Journey in Life: 08/05/16

Friday, August 5, 2016

Tự tử ở Nhật Bản: Sâu trong rừng thẳm

Số người tự tử ở Nhật Bản đang giảm dần.

Một chiếc ô tô màu trắng với biển số vùng Osaka đã bị bỏ không ở lối vào rừng Aokigahara năm ngày nay khiến tình nguyện viên lo lắng. Khu rừng đầy những cây rêu phủ này có diện tích 30 km2 bao phủ một vùng nham thạch gần chân núi Phú Sĩ. Đây là một địa điểm tự tử nổi tiếng, chỉ đứng thứ hai sau Golden Gate Bridge ở San Francisco. Chủ nhân của chiếc xe, người tình nguyện viện nói, có lẽ đã chết trong rừng. Công việc của anh là cố gắng phát hiện và thuyết phục những người muốn tự tử từ bỏ ý định của mình.

Truyền thuyết kể rằng khu rừng đã từng là nơi thực hiện nghi lễ ubasute, một tập tục cho phép người ta đưa những người già hoặc ốm yếu đến một nơi xa và bỏ mặc họ tới chết, để họ không trở thành gánh nặng cho gia đình. Khu rừng Aokigahara đã trở thành địa điểm tự tử nổi tiếng khi một tiểu thuyết được viết vào năm 1960 của nhà văn Seicho Mastumoto được xuất bản, trong đó nhân vật nữ chính đã tự sát ở đây. Sau năm 1989, số vụ tự tử ở Nhật Bản tăng vọt do khủng hoảng tài chính. Mỗi năm có hàng chục người tự sát ở Aokigahara, chủ yếu bằng cách treo cổ. Các biển báo được dựng lên dọc đường, nhắc nhở người qua đường rằng cuộc sống rất quý giá và đó là món quà từ cha mẹ của họ. Số điện thoại đường dây nóng được ghi phía dưới. Tuy nhiên, những thông tin tràn lan trên internet về khu rừng cũng như độ rộng mênh mông của nó vẫn là cám dỗ đối với những người có ý muốn tự sát. Ở khu rừng này, sóng điện thoại di động yếu. Quặng nham thạch thì làm lệch hướng la bàn. Những điều này khiến những người đã từ bỏ ý định tự sát khó tìm đường quay trở ra.

Năm ngoái, đã có hơn 23.000 vụ tự sát ở Nhật Bản. Tin tốt là con số này
đã giảm trong sáu năm liên tiếp, một xu hướng không chỉ ở Nhật Bản mà còn ở nhiều nơi khác (xem biểu đồ). Một phần lý do là nhờ nền kinh tế: tỉ lệ nợ xấu của các doanh nghiệp và cá nhân ở mức tương đối thấp, ít người mất việc làm hoặc phá sản — một trong những nguyên nhân chính của các vụ tự tử tại Nhật Bản, bên cạnh những mối lo ngại về sức khỏe. Các biện pháp ngăn ngừa tự sát cũng đã được cải thiện. Gần một thập kỷ trước, chính phủ đã thông qua các chính sách để ngăn ngừa các vụ tự tử: như giáo dục tại các trường học, đào tạo đội ngũ nhân viên thành phố các cách phòng chống tự sát, và bồi dưỡng kiến thức về sức khỏe tâm thần cho các nhân viên y tế. Những người có biểu hiện bệnh tâm lý và muốn tự tử giờ đây nhận được nhiều quan tâm hơn, mặc dù người Nhật Bản vẫn còn kỳ thị đối với bệnh tâm lý.

Hầu hết các biện pháp phòng ngừa được hướng tới đối tượng là nam giới ở độ tuổi trung niên, nhóm người có nguy cơ cao nhất. Tuy nhiên, số vụ tự sát ở độ tuổi thanh thiếu niên đã không giảm nhiều. Trên thực tế, tự tử là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu cho người từ 15 đến 40 tuổi. Tâm lý đầy bi quan về tương lai là nguyên nhân khiến nhiều thanh niên Nhật Bản tự sát. Vấn đề này còn khó giải quyết hơn những vấn đề thực tế, như khó khăn về tài chính, điều đẩy nhiều người trung niên đến bờ vực tuyệt vọng, ông Yasuyuki Shimizu của tổ chức phi chính phủ Life Link nói.

Trong khi đó, Aokigahara tiếp tục nuốt chửng thêm những nạn nhân mới. Điều này cũng gây ra những tổn hại về tinh thần đối với người dân địa phương. Gần đây, chính người tình nguyện viên kể trên đã phải dùng đến vũ lực với một nam thanh niên để ngăn anh ta đi vào trong rừng. Những việc như vậy đã ám ảnh anh, và anh muốn chia sẻ câu chuyện của mình. Nhưng cảnh sát đã khuyên anh không làm vậy, vì sợ điều này càng khiến người ta tìm đến một sự tĩnh lặng khác, sâu và đáng sợ hơn cả sự tĩnh mịch của khu rừng.

