Journey in Life: 08/09/13

Friday, August 9, 2013

Câu chuyện phát triển ICT thần kỳ của Estonia

Một bài lược dịch của bác Hiệu Minh về internet ở Estonia trên The Economist, súc tích và giàu thông tin giá trị.
----
Giá trị thị trường ICT của thế giới là 3,5 nghìn tỷ đô la. Nếu nghĩ đến chia sẻ miếng bánh đó, hãy bắt đầu như Estonia “internet access to be a human right – truy cập internet là quyền con người”. Tầm và tâm của giới lãnh đạo trẻ quốc gia này đã giúp cho Estonia từ một nước kém phát triển ở Đông Âu thành một quốc gia giầu có với 21 ngàn đô/người/năm.
Photo courtesy Loris Silvio Zecchinato.

Estonia đứng thứ 24 về phát triển ICT, bằng 1/8 diện tích Việt Nam, dân số khoảng 1,3 triệu nhưng GDP có tới 29 tỷ đô la.

Vào thời điểm năm 1993, Estonia vừa độc lập được hai năm do Liên Xô sụp đổ năm 1991, quốc gia này cũng ở trạng thái tương tự. Cả nước phụ thuộc vào một điểm gọi đi quốc tế cài đặt tại vườn nhà của ông Bộ trưởng Bộ ngoại giao, được kết nói với Phần Lan. Thế mà sau hai thập kỷ, Estonia trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin.

Người dùng PC Việt Nam chắc ai cũng biết Skype, phần mềm ứng dụng internet, bao gồm audio, video, nối mạng toàn cầu, miễn phí nếu là máy tính nối với máy tính. 5 triệu người Việt khắp năm châu gọi về gia đình, nói chuyện với người thân cả tiếng mà không mất xu nào, là bởi một trong những dịch vụ do Skype cung cấp.

Năm 2005, Skype chỉ chiếm 2,9% các cuộc gọi quốc tế trên thị trường, nhưng năm 2012 đã lên tới 34%. Ngày 21-2-2011, có tới 27 triệu người dùng kết nối Skype cùng một lúc đã là khủng khiếp. Nhưng đầu năm nay, ngày 21-1-2013, đã có 50 triệu người cùng online.

Ý tưởng Skype bắt nguồn từ dịch vụ chia sẻ file trên internet, do cậu học trò bỏ học là Janus Friis (Đan Mạch) 20 tuổi và Niklas Zennström (Thụy Điển) gần 30 tuổi cùng hợp tác. Nhưng viết phần mềm cho Skype lại do Ahti Heinla, Priit Kasesalu, and Jaan Tallinn, người Estonia.

Bản đầu tiên của Skype đưa ra công chúng vào năm 2003, hơn 1 thập kỷ sau ngày độc lập của quốc gia Baltic nhỏ bé này với sự tham gia đẳng cấp thế giới của nhóm IT ở thủ đô Tallinn.

Năm 2005, Skype được bán cho eBay với giá 2,5 tỷ đô la, và Microsoft mua lại với giá 8,5 tỷ đô la vào năm 2011. Dù rằng trụ sở chính của Skype ở Luxembourg nhưng nhóm lập trình gạo cội phát triển vẫn ở Tallinn và Tartu thuộc Estonia.

Cái bánh gato ICT hiện nay giá khoảng 3,5 nghìn tỷ đô la vẫn là cơ hội cho bất kỳ quốc gia nào. Skype là một trong những ví dụ sống động về cách kiếm tiền trên internet.

Tại sao Estonia lại có thể tiến nhanh như thế sau hai thập kỷ, từ một nước lạc hậu, thành quốc gia đứng đầu về ứng dụng ICT, thu nhập bình quân đầu người 21 ngàn đô la/năm.

Phải nhớ đến công lao của ông Thủ tướng Mart Laar vào năm 1992 sau ngày độc lập nói về nền kinh tế phẳng (flat-lining economy). Ông và chính phủ cho rằng, ICT là chìa khóa tương lai trong phát triển và giúp cho chính thể minh bạch, khó tham nhũng.

Chỉ trong hai năm, chính quyền non trẻ Estonia với đội ngũ cán bộ có độ tuổi trung bình 35 đã cấp cho công dân chế độ thuế thu nhập thống nhất (flat income tax), tự do thương mại, cấp tiền đầu tư và quan trọng nhất là tư nhân hóa.

Năm 2007, Estonia là quốc gia đầu tiên cho phép bầu cử online với giải băng thông rộng và nhanh nhất thế giới. 1,3 triệu người có thể trả phí đỗ xe trên phố bằng cellphone. Khai và trả thuế cũng online, chỉ mất khoảng 5 phút. Đăng ký mở công ty, dịch vụ hoàn toàn trên internet, không còn cảnh nằm chờ như thời Liên Xô tối tăm.
Photo courtesy Loris Silvio Zecchinato.

Một chính phủ điện tử, văn phòng không giấy (paperless office), ra đời từ những ý tưởng của người có tầm nhìn xa vài thập kỷ, bởi thế hệ lãnh đạo trẻ tin vào ICT, vào Internet, là công cụ cho phát triển. Và họ đã không nhầm.

