Journey in Life: 07/13/12

Friday, July 13, 2012

Con nợ

Bà gần 90 tuổi, lưng còng gập, chỉ nhìn thấy đất mà chẳng thấy trời, ngày nắng cũng như ngày mưa, cứ khoảng 3 giờ chiều là lại nhóm lò bắc bếp rán bánh rán bán đến khuya. Bà đã chậm chạp lắm rồi, nặn bánh cũng chậm, lấy bánh cho khách cũng chậm, đến thu trả tiền cũng chậm. Bàn tay nhăn nheo chỉ có da bọc xương. Có người nhìn bà rót nước chấm cho khách mang về tay run lẩy bẩy, chảy một nửa ra ngoài, ái ngại hỏi: Sao không bảo cháu nào ra làm giúp cụ? Bà móm mém nói: "Chúng nó bận cả..."

Bà có mỗi thằng Ngọc là cháu, nhà chồng bà mấy đời độc đinh, hai ông bà lấy nhau gần chục năm mới sinh con nên khi bố thằng Ngọc ra đời thì đó là báu vật. Nhà nghèo nhưng cậu quý tử đòi cái gì cũng phải được, không như ý là lăn ra hờn, thế nào bà cũng lại bị mẹ chồng chửi té tát. Thời bao cấp thiếu thốn đủ thứ, thiên hạ chỉ mong đủ gạo để ấm bụng, vậy mà sáng nào con trai bà cũng được ăn phở, xôi hoặc trứng vịt lộn, đi học về qua hàng quà là lại lăn vào đòi mua. Tiền lương công nhân của bà chẳng đủ để con ăn quà, vì vậy mà bà phải nhận hàng gia công về làm thêm. Đêm nào bà cũng phải thức đến một, hai giờ sáng để làm. Chồng bà được chiều nên chẳng giúp gì cho vợ, cũng chẳng nghĩ đến việc dạy con. Con vừa la lên là ông lại cau có: "Cho nó đi, cứ để nó gào điếc cả tai..."

Bà không thể dạy được con khi mẹ chồng và chồng bênh cháu chằm chặp. Cậu công tử học hành chẳng ra gì nên học hết cấp 2 thì đi làm công nhân. Con trai đi làm, có lương nhưng bà chẳng nhàn chút nào. Tiền lương của con chẳng đủ con tiêu nên bà vẫn phải nuôi cơm. Ngày ấy bà còn khoẻ, mắt còn tinh, tay chân còn nhanh nhẹn nên làm được, bà đành an ủi: Bao giờ nó lấy vợ, có con thì sẽ tự biết lo... Nhưng rồi nó vẫn chẳng làm được tiền, chẳng giúp được cho vợ việc nhà lại tính công tử, thích ăn ngon, mặc đẹp nên hai vợ chồng cãi nhau như cơm bữa. Bà cứ phải đem tiền ra để mua sự bình an cho con.

Khi thằng Ngọc ra đời, bố mẹ nó chẳng có tiền thuê người giúp việc, bà chẳng nỡ để con dâu mất việc, cũng chẳng nỡ gửi cháu đi nhà trẻ nên nghỉ việc, ở nhà trông cháu. Tiền nghỉ chế độ cả đời của bà bay vèo trong hai tháng. Đến tháng thứ ba thì nhà bà như chuồng thú. Con dâu, con trai vặc nhau vì không có tiền mua sữa cho con (khoản này hai tháng trước bà lo). Bận trông cháu nên bà chẳng làm thêm được, tiền dự trữ thì chẳng có, thế là bà phải đi vay mượn khắp nơi, hẹn khi nào thằng cháu lớn sẽ kéo cày trả nợ. Thằng Ngọc lớn lên bao nhiêu thì món nợ của bà cũng lớn bấy nhiêu. Món nợ đè gập lưng bà. Bà làm bao nhiêu cũng không đủ trả nợ. Bố nó cứ đủng đỉnh, chẳng chịu tìm việc kiếm tiền, cứ hết tiền lại ngửa tay xin mẹ. Bà đành bán căn nhà mặt phố, mua nhà trong ngõ để lấy tiền trả nợ. Thằng Ngọc lớn lên còn tệ hơn bố nó. Nó không xin mà là đòi, cứ như mẹ nó là con nợ của nó. Mới vào lớp 10, nó mặc cả: Phải mua xe máy, nó mới đi học. Từ ngày đó, cái xe máy trở thành máy rút tiền của nó. Nó ăn nhậu, cắm quán, gán xe. Những khi ấy mẹ nó lại phải mang tiền ra chuộc, khốn khổ vì con. Bức xúc vì thiếu thốn, vì lo cho tương lai của con mà mẹ nó trở nên cáu bẳn, cục cằn, lúc cơn bực trở thành cơn điên, mẹ nó lại chửi bố nó té tát. Bà xót con trai nên làm được đồng nào lại cho con để bịt mồm vợ, không có thì đi vay để tổ tông khỏi mất mặt. Số tiền đổi nhà dư ra bà trả hết nợ, còn lại gửi tiết kiệm để lấy lãi ra tiêu, vậy mà tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống, chưa đầy chục năm tay trắng lại hoàn trắng tay.

