Journey in Life: 08/14/14

Search This Blog

Thursday, August 14, 2014

Vì sao xe điện chỉ phí tiền?

The Portland tram which is a great ride for tourists to Portland Victoria. Photo courtesy denisbin.

Xe điện (streetcar, trolley, tram) từng có thời hoàng kim khoảng 100 năm trước khi là phương tiện đưa công nhân sống trong đô thị tới các khu ngoại ô mới mọc lên (nascent suburbs) khắp Mỹ và châu Âu. Nhưng họ (commuter) chẳng mấy thích thú với các toa tàu điện ọp ẹp (rickety), đông đúc này và đến năm 1910, rất nhiều người đã chuyển sang dùng các phương tiện tiện lợi hơn như xe hơi hoặc xe bus. Tuy vậy, xe điện lại đang dần hồi sinh với những tuyến mới hoạt động (rumble to life) ở ít nhất 16 thành phố khắp nước Mỹ và hàng chục tuyến khác đang được xây dựng (in the works). Tucson, Arizona khánh thành (inaugurate) dịch vụ xe điện mới hồi cuối tháng Bảy và các công ty xe điện ở Washington, DC đã bắt đầu tập huấn tuần này – dịch vụ tàu điện bị trì hoãn đã lâu được cho là sẽ hoạt động cuối năm nay. Nhưng bên cạnh nét hấp dẫn hoài cổ (nostalgic charm), xe điện cũng gây ra tranh cãi ngày càng lớn: một vài thành phố như San Antonio bang Texas đang cân nhắc lại kế hoạch do chi phí cao và không được lòng người dân. Các nhà phê bình phàn nàn (grumble) rằng xe điện đang nuốt chửng (gobble up) ngân quỹ vận tải vốn đã khan hiếm cho một dịch vụ chậm chạp, ngớ ngẩn gần như chỉ dành riêng cho khách du lịch.

Những người ủng hộ cho rằng xe điện là công cụ tuyệt vời để tạo việc làm và thu hút đầu tư đô thị. Các nhà phát triển ưa thích chúng vì các tuyến cố định đảm bảo sự cam kết chính thức với một tuyến đường an toàn (secure route). Nhiều người dẫn chứng thành phố Portland, bang Oregon với tuyến xe điện hiện đại đầu tiên ở Mỹ khánh thành năm 2001. Dịch vụ này đã đóng góp 778 triệu đôla cho sự phát triển của địa phương trong khi chỉ tốn 95 triệu đôla để triển khai. Tương tự, các chương trình ở Atlanta và Tucson cũng mang lại hàng trăm triệu đôla tiền đầu tư tư nhân và làm tăng giá bất động sản trong khu vực. Ở DC, hệ thống xe điện được mong đợi lâu nay được cho là sẽ mang lại từ 5 tới 8 tỉ đôla trong 10 năm theo một nghiên cứu năm ngoái của Văn phòng quy hoạch DC (DC Office of Planning). Ngay từ giờ, nhiều nhà hàng sang trọng (chic restaurants) đã tập trung chờ ngày khai trương tuyến dọc phố H ở phía đông bắc thành phố.

Bất chấp sự tăng trưởng (bullishness) này, vẫn chưa hề có liên hệ thực nghiệm nào giữa xe điện và phát triển. Một nghiên cứu năm 2010 về các hệ thống này ở Mỹ do Cơ quan Quản trị Trung chuyển Liên bang (Federal Transit Administration) Hoa Kỳ thực hiện, đã không đưa ra được bằng chứng chắc chắn về quan hệ nhân quả giữa hai việc này. Ở các thành phố nơi xe điện khởi đầu một làn sóng đổi mới (wave of renewal), chủ yếu do chúng là một phần trong kế hoạch phát triển lớn hơn và được hỗ trợ mạnh mẽ với các thay đổi trong quy hoạch (zoning), cải thiện đường xá và các lợi ích khác. Chi phí chế tạo và bảo dưỡng xe điện cũng cực đắt với khoản vốn trả trước (up-front capital cost) khổng lồ cho việc lắp đặt đường ray và mua toa tàu. Dự án ở Tucson cuối cùng có chi phí lên tới gần 200 triệu đôla và khai trương muộn mất nhiều năm, một phần do thành phố cần dọn dẹp các tiện ích vốn có dưới đường ray, lắp đặt mạng điện trên cao và lát lại phần lớn tuyến đường dài 6,5 km. Một tuyến dài 5,8 km đang được xây dựng ở Cincinnati bang Ohio dự tính sẽ tiêu tốn ít nhất 133 triệu đôla. Các khoản tài trợ của liên bang giúp chi trả phần nào cho các dự án này nhưng tiền chi vào tàu điện đã khiến các phương tiện giao thông công cộng hiệu quả hơn như xe bus bị ‘ra rìa’ (displace) do chúng kém ‘sexy’ hơn nhiều dù rẻ hơn và mang lại dịch vụ hữu hiệu hơn. Chi phí ban đầu tính theo mỗi dặm của xe điện là khoảng 30 đến 75 triệu đôla trong khi xe bus tốc độ cao chỉ vào khoảng 3 đến 30 triệu đôla theo Hiệp hội Vận tải Công cộng Mỹ (American Public Transportation).

