Journey in Life: 03/11/17

Saturday, March 11, 2017

Nhân khẩu học Nhật Bản: Tuyệt vọng tìm kiếm người trẻ

Yokaichi Giant Kite Festival. Photo courtesy Travis Sanders.

Chẳng có mấy thanh niên, và các thành phố đang ngày càng tuyệt vọng.


Mieko Terada chuyển đến sống ở Tama vào năm 1976, cùng khoảng thời gian như mọi người khác ở đây. Thời đó, các thành phố ở vùng ngoại ô Tokyo đang phát triển nhanh chóng tràn ngập các cặp vợ chồng trẻ và trẻ em. Thế nhưng ngày nay, dãy cửa hàng nơi có quán cà phê của bà Terada cực kỳ yên tĩnh, và khách của quán toàn là người già. Người dân Tama và những căn nhà đều đang cùng nhau già đi và lụi tàn, bà Terada nói.

Giữa những năm 1990, Nhật Bản có tỷ lệ người trên 65 tuổi ít hơn so với Anh hay Đức. Do tỷ lệ sinh cực thấp, tuổi thọ cao đáng ngưỡng mộ và chính sách nhập cư chặt chẽ, hiện nay Nhật Bản là đất nước già nhất trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD. Và tình trạng lão hóa đang lan rộng tới các khu vực mới. Nhiều vùng nông thôn Nhật Bản đã trở nên già cỗi trong nhiều năm qua, bởi thanh niên đã bỏ quê lên thành phố. Bây giờ vùng ngoại ô thành phố cũng đang già đi.

Từ năm 2010 đến năm 2040, số lượng người trong độ tuổi từ 65 trở lên ở thủ đô Tokyo, trong đó có Tama, dự kiến sẽ tăng từ 2,7 triệu lên đến 4,1 triệu người, tại thời điểm đó một phần ba dân số Tokyo sẽ ở tuổi già. Tại Tama, tình trạng lão hóa sẽ còn diễn ra nhanh hơn. Số lượng trẻ em đã giảm mạnh: trường học được chuyển thành hội trường thành phố. Các nhà thống kê cho rằng tỷ lệ người trên 65 tuổi ở Tama sẽ tăng từ 21% lên 38% trong ba thập kỷ tới năm 2040. Số người trên 75 tuổi sẽ tăng gấp đôi.

Người dân thành phố vốn đã sợ hãi số lượng ngày càng tăng những người già bị lẫn lang thang quanh phố. Đến năm 2025, giới chức ở Tama dự đoán rằng một trong bốn người già sẽ nằm liệt giường và một trong bảy sẽ bị mất trí nhớ. Và thành phố cũng không phải nơi sống lý tưởng cho người già. Thành phố được xây trên đồi dốc, và các khu nhà năm tầng nhiều người dân vẫn đang sinh sống không có thang máy.

Tuy nhiên ảnh hưởng đáng lo ngại nhất của sự lão hóa lên thành phố Tama là vấn đề tài chính. Hai phần ba ngân sách của thành phố dành cho phúc lợi xã hội, trong đó phần lớn là cho người già. Họ không đóng góp nhiều vào ngân sách của thành phố. Mặc dù chính quyền trung ương Nhật Bản thực hiện tái phân phối ngân sách giữa các thành phố, phần lớn các khoản chi của chính quyền địa phương vẫn lấy từ thuế cư trú địa phương, nhưng khoản thuế này được giảm nhẹ đối với người nghỉ hưu. Tóm lại, theo lời ông Shigeo Ito, người đứng đầu về sức khỏe cộng đồng ở Tama, một khu vực tránh trở nên quá già là điều có lợi.

Lời mời gọi của Tama
Ngoài việc cung cấp thêm nhiều dịch vụ chăm sóc tại nhà và các lớp học thể dục nhịp điệu nhằm nâng cao sức khỏe cho mọi người đủ sức leo lên hết tất cả cầu thang, Tama một lần nữa cố gắng thu hút các gia đình trẻ. Cùng với nhà phát triển Brillia,Tama đã san bằng 23 khối chung cư năm tầng và xây lên bảy tòa tháp trên vị trí cũ. Số lượng căn hộ trong khu vực tái phát triển đã tăng gấp đôi, và cũng rộng rãi hơn so với trước đây. Điều đó đã thu hút cư dân mới: mặc dù các căn hộ 40 mét vuông nhỏ bé trong các khối nhà cũ là đủ đối với thế hệ sau chiến tranh, nhưng gia đình Nhật Bản hiện đại đòi hỏi không gian rộng rãi hơn thế. Chính quyền Tama dự định chuyển đổi các quận khác theo cách tương tự.