Đến giờ này, bà vẫn lụi cụi bán mặt cho đất, bán lưng cho trời kiếm tiền để hàng tháng, thằng con trai quý tử hơn 60 tuổi của bà đến lấy như thu tiền bảo kê. Nhiều đêm xương cốt đau nhức không ngủ được, bà lại khấn ông Trời đừng để bà sống nữa, bà trách sao ông nỡ đày đoạ bà, để bà đến tuổi này mà vẫn phải khốn khổ kiếm cơm, vẫn là con nợ của con, của cháu. Bà trách mình kiếp trước vụng đường tu... Nhưng bà chẳng trách con, cháu bất hiếu. Khốn khổ cho người đàn bà suốt đời yêu con, sống vì con nhưng lại chẳng biết cách yêu con để dạy con cho đúng...
TN

Taipei Yingge Ceramics Museum






Ms GonzaIez (mua mũ bảo hiểm cho con trai): I believe in work, hard work, and long hours of work. However, I advise all the young kids to not overwork. You can't be out there blowing hard. Don’t over-speed. Otherwise, I advise you to wear a HELMET. Just be sure to wear standard helmet! For strict compliance! hehehe



Cặm cụi ghép đá vào khung tranh gỗ



Dr Catelo từ Philippine và anh Ismal Hashim từ SME Corp, Malaysia (ismailh@smecorp.gov.my), 6 con gái, 2 con trai, đã từng phẫu thuật tim




Bài thơ không đọc

Này bà cái Mít! Ngày mai kỷ niệm 28 năm ngày cưới của chúng ta, tôi sẽ có thơ tặng bà đấy.

Ối chao, chồng tôi thông báo có thơ tặng tôi mà giọng như doạ khiến tôi phì cười. Tôi đề nghị:

- Ông phải đọc cho các con và bạn bè cùng nghe đấy. Đừng tặng tôi dấm dúi.

- Bà buồn cười thật, đây là tình cảm riêng, thầm kín của tôi với bà. Đọc lên cho con cái nó cười à? Nó bảo già rồi mà còn làm thơ tình.

- Chẳng ai cười cả. Thơ tình tặng vợ chứ tặng ai mà ông sợ. Và tôi với ông cũng chưa già đâu nhá. Còn xuân chán.

- Nhưng tôi không thích thế. Thơ là để tâm tình thủ thỉ với người tri âm tri kỷ. Mang ra đọc oang oang như thơ cổ động là tôi không muốn...

Thế là lời bàn bạc giữa chồng tôi và tôi trở nên gay gắt vì ông ấy kết luận: "Đã vậy tôi không tặng nữa". Tôi dỗi: "Không tặng thì thôi". Sau đó tôi vùng vằng đi làm, còn chồng tôi lầm lũi đi tưới cây ngoài vườn.

Tưởng không tặng thì không làm thơ nữa, nào ngờ tối ấy, trước lúc đi nằm ông ấy lại thủ thỉ: "Bà nghe tôi đọc thơ tặng bà nhá!". Tôi lại phì cười: "Ông trẻ con quá. Tặng thơ tôi mà dền dứ cứ như tặng tình nhân. Vậy ông đọc đi." Thấy tôi ngồi im, chồng tôi hắng giọng và bắt đầu đọc: "Bên nhau cách một bờ rào/ Một ngày song hỉ bà vào nhà tôi/ Phải chăng duyên số của trời/ Bà xinh, tôi trẻ đẹp đôi vợ chồng..."