Tất cả những sự đầu tư này có thể hợp lý nếu xe điện giúp vận chuyển mọi người hiệu quả. Nhưng ngay cả ở lĩnh vực này bằng chứng cũng rất mong manh (flimsy). Những người sử dụng xe điện, nhất là khách du lịch, có thể thấy xe điện ít đáng sợ hơn xe bus nhưng chúng rất chậm trong khi khoảng cách giữa các tuyến hoàn toàn có thể đi bộ được. Tuyến xe điện ở châu u thường khá dài và tách biệt khỏi hệ thống giao thông do đó đảm bảo chuyến đi sẽ nhanh hơn, trong khi đó ở Mỹ xe điện đi những đoạn ngắn hơn trên những đường ray ở giữa đường giao thông nên xe điện nhiều khi cũng phải nhích từng cm một như các phương tiện khác. Thêm nữa, trong khi đường ray giúp các nhà phát triển an tâm thì chúng lại khiến việc điều hướng giao thông ở các tuyến đường đông đúc trở nên bất khả thi: xe bus có thể tránh các vật cản nhưng xe điện phải đứng lại và đợi. Thực tế thì tốc độ chậm và phải dừng thường xuyên khiến chúng làm đường càng tắc nghẽn thêm. Các du khách thích một chuyến đi mới lạ (novelty) có thể không phiền nhưng đây hoàn toàn không phải giải pháp cho các vấn đề về giao thông công cộng ở Mỹ.

Đăng Duy
The Economist

"Roll with the punches" nghĩa là gì?

Statue of Molly on Grafton Street*. Photo courtesy William Murphy.

'Roll with the punches' (shared via VOA) có từ roll là lăn tròn hay cuốn tròn, và punches là những cú đấm. 'Roll with the punches' dùng để mô tả những võ sĩ nhà nghề biết cách lăn người đi để chống đỡ những cú đấm của đối phương để bớt bị thương tích nặng.

Ví dụ
Arguably, Ireland has rolled with the punches and adapted to necessary change.
Of course, one of the NYT.com strengths is its ability to roll with the punches and stick with things that are working and drop things that don’t. Also, this paywall is still a ways off, and as I said, I wouldn’t be surprised if it got dropped in the interim.

The economy (nền kinh tế) has been very difficult but our airline seems to have rolled with the punches (thích ứng với hoàn cảnh mới). We had to cut a lot of costs and find ways to provide (cung cấp) better service (dịch vụ) for less.

My brother and his wife are celebrating their 30th wedding anniversary (lễ kỉ niệm). A lot has happened in 30 years. Of course, there were some tough (khó khăn) times but they learned to roll with the punches (tìm được cách giải quyết vấn đề) and stayed together. Congratulations!


* "Molly Malone" (also known as "Cockles and Mussels") is a popular song which has acquired the status of an Irish anthem. It has become the unofficial anthem of Dublin City in Ireland. The song is sung by supporters of Dublin GAA, Leinster Rugby teams and Irish international rugby team, and tells the tale of a beautiful fishmonger who plied her trade on the streets of Dublin, but died young, of a fever.

Molly is commemorated in a statue designed by Jeanne Rynhart , placed at the bottom of Grafton Street in Dublin, erected to celebrate the city's first millennium in 1987; this statue is known colloquially as 'The Tart With The Cart', 'The Dish With The Fish' and 'The Trollop With The Scallops'. The statue portrays Molly as a busty young woman in seventeenth-century dress, and is claimed to represent the real person on whom the song is based. Her low-cut dress and large breasts were justified on the grounds that as 'women breast-fed publicly in Molly's time, breasts were popped out all over the place'.

An urban legend has grown up around the figure of the historical Molly, who has been presented variously as a hawker by day and part-time prostitute by night, or - in contrast - as one of the few chaste female street-hawkers of her day...