Minh Thu
The Economist

Con bướm sắt: Tokyo có nữ thị trưởng đầu tiên

Photo credit: The Economist.

Yuriko Koike là biểu tượng kết hợp giữa tinh thần chủ nghĩa dân tộc và một tham vọng sắt đá.

Nhà nữ quyền; nhà ái quốc; kẻ cơ hội: Yuriko Koike, người vừa được bầu làm thị trưởng Tokyo vào ngày 31 tháng 7 vừa qua, đã được gắn nhiều biệt danh, nhưng hầu hết không phải để khen ngợi. Một sự nghiệp luân chuyển qua các đảng chính trị mà không cam kết với bất kỳ đảng nào đã mang về cho bà biệt danh Madam Kaiten Sushi, một kiểu nhà hàng nơi các đĩa sushi được đặt trên một băng chuyền, chờ đợi thực khách nhấc xuống và thưởng thức. Tuy nhiên tính cách nổi bật nhất của bà có lẽ là sự tham vọng.

Cũng giống như Margaret Thatcher, người mà bà ngưỡng mộ, Koike là người tự phấn đấu và nỗ lực khẳng định mình ở hầu hết các vị trí chủ yếu do nam giới nắm giữ trong nghề nghiệp của mình. (Trong trường hợp này, bà khác với Makiko Tanaka, nữ bộ trưởng ngoại giao đầu tiên của Nhật Bản trong những năm 2000, người có cha là cựu thủ tướng.) Chỉ 9,3% các nhà lập pháp trong Hạ viện Nhật Bản là nữ, xếp thứ 155 trên thế giới. Là một thành viên của Đảng Dân chủ Tự do, bà là Bộ trưởng Quốc phòng trong năm 2007 nhưng đã bỏ lỡ cơ hội trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản một năm sau đó khi Taro Aso khi đánh bại bà và trở thành lãnh đạo đảng. Bà khiến lãnh đạo đảng tức giận khi chạy đua chống lại ứng cử viên của họ, Hiroya Masuda, trong cuộc bầu cử Tokyo, vượt xa ông hơn một triệu phiếu.

Một lý do bà Koike chiếm được cảm tình của người dân Tokyo là hình ảnh bà được thể hiện trên các phương tiện truyền thông: một người can đảm, dám nhận thách thức trong một nền chính trị mà nam giới thống trị. Khi một trong những người tiền nhiệm của bà, thị trưởng Shintaro Ishihara, nói rằng việc lãnh đạo thủ đô này không dành cho "một phụ nữ với quá nhiều trang điểm", bà cười lớn và nói rằng bà đã quen với sự lăng mạ như vậy rồi. Bà nói, rào cản phân biệt giới tính của Nhật Bản không được làm bằng thủy tinh, mượn ý từ Hillary Clinton, mà là bằng thép. Bà đã thực hiện được nhiều trong mục tiêu của mình nhằm nâng cao vị thế phụ nữ Nhật Bản. Đất nước này cần "những thế mạnh của người phụ nữ: dũng cảm, kiên định và bền bỉ", bà nói trong bài phát biểu của mình.

Tuy nhiên, Tomomi Yamaguchi thuộc Đại học bang Montana cho rằng bà Koike là một người theo chủ nghĩa dân tộc hơn là một nhà nữ quyền. Khi còn là Bộ trưởng Quốc phòng, bà đã rất cứng rắn với Trung Hoa và là một trong số ít các chính trị gia Nhật Bản công khai kêu gọi Nhật Bản sở hữu vũ khí hạt nhân. Bà góp phần điều hành một tổ chức vận động hành lang theo khuynh hướng bảo thủ mang tên Nippon Kaigi, tổ chức này cho rằng Nhật Bản đã chiến đấu trong Thế chiến II để giải phóng châu Á khỏi chủ nghĩa thực dân phương Tây, và mong muốn khôi phục lại các giá trị gia đình đã mất. Vì tất cả lí do này, bà khá giống với ông Ishihara, một người hiếu chiến cộc cằn chỉ ưa vờn mồi Trung Hoa—bất chấp những lời lẽ không mấy hào hiệp của ông ta.

Nhiệm vụ đầu tiên của bà Koike là xây dựng lại niềm tin trong tổ chức của mình: những vụ bê bối tiền nong đã khiến hai người tiền nhiệm gần đây nhất của bà mất việc. Bà sẽ phải điều hành đô thị kinh tế lớn nhất thế giới, với GDP hàng năm ước tính đạt 1,5 nghìn tỷ USD, được xây dựng trên một khu địa chất bất ổn nhất thế giới (khả năng xảy ra một trận động đất với cường độ 7 richter trong ba thập kỷ tiếp theo được dự đoán là 98%). Và bà phải đưa thành phố tới Thế vận hội năm 2020, sau hai năm chuẩn bị khó khăn và tốn kém đã làm nản lòng công chúng. Trên tất cả, bà sẽ phải tìm cách để lèo lái trong một nền chính trị dành cho bà cả sự hoài nghi lẫn tôn trọng, nhưng không mấy cảm tình.

Minh Thu
The Economist