Ông ấy vừa đọc đến đó bỗng dừng phắt vì tôi kêu lên: "Thơ già quá. Ông phải đổi chữ bà thành chữ em và chữ tôi thành chữ anh thì thơ mới trẻ. Đổi ngay rồi hãy đọc". Chồng tôi bảo: "Bà ơi, tôi xin bà! Bà có cái Mít là cháu rồi, bà còn muốn anh anh em em với tôi để cháu nó cười cho à?" Tôi cãi: "Đã thơ thì phải anh anh em em mới tình. Chứ thơ của ông nghe đã thấy đó là mối tình già. Chán chết". Chồng tôi nóng gáy: "Chán chết thì thôi. Tôi không tặng nữa". Tôi lại cương: "Không tặng thì thôi, đọc lên chẳng bõ tôi bị già nua, tôi thích gọi là em trong thơ như hồi trước ông viết mấy bài thơ tặng tôi ấy". Chồng tôi bảo: "Đáy là hồi bà còn trẻ, đang tuổi yêu. Bây giờ già rồi đừng mắc bệnh tưởng, đừng cưa sừng làm nghé". Tôi nghe thấy tức: "Ông bảo ai mắc bệnh tưởng, ai cưa sừng làm nghé? Tôi biết tôi thế nào nhé. Tôi còn trẻ chán. Tôi ít hơn bà Loan 15 tuổi, vậy mà chồng bà Loan lúc nào cũng em ơi, em à cả trong lời ăn tiếng nói hàng ngày. Tôi cũng thèm được chồng gọi là em như bà Loan." "Bà sao thế? Có tâm thần không mà thèm cái tính vô duyên của họ? Bà muốn thiên hạ họ cười à? Đã vậy tôi sẽ không sửa thơ đâu. Coi như không có bài thơ ấy nữa". Thế là lại căng thẳng. Bài thơ mới mở đầu được vài câu đã bị chồng tôi vò nát đút túi. Tôi buồn quá nằm quay mặt vào tường khóc thổn thức.

Và vì vậy, tối hôm kỷ niệm 28 năm đám cưới của chúng tôi, có đông đủ con trai con gái, dâu rể, cháu và hai vợ chồng người bạn thân gia đình ngồi quanh mâm cơm, chúng tôi chỉ nhận lời chúc mừng của mọi người mà không hề có thơ đọc như đã dự định.
Hạnh Mi

Chấm hết sự kì diệu Việt Nam


Tạp chí có uy tín Foreign Policy xuất bản tại Hoa Kỳ vừa có bài viết của tác giả Geoffrey Cain, tựa đề "Kết thúc sự kỳ diệu Việt Nam", nói về tình hình kinh tế không mấy lạc quan ở đây.

Bài viết bắt đầu bằng câu chuyện của một doanh nghiệp nhỏ, mà ông chủ tên là Nguyễn Văn Nguyên "chỉ thấy tương lai ảm đạm". Chuyên sản xuất mành trúc, công ty Bình Minh của ông đang vật lộn với lạm phát đi lên trong khi lượng đặt hàng từ nước ngoài đi xuỗng vì suy thoái kinh tế thế giới.

Các công nhân của ông Nguyên bị giảm lương từ mức chừng 200 đôla xuống 120 đôla, và ông cũng thuê mướn ít người hơn trước.

"Đảng Cộng sản Việt Nam muốn các nhà đầu tư xem trường hợp ông Nguyên như một ca đơn lẻ và bị ảnh hưởng của sụt giảm kinh tế toàn cầu, hơn là sự yếu kém về hệ thống."

Tác giả nhắc lại rằng kể từ khi bắt đầu tiến trình Đổi mới, Việt Nam đã tăng trưởng nhanh mạnh, và cho tới tận khoảng bốn năm trước đây vẫn còn được nhắc tới như một trong các hình mẫu thành công của Á châu.

Khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007, lãnh đạo Việt Nam đã đưa ra cam kết tái cấu trúc nền kinh tế cũng như cải tổ lại khối doanh nghiệp nhà nước vốn bị cho là thiếu hiệu quả và lãng phí thông qua tiến trình cổ phần hóa.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế từ năm 2007 cũng đưa ra dự báo rằng cải cách hệ thống kinh tế sẽ tạo sân chơi công bằng cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Với đầu tư nước ngoài đổ vào trong những năm 2000, đầu tư năm 2008 tăng gấp ba so với mức năm 2006, Việt Nam từng được Goldman Sachs ví như "con hổ châu Á đang dần thành hình".

Thậm chí có nhà phân tích ờ Mỹ còn bình luận: "Các nhà đầu tư ngoại quốc không quan tâm tới điều hành hay chính sách. Họ coi giá nhân công rẻ là động lực".

