video
Thư viện
Tài trợ
Đứng yên cũng là một lựa chọn
14 Aug, 2026
Với Seth Godin, marketing không phải quảng cáo hay bán hàng; marketing là tạo ra thay đổi, giúp người khác vượt qua sức ì, nỗi sợ, thói quen và sự trì hoãn để bước sang một trạng thái mới. Vì vậy những chủ đề như lựa chọn, xấu hổ, bỏ cuộc, kỷ luật, đối thoại… không nằm ngoài marketing. Chúng là phần sâu nhất của marketing.
1. Đôi khi thứ khiến chúng ta mắc kẹt không phải vì không có lựa chọn tốt, mà đơn giản vì chúng ta muốn giữ cả hai.
Seth kể về một con lừa đứng giữa nước và cà rốt. Nó vừa khát, vừa đói. Nước đáng chọn, cà rốt cũng đáng chọn. Nhưng nó không thể cùng lúc đi về hai phía.
Nghe đơn giản đến mức hơi buồn cười, nhưng mình nghĩ rất nhiều người trưởng thành đang sống trong một phiên bản phức tạp hơn của chính câu chuyện ấy.
Chúng ta muốn một công việc ổn định nhưng cũng muốn tự do. Muốn xây dựng một điều gì đó của riêng mình nhưng không muốn trải qua giai đoạn mình chưa giỏi. Muốn có thêm nguồn thu nhập nhưng không muốn đánh đổi bất kỳ khoảng thời gian nào đang có. Muốn một cuộc đời khác nhưng đồng thời muốn giữ nguyên gần như mọi cấu trúc của cuộc đời hiện tại.
Không có mong muốn nào sai. Vấn đề xuất hiện khi hai điều mình muốn đòi hỏi hai lựa chọn khác nhau, nhưng mình lại không chấp nhận mất bất cứ thứ gì
Điểm này làm mình nghĩ rất nhiều đến những người ở tuổi 40, 45 hay 50. Càng trưởng thành, chúng ta càng có nhiều thứ đáng giữ: một vị trí, mức thu nhập, gia đình, danh tiếng nghề nghiệp, cảm giác an toàn sau hàng chục năm xây dựng.
Vì vậy, đôi khi người trẻ thay đổi dễ hơn đơn giản vì họ có ít thứ phải từ bỏ hơn chứ không phải vì họ dũng cảm hơn. Vậy nên, có lẽ trưởng thành trong lựa chọn không phải là tìm ra phương án cho phép mình có tất cả. Đôi khi nó là đủ rõ ràng để biết thứ gì mình muốn giữ và cái giá nào mình chấp nhận trả để giữ nó.
2. Có một cái giá của việc bắt đầu lại mà rất ít người nói tới: sự xấu hổ khi mình không còn là người giỏi nhất trong mắt mọi người.
Một đứa trẻ tập tung bóng làm rơi bóng xuống đất chẳng có gì đáng xấu hổ. Người đứng xem thậm chí còn mong nó tung được. Nhưng hãy thử đặt một người đã có 20 năm kinh nghiệm vào vị trí bắt đầu.
Một giám đốc bắt đầu học làm content. Một giảng viên phải học AI từ một người trẻ hơn mình hai mươi tuổi. Một chuyên gia lâu năm bắt đầu một business và phát hiện ra mình không biết marketing. Một người vốn luôn được hỏi ý kiến bỗng phải trở thành người đặt những câu hỏi rất cơ bản.
Thứ khó chịu ở đây đôi khi không phải là việc học. Nó là sự dịch chuyển từ “người đã biết” trở lại thành “người chưa biết”.
Carol Dweck đã dành nhiều năm nghiên cứu điều gần với hiện tượng này qua fixed mindset và growth mindset: khi giá trị bản thân bị gắn quá chặt với việc phải chứng minh rằng mình thông minh hay có năng lực, con người có xu hướng né những tình huống có thể khiến hình ảnh ấy bị đe dọa.
Mình nghĩ đây là lý do có những người cực kỳ thành công lại khó bắt đầu một lĩnh vực mới hơn một người chưa có gì. Họ không chỉ đang đặt cược tiền hay thời gian. Họ đang đặt cược một nhận diện mà mình đã mất rất nhiều năm xây dựng.
Có lẽ vì vậy, một trong những năng lực quan trọng nhất ở nửa sau sự nghiệp không phải học nhanh hơn, mà là chịu được cảm giác mình lại trở thành người mới bắt đầu.
3. “Never quit” nghe rất truyền cảm hứng. Seth Godin lại cho rằng nó có thể là một lời khuyên rất tệ.
Hãy xem một câu của Michael Jordan: “If you quit once, it becomes a habit. Never quit.”
Seth trả lời gần như ngay lập tức rằng Michael Jordan đã sai. Và lý do ông đưa ra rất đơn giản: chính Michael Jordan cũng đã ngừng chơi bóng chày, ngừng chơi golf chuyên nghiệp và cuối cùng ngừng cả bóng rổ chuyên nghiệp. Con người thay đổi, hoàn cảnh thay đổi và có những thứ từng đáng theo đuổi nhưng đến một thời điểm không còn đáng nữa.
Mình rất thích cách Seth nhìn chuyện này bởi chúng ta thường biến sự kiên định thành một phẩm chất đạo đức. Tiếp tục nghĩa là mạnh mẽ. Bỏ cuộc nghĩa là yếu đuối.
Nhưng ngoài đời không đơn giản như vậy.
Steve Jobs từng bỏ Reed College. Jeff Bezos bỏ một sự nghiệp rất tốt ở Wall Street. Sara Blakely từng muốn trở thành luật sư nhưng sau hai lần không đạt LSAT đã phải thay đổi con đường. Và chính Seth cũng đã xây, bán, đóng lại hoặc rời khỏi nhiều dự án trong sự nghiệp của mình.
Điểm chung không phải họ “không bao giờ bỏ cuộc.” Họ bỏ rất nhiều thứ. HỌ CHỈ KHÔNG BỎ THỨ mà họ tin đáng để tiếp tục.
Đó cũng là tư tưởng Seth đã viết trong The Dip từ gần hai thập kỷ trước: người thành công không nhất thiết kiên trì với mọi thứ; họ biết khi nào khó khăn chỉ là cái giá để trở nên xuất sắc và khi nào con đường thực sự không còn dẫn tới đâu.
Seth cho rằng nhiều nút thắt không đến từ việc chúng ta thiếu nguồn lực, mà từ những cam kết vô hình: muốn thay đổi nhưng không muốn mất gì, muốn tiến lên nhưng vẫn muốn giữ nguyên con người cũ, hay tiếp tục sống theo những thước đo thành công mà đôi khi chính mình cũng không còn tin nữa.
Ông không cố nói cho chúng ta biết phải chọn nước hay củ cà rốt. Ông chỉ khiến mình đủ tỉnh táo để nhận ra rằng cứ đứng mãi ở giữa cũng đang là một lựa chọn.
Và đôi khi, đó mới là lựa chọn đắt đỏ nhất.
shared from Facebook Hương Phan,
Tags: khởi nghiệp
2 Comments