimi Katsube, 35 tuổi, nói rằng cha mẹ đã chỉ trích cô khi cô thông báo thực hiện gây tê ngoài màng cứng để sinh đứa con đầu lòng. Tuy nhiên, cô dự định sẽ gây tê lần nữa khi sinh đứa con đang mang trong bụng này.

Các ông chồng thường có mặt lúc vợ đi sinh, nhiều hơn trước đây, nhưng vẫn không nhiều người vào tận phòng sinh. "Chồng tôi sẽ đến bệnh viện, nhưng chúng tôi vẫn chưa quyết định liệu anh ấy có nên vào phòng đẻ hay không," Mayuka Yamazaki, người sẽ sinh con đầu lòng vào tháng này nói. "Tôi không chắc liệu tôi có muốn anh ấy nhìn thấy tôi như thế hay không."

Ở hầu hết các nước, kiến thức về những gì phụ nữ cần làm trong thai kỳ đều dựa vào văn hóa quốc gia đó lẫn kiến thức khoa học. Ví dụ, phụ nữ mang thai ở Pháp sẽ uống rượu vang và ăn pa-tê nhưng phụ nữ Mỹ lại coi đây là cách nhanh nhất để giết chết đứa trẻ. Phụ nữ mang thai sẽ tránh ăn cá sống, nhưng ở Nhật Bản lại không như vậy. Tuy nhiên, nỗi ám ảnh lớn nhất với họ lại là nhiệt độ cơ thể. Trong khi các bà mẹ phương Tây được khuyên không nên để thân nhiệt quá cao, thì ở Nhật Bản, phụ nữ mang thai được nhắc nhở về việc giữ ấm. Họ vui vẻ tắm suối nước nóng nhưng tránh ăn kem và uống nước lạnh. Nhà hàng đem chăn mỏng cho phụ nữ mang thai, ngay cả trong những ngày nóng đỉnh điểm của mùa hè.

Và lời tư vấn tiêu chuẩn cho phụ nữ mang thai ở Nhật Bản còn đáng lo ngại hơn. Tỷ lệ trẻ sơ sinh thiếu cân tại Nhật rất cao và vẫn đang tăng lên, trẻ chỉ nặng trung bình 2,5 kg hoặc ít hơn lúc mới sinh. Năm 2015, có 9% trẻ sơ sinh bị thiếu cân. Zentaro Yamagata thuộc khoa Y, Đại học Yamanashi cho rằng một lý do là vì phụ nữ không tăng đủ cân trong thai kỳ. Các bác sĩ khuyên thai phụ đừng tăng quá 6-10kg, trong khi ở Anh con số này là 11-16kg.

Chính phủ có thể cân nhắc điều này nếu muốn tăng tỷ lệ sinh của mỗi phụ nữ từ 1,5 con hiện nay lên 1,8 để làm chậm quá trình giảm dân số. Nguyên nhân của sự suy giảm dân số tại Nhật Bản thì có rất nhiều và ở một mức độ nào đó, không hề dễ giải quyết. Nhưng để việc mang thai sinh nở trở thành một trải nghiệm bớt đáng sợ đi thì cũng không có hại gì.

Đào Hằng
The Economist