Cái nhìn thiển cận và đắt giá
Việc tảng lờ chính trị để tập trung vào khía cạnh kinh tế, theo Geoffrey Cain, là "thiển cận và đắt giá".

Một Việt Nam của năm 2012, với đồng nội tệ yếu ớt, lạm phát cao, nạn quan liêu và chủ nghĩa thân hữu, dẫn tới thiệt hại hàng tỷ đô la, là điều ít người lường trước được.

Tác giả bài viết cũng nhắc tới các quyết định kinh tế khó hiểu của chính phủ, như "xây các cảng biển hay đường xá ở những nơi kỳ quặc, không có giá trị về kinh tế".

Tình hình bắt đầu trở nên tồi tệ khi Việt Nam tung ra chương trình hỗ trợ tín dụng 100 tỷ đôla trong các năm 2007-2010, nhưng thay vì hướng về các doanh nghiệp tư nhân thì nguồn vốn lại được chuyển tới các doanh nghiệp nhà nước có quan hệ với chính giới, để các công ty này mở ra hoạt động trong các lĩnh vực bên ngoài, gây áp lực lạm phát.

Quá nhiều tiền, các doanh nghiệp nhà nước này đã chèn ép các đối thủ cạnh tranh nhỏ hơn và hoạt động hiệu quả hơn.

Tổng công ty tàu thủy Vinashin, với 60.000 công nhân viên và 28 xưởng đóng tàu, mở ra tới 300 công ty con bao gồm từ sản xuất xe máy tới kinh doanh khách sạn. Năm 2010, Vinashin bị phát giác gian dối trong tài chính và gần như sụp đổ dưới khoản nợ 4,4 tỷ đôla, tương đương 5% GDP của Việt Nam. Tập đoàn này cũng không trả được khoản vay 400 triệu đôla do Credit Suisse môi giới.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, người từng bảo trợ cho Vinashin, buộ̣c phải xin lỗi trước Quốc hội trong một phiên tự phê trong khi các đối thủ của ông như tìm thấy con dê tế thần. Tám lãnh đạo tập đoàn Vinashin nhận án tù tháng Ba vừa qua.

Thế nhưng thay vì tăng cường tiến trình tư nhân hóa hứa hẹn từ những năm 1990, vụ Vinashin dường như bị vùi lấp.

Các vụ đổ bể tương tự Vinashin còn nhiều, nhưng những mạng lưới bù đắp bí mật đã cho phép những tập đoàn này che đậy những thống kê yếu kém hàng năm trời, theo kết quả phỏng vấn những biên tập viên các báo chính thống vào năm 2011.

Vào tháng Năm 2012, một cuộc điều tra của chính phủ đã phát hiện ra tập đoàn tàu thủy Vinalines mất khả năng trả năm món nợ tổng giá trị lên đến 1,1 tỷ đôla cùng với một khoản nợ tích lũy lên đến 2,1 tỷ đôla, gấp bốn lần giá trị tổng khối tài sản của họ.

Từ tháng Hai, bốn lãnh đạo đã bị bắt giam vì bê bối trong quản lí vốn Nhà nước. Trong lúc đó, chính quyền Việt Nam vẫn tiếp tục săn lùng Chủ tịch cũ của tập đoàn này. 

Mất thế mạnh
Các nhà đầu tư nước ngoài, vốn đang đối mặt với giá lao động và vật liệu ngày càng tăng cao đang bắt đầu lo ngại rằng Việt Nam đang mất đi thế mạnh giá cả. Bốn nhà đầu tư nước ngoài đã phàn nàn trong những buổi phỏng vấn hai năm trước rằng những tập đoàn Nhà nước đã thao túng vị trí người giữ cửa ngành công nghiệp của Chính phủ.

"Họ thật là phiền toái", một luật sư doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết. "Không ai muốn phải dính dáng vào những người này cả"

Trong khi những nhà cầm quyền Việt Nam đang tìm cách trấn an những nhà đầu tư rằng thời khắc tồi tệ nhất đã qua, bản thống kê của Chính phủ được công bố vào tháng Sáu cho thấy có ít nhất 30 tập đoàn Nhà nước nữa đang phải đứng trước những gánh nặng nợ ngoài tầm kiểm soát

Một vấn đề tiềm ẩn nữa đó là Việt Nam không giống như Trung Quốc. Các Đảng viên Cộng sản bị mắc chứng bệnh sợ hãi phải chia sẻ quyền lợi với các công ty tư nhân, nhất là những doanh nghiệp nước ngoài.