"Get one's act together" nghĩa là gì?

Iowa Agribusiness Development Team backs veterinary programs for Kuchis. Photo courtesy DVIDSHUB.

'Get one's act together' (shared via VOA) có từ act là hành động, hành vi, và together là chung với nhau. 'Get one's act together' là thích ứng với hoàn cảnh mới bằng cách hành động có hiệu quả, hay chỉnh đốn lại cách làm việc của mình.

Ví dụ
Farming organisations across Europe must get their act together to demand fairer prices from supermarkets for their members.
That is why we need to get our act together in terms of organisation and resources so people get the best possible treatment.

Polio’s return after near eradication prompts a global health warning: “Things are going in the wrong direction and have to get back on track before something terrible happens,” said Gregory Hartl, a W.H.O. spokesman. “So we’re saying to the Pakistanis, the Syrians and the Cameroonians, ‘You’ve really got to get your acts together.'”

It’s too bad we just lost a match (trận đấu) even though we did the best we could. We’re going to have to get our act together if the team (đội bóng) wants to qualify for the finals (vòng chung kết).

John, I noticed (để ý thấy) that you haven’t cleaned your room or done your homework (bài tập về nhà) like I asked you. Listen, you’d better get your act together or you’re not borrowing (mượn) the car tomorrow night.

Những dịch bệnh ngôn ngữ

shared from fb Dinh Ba Anh.

Ngôn ngữ của một cộng đồng cũng giống như một cơ thể sống. Nó có một bộ gene cơ bản, được di truyền qua nhiều thế hệ, vững chãi và ít biến đổi (cấu trúc ngữ pháp, những từ vựng cơ bản). Nhưng, cũng như một cơ thể sống, ngôn ngữ cũng biến hóa, phát triển, hoặc già cỗi, suy tàn. Ngôn ngữ của một cộng đồng càng phát triển khi cộng đồng đó du nhập hoặc sáng tạo ra nhiều cái mới; ngược lại, ngôn ngữ cũng có thể già cỗi, thui chột khi nó tự đóng cửa.

Như một sinh thể, ngôn ngữ cũng rất dễ mắc bệnh. Bệnh nặng xuất hiện khi cộng đồng đột nhiên sinh ra vài con bệnh và chúng nhanh chóng gieo rắc virus gây bệnh sang những thành viên khác, tạo thành những đợt dịch. Ngôn ngữ nào cũng phải chống chọi lại những đợt dịch bệnh như thế.

Tất cả những thứ ngôn ngữ ngọng nghịu xuất hiện tràn lan trên internet hiện nay là một dịch bệnh. Chúng không truyền tải bất kì tư tưởng hay tình cảm gì phức tạp, mới lạ hay sâu sắc, mà chỉ toàn những thứ nông cạn, hời hợt, ngớ ngẩn, tầm phào – những thứ đặc trưng ở đám trẻ vị thành niên.

Nếu thứ ngôn ngữ này chỉ dừng lại ở một bộ phận thanh niên tuổi teen thì không có gì đáng nói. Ai trưởng thành mà chẳng phạm vô số điều ngu xuẩn? Nhưng thật lạ, hiện nay có không ít, nếu không muốn nói là quá nhiều người trưởng thành cũng a dua, bắt chước, lại còn thấy thế là hay. Chẳng khác gì tự nhiên có một thằng ngọng đi vào làng, và thế là cả làng bắt chước nói ngọng theo, tạo thành một dàn đồng ca của những thằng ngọng. Không những thế, bọn ngọng còn tự huyễn hoặc rằng nói ngọng như chúng mới là mới mẻ, cao siêu, thâm sâu, tinh tế, sành điệu, đến nỗi trong làng có ai còn chút tỉnh táo mà không nói ngọng theo chúng sẽ lập tức bị cả lũ hùa vào chê là cứng nhắc, cố chấp, lạc hậu.

Vậy thì phải làm gì? Thực ra, cũng chẳng nên làm gì. Mỗi ngôn ngữ mạnh đều phải có khả năng tự đề kháng và chống chọi bệnh tật, nếu không, nó sẽ bị tiêu diệt. Nếu bạn là người có trách nhiệm với văn hóa cộng đồng, khi bạn gặp một thanh niên sáng dạ lỡ nhiễm chứng nói ngọng, bạn hãy chân tình góp ý cho cậu ta. Còn gặp những đứa ngu thì thôi, bạn chẳng làm được gì. Đằng nào chúng cũng quá đông.

Popular Now