video
Thư viện
Tài trợ
Máy móc nên làm việc, con người nên suy nghĩ
18 Sep, 2026
Nếu từng tự hỏi cảm giác bay trên Concorde như thế nào, thì tôi đã bay một lần, trên chuyến từ New York trở về.
Máy bay bay ở tốc độ Mach 2, tức nhanh gấp đôi tốc độ âm thanh, nhưng cảm giác chẳng khác gì mấy.
Tôi chỉ nghĩ: cửa sổ nhỏ quá, và chẳng có phim để xem.
Nhưng có một điều khiến tôi ấn tượng. Phi công thông báo rằng chúng tôi đang bay nhanh hơn một viên đạn súng trường.
Tôi thậm chí không thể nhìn thấy một viên đạn súng trường, vậy mà tôi đang di chuyển nhanh hơn nó. Đây là một sự thật đáng kinh ngạc. Rất khó để trí óc con người nắm bắt.
Bằng chứng là năm 1956, phi công thử nghiệm Tom Attridge lái một trong những tiêm kích phản lực siêu âm đầu tiên, chiếc Grumman F11.
Máy bay có bốn khẩu pháo 20mm, và ông được yêu cầu bắn thử ở tốc độ tối đa.
Họ cần biết điều gì sẽ xảy ra khi lực giật từ cả bốn khẩu pháo cùng đẩy ngược lại máy bay.
Định luật III Newton -- lực tác động và phản lực luôn bằng nhau và ngược chiều -- có ảnh hưởng gì không? Nó sẽ tạo ra sức ép nào lên thân máy bay?
Vì vậy, trên Đại Tây Dương, ông chọn một vùng biển trống và bắn một loạt đạn kéo dài bốn giây. Máy bay rung lên nhưng có vẻ vẫn ổn, nên ông đẩy thử nghiệm lên mức tiếp theo.
Ông bật buồng đốt sau. Nó lao tới như một cú đá vào lưng.
Rồi ông bắn tiếp loạt pháo dài nữa. Máy bay lại rung lên, nhưng vẫn có vẻ ổn.
Đột nhiên, kính chắn gió vỡ tung và động cơ bắt đầu hư hỏng.
Ông lập tức giảm ga, quay đầu máy bay và đưa nó vào trạng thái lượn nhẹ, cố dìu máy bay về đủ gần để nhìn thấy sân bay.
Ông không thể về tới nơi, nên phải hạ cánh khẩn cấp cách sân bay khoảng một dặm. Cú va chạm làm ông gãy một xương sườn và gãy ba đốt sống.
Người ta điều tra chiếc máy bay và phát hiện một điều khiến tất cả kinh ngạc. Máy bay của ông đã trúng đạn. Có một viên đạn pháo nằm trong kính chắn gió, một viên trong mũi máy bay, và một viên trong cửa hút gió động cơ.
Máy bay của ông đã bị bắn hạ ở tốc độ siêu âm, giữa một vùng biển trống không. Làm sao chuyện đó có thể xảy ra?
Cuối cùng, họ nhận ra điều đã xảy ra.
Tom Attridge đã tự bắn hạ chính mình.
Trước đó, chưa ai từng nghĩ chuyện như thế có thể xảy ra, vì chưa từng có loại máy bay nào bay nhanh đến vậy.
Sau loạt đạn đầu tiên, Tom bật buồng đốt sau, khiến máy bay tăng tốc.
Nhưng tốc độ của máy bay đã khiến nó vượt qua chính loạt đạn vừa bắn ra trước đó, nên ông bay thẳng vào những viên đạn pháo 20mm của chính mình.
Một khi viên đạn được bắn ra, nó bắt đầu chậm lại. Một khi máy bay bật buồng đốt sau, nó bắt đầu tăng tốc.
Và thế là chiếc máy bay cố vượt qua chính những viên đạn của nó.
Công nghệ mới nhất đã va vào thực tế cũ kỹ.
Phi công chỉ tập trung vào công nghệ, nên quên mất thực tế.
Đó cũng là sai lầm chúng ta mắc phải với AI.
Chúng ta quên rằng thực tế cũ kỹ vẫn tồn tại. Chúng ta kỳ vọng công nghệ sẽ suy nghĩ thay mình.
Đây là điều Steve Jobs muốn nói khi ông nói:
“Máy tính ngu ngốc. Nhưng máy tính thật sự rất nhanh.”
Máy tính có thể làm rất nhiều việc thay chúng ta, nhưng chúng ta vẫn phải suy nghĩ.
Vì vậy, nhiều năm trước, Carl Ally đã viết câu khẩu hiệu cho IBM:
MÁY MÓC NÊN LÀM VIỆC, CON NGƯỜI NÊN SUY NGHĨ.
Điều tách con người khỏi phần còn lại của thế giới động vật là khả năng sử dụng công cụ.
Công cụ giúp chúng ta làm việc tốt hơn rất nhiều. Nhưng từ khóa ở đây là “giúp”.
Công cụ vẫn cần có người sử dụng.
Đây là lý do Steve Jobs gọi máy tính là:
“Chiếc xe đạp cho trí óc.”
Một chiếc xe đạp có thể đưa chúng ta đi xa nhanh hơn rất nhiều so với khi tự mình đi bộ.
Nhưng một chiếc xe đạp không thể tự đi đâu nếu không có chúng ta.
Phải có ai đó quyết định mình muốn đi đâu, rồi điều khiển nó.
Đó mới là phần sáng tạo.
Và máy móc không làm phần sáng tạo ấy.
shared via Dave Trott's blog,
Tags: skill
Post a Comment