Ở Trung Quốc, chính quyền nói chung vẫn tìm cách giữ tính cạnh tranh cho các thị trường bằng cách thu hút các doanh nghiệp tư nhân, cải cách quản lý, tư hữu hóa hơn 90.000 tập đoàn có giá trị hơn 1,4 nghìn tỷ đôla giữa thời điểm năm 1998 và 2005 và gần đây nhất là việc loại trừ những kẻ đội lốt Mao Trạch Đông thời hiện đại như Bí thư Trùng Khánh Bạc Hy Lai.

Các lãnh đạo Việt Nam vẫn chưa tìm ra cách để sửa chữa nền kinh tế của mình mà không phải từ bỏ bớt quyền lực chính trị - một bước đi mà họ không sẵn sàng thực hiện. Thay vào việc dọn dẹp đống tơ nhện giữa các doanh nghiệp nhà nước và những nhà chính trị đỡ đầu của họ, những người nắm quyền lực lại khởi đầu một chiến dịch chống lại một thế hệ doanh nghiệp kiêm lập pháp gia mới phất lên.

Vào cuối tháng Năm, Quốc hội đã bầu 96% phiếu thuận để bãi nhiệm Đại biểu Đặng Thị Hoàng Yến, một trong số ít ỏi những nhà tư bản không nằm trong bộ phận chính phủ khi cơ quan lập pháp buộc tội bà gian dối về lời khai trong hồ sơ cá nhân.

Tội lỗi thực sự của bà Yến: liên tục kêu gọi những chính sách công bằng đối với các doanh nghiệp tư nhân, vốn chiếm hơn một nửa nền kinh tế.

"Làm sạch hệ thống là một điều mà chính quyền bây giờ không thể kham nổi" - Ông David Brown, một cựu quan chức ngoại giao người Mỹ tại Hà Nội cho biết.

Vào tháng Sáu, việc Chính phủ thắt chặt tín dụng đã giúp giảm lạm phát từ 23% tháng Tám năm ngoái xuống 6,9%. Vấn đề lúc này là vấn nạn tín dụng lỏng lẻo đã tăng cao những nguy cơ khủng hoảng ngân hàng.

Sau hai vụ sụp đổ kinh hoàng của hai doanh nghiệp Nhà nước, Chính phủ đã phải thừa nhận rằng hệ thống tài chính của mình có vấn đề.

Tăng quan liêu

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nguyễn Văn Bình nói vào tháng Sáu rằng hết 10% nợ tại các Ngân hàng Việt Nam là nợ xấu. Thay vì cải cách nền kinh tế, Chính phủ đang đưa ra những cách giải quyết không có gì mới: kế hoạch xây dựng một Ủy ban quản lý tài sản với số vốn 4,8 tỷ đôla để đối phó với các khoản nợ.

Tuy nhiên điều này chỉ có nghĩa là lại có thêm một bộ máy quan liêu đặt trong một hệ thống bảo trợ giữa những lãnh đạo cấp cao, các ngân hàng và các công ty.

Ông Denny Cowger, một luật sư doanh nghiệp tại hãng luật Duane Morris của Mỹ có chi nhánh tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cho biết những nhà đầu tư hiện tại rất phàn nàn về những gánh nặng của nạn quan liêu, và rất nhiều người hiện tại đang tính đến việc chuyển đến Indonesia, Bangladesh và Myanmar.

Trong báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2011 và 2012, Việt Nam đã tụt mất sáu hạng từ hạng 65 bởi vì những gánh nặng liên quan đến pháp luật, lạm phát, thâm hụt ngân sách và sự xuống cấp của hạ tầng cơ sở. Diễn đàn này tuy nhiên cũng đã có lời tán dương một thị trường lao động "khá hiệu quả" và những tiềm năng cải tiến.

Trong lúc đó, lĩnh vực quốc doanh vẫn ngấu nghiến hết đến 40% GDP.

"Kết luận cuối cùng đó là Việt Nam cần phải tiến hành những cải cách kinh tế quốc nội cơ bản để có thể đảm bảo tính cạnh tranh" - Ông Carl Thayer, một giáo sư có uy tín tại trường Đại học New South Wales cho biết.

"Tuy nhiên những nhà lãnh đạo của Việt Nam sẽ tiếp tục sử dụng vấn đề khủng hoảng kinh tế toàn cầu như một lời bào chữa cho thực trạng không mấy thay đổi." - ông này thêm.