Theo báo cáo của World Bank năm 2011 có hơn 14.000 công ty mới được thành lập ở Estonia, tăng 40% so với năm 2008. Công nghệ cao chiếm tới 15% GDP, khoảng gần 5 tỷ USD. Giáo dục online đã biến thế hệ trẻ từ chỗ muốn thành sao trên sân khấu những năm 1980, nay mơ ước là doanh nhân trong công nghệ.

Chính phủ trẻ trung Estonia có ý tưởng tuyệt vời là 'internet access to be a human right – truy cập internet là một quyền con người'. Wifi miễn phí khắp nơi, những con dấu thô kệch đã bị thay đi, không còn cảnh giấy tờ đánh máy vương vãi trong văn phòng các bộ. Mọi chính sách đều dựa trên sự tiện lợi cho công dân hơn là sự dễ dàng cho người quản lý và tạo kẽ hở cho tham nhũng bởi cán bộ nhà nước, sẵn sàng tha hóa nếu có dịp...

Hiệu Minh
The Economist


Đã ai từng bị như này chưa :D

Photo courtesy Wikimedia Commons
Old Hag SyndromeSleep paralysis, Incubi, hay trong tiếng Việt, đơn giản là 'bóng đè' :)

Sleep paralysis is a phenomenon in which people, either when falling asleep or wakening, temporarily experience an inability to move. More formally, it is a transition state between wakefulness and rest characterized by complete muscle atonia (muscle weakness). It can occur at sleep onset or upon awakening, and it is often associated with terrifying visions (e.g., an intruder in the room), to which one is unable to react due to paralysis. It is believed a result of disrupted REM sleep, which is normally characterized by complete muscle atonia that prevents individuals from acting out their dreams. Sleep paralysis has been linked to disorders such as narcolepsy, migraines, anxiety disorders, and obstructive sleep apnea; however, it can also occur in isolation. When linked to another disorder, sleep paralysis commonly occurs in association with the neuromuscular disorder narcolepsy.

Bóng đè là một hiện tượng rối loạn giấc ngủ không thực tổn (không có tổn thương thực thể), xuất hiện ở người khi ngủ. Bóng đè thường xuất hiện ở những người mới ốm dậy, cơ thể suy nhược, những người “yếu bóng vía”, hay ám ảnh vì những điều vu vơ mà thiếu suy xét khoa học, hoặc người khoẻ nhưng một lúc nào đó có điểm yếu trong tinh thần. Những người hay sử dụng bia, rượu, chất kích thích cũng dễ bị bóng đè hơn. Nhiều người lại cho rằng Bóng đè là do ma quỷ ám nên chữa bằng cách cúng bái, làm lễ nhưng đây là cách làm sai lầm, mê tín và không có hiệu quả. Hiện tượng Bóng đè xảy ra rất phổ biến và có khoảng 40% nhân loại đã từng bị bóng đè ít nhất một lần trong đời.

Khi bị Bóng đè, não bộ vẫn hoạt động bình thường (trạng thái tỉnh) nhưng cơ thể không thể cử động được. Người bị Bóng đè thường cố gắng thức dậy bằng cách cử động chân tay hay nói nhưng không thể được mặc dù não đã phát đi tín hiệu điều khiển thần kinh vận động. Nhiều người mô tả rằng cơ thể họ như có vật gì rất nặng đè lên ngực mà họ không thể nào đẩy ra được. Khi bị bóng đè khoảng 5% bệnh nhân có ảo giác nhìn thấy những hình ảnh đáng sợ, khó thở, nghe thấy tiếng bước chân hay giọng nói. Một vài người thì lại thấy mình bị đẩy xuống giường, hoặc bị xô ngã. Bóng đè có thể diễn ra trong vài giây nhưng cũng có thể lâu hơn 30 phút. Sau khi kết thúc hiện tượng bóng đè họ sẽ cảm thấy rất mệt và toàn thân ra mồ hôi. Cũng có khi họ sẽ ngủ thiếp đi và không nhớ họ đã gặp hiện tượng bóng đè hôm qua...


* Tranh của họa sĩ Johann Heinrich Füssli (1741-1825), Nơi đang treo: Institute of Fine Arts, Detroit

"Carry the day" nghĩa là gì?

The Vietnam Veterans Memorial Reflections. Photo courtesy GlynLowe.com.

'Carry the day' (shared via VOA) có nghĩa là thắng lợi, thành công sau một cuộc tranh luận hay tranh tài.

Ví dụ
While the company that owns the nursing home (viện dưỡng lão) wanted to spend a lot of money on decorating (trang trí) its lobby (hành lang), my mom knew that what the residents (bậc cao niên sống ở đó) would really appreciate was a new piano (đàn dương cầm). Thanks to several meetings she organized, her suggestion (đề nghị) was able to carry the day. Now everybody who lives there and visits enjoys the sound of beautiful music.

When architect (kiến trúc sư) Maya Lin first proposed her design (đồ án) for the Vietnam War memorial, critics thought it wasn’t traditional enough. They didn’t think a granite wall that sloped (dốc xuống) into the ground was a proper tribute (biểu tượng tôn kính) to those who lost their lives. Eventually her plan carried the day, and became one of the most visited sites in Washington D.C.

Critics of Gorbachev’s plan charged that dissipating the Communist Party’s power would erode the gains made since the Bolshevik Revolution and would weaken the international stature of the Soviet Union. Supporters, however, carried the day–they noted the impatience of the Soviet people with the slow pace of change and the general pessimism about the crumbling economy under communist rule.