Đây là chính sách thông minh, nhưng vẫn có một vấn đề. Số lượng người dân từ 20 đến 29 tuổi tại Nhật Bản đã giảm từ 18,3 triệu xuống 12,8 triệu người kể từ năm 2000, theo Ngân hàng Thế giới. Năm 2040 có thể chỉ còn 10,5 triệu người. Vì thế, các thành phố như Tama đang chơi một trò chơi không những không hòa mà còn thua, họ điên cuồng đuổi theo số lượng thanh niên và trẻ em ngày càng giảm dần. Và một số đối thủ lại có thủ đoạn lợi khá lợi hại.

Theo sông Tama lên thượng nguồn, vào sâu trong núi, cuối cùng bạn sẽ đến một thị trấn nhỏ tên là Okutama. Những điều Tama đang cố gắng tránh đã xảy ra ở đó. Dân số Okutama đạt đỉnh vào những năm 1950, khi công nhân xây dựng đổ xô đến thị trấn để xây dựng hồ chứa lớn cung cấp nước cho Tokyo trong trường hợp khẩn cấp. Thị trấn đã thu hẹp và già đi từ khi đó.

Ngày nay 47% người dân ở khu vực hành chính của Okutama—thị trấn và các làng xung quanh—ở độ tuổi 65 trở lên, và 26% ít nhất ở tuổi 75. Số lượng trẻ em ít đến mức trường tiểu học lớn trong thị trấn chỉ hoạt động 1/4 công suất. Cư dân trong độ tuổi 70 đông gấp năm lần số trẻ em dưới 10 tuổi.

Và cư dân Okutama cũng cứng đầu chẳng kém tuổi thọ của họ. Theo lời Hiroki Morita, người đứng đầu phòng kế hoạch và tài chính, thì một số làng xa xôi ở Okutama đã trở nên quá nhỏ bé nên việc cung cấp dịch vụ cho họ là rất khó khăn. Sẽ tốt hơn cho người dân, và chắc chắn là tốt hơn cho chính quyền địa phương, nếu người dân hợp nhất lại thành những làng lớn hơn. Nhưng nhiều người già không chịu rời bỏ thôn làng nhỏ bé của mình ngay cả trong bão tuyết lớn, và không có mấy khả năng họ chịu chuyển hẳn đi chỉ để thuận tiện dễ dàng hơn cho công chức chính quyền. Ông Morita chỉ ra rằng Internet và dịch vụ giao hàng tận nhà đã giúp họ bám trụ.

Okutama đã cố gắng thúc đẩy nông nghiệp: wasabi, một loại rau gia vị được tán nhuyễn và ăn kèm với sushi, phát triển rất tốt ở đây. Chính quyền hy vọng sẽ thu hút các gia đình bằng cách cung cấp dịch vụ tiêm chủng miễn phí, ăn trưa miễn phí ở trường học và vận chuyển miễn phí. Không cách nào trong số đó ngăn chặn được sự lão hóa và suy giảm dân số. Do đó hiện nay thị trấn đang mời chào nhà ở miễn phí. Ông Morita ước tính rằng thị trấn có khoảng 450 căn nhà trống. Ông muốn chủ nhà hiến tặng nhà mình cho chính quyền thị trấn và bằng cách đó chủ nhà có thể tránh thuế bất động sản. Sau đó chính quyền sẽ cho các cặp vợ chồng trẻ thuê nhà và càng sinh sôi nhiều càng tốt. Nếu họ ở lại trong 15 năm thì tiền thuê nhà sẽ được hoàn trả.

Mặc dù khung cảnh của thị trấn, nằm giữa những ngọn đồi dốc, rất ngoạn mục, nhưng Okutama không phải là một thị trấn xinh đẹp. Các ngôi nhà ở đây không đủ cổ kính để được coi là đẹp và cũng không đủ hiện đại để tiện nghi thoải mái. Một số đặc điểm từ thời sau chiến tranh vẫn còn như là tấm nhựa ốp tường. Tuy nhiên, triển vọng nhà ở miễn phí tại khu vực cách trung tâm Tokyo khoảng hai giờ di chuyển có thể có sức hút với một số gia đình trẻ. Và trong khi đó, Okutama có một kế hoạch khác.

Một tòa nhà trước kia là trường trung học, sau đó phải đóng cửa vì thiếu học sinh, đang trở thành trường cao đẳng ngôn ngữ. Công ty Jellyfish, công ty về giáo dục với chân rết ở nhiều nước, sẽ sử dụng trường để dạy tiếng Nhật cho sinh viên trẻ đến từ Đông và Đông Nam Á. Họ hy vọng sẽ ghi danh khoảng 120 học sinh, cộng với đội ngũ nhân viên, sẽ tạo ra sự khác biệt đáng chú ý ở nơi hiện nay có ít hơn 350 người ở độ tuổi 20. Một số trong những sinh viên ấy thậm chí có thể quyết định rằng mình thích nơi này, và ở lại sinh sống. Phải nói nhỏ rằng, điều này nghe có vẻ giống như chính sách nhập cư tự do hơn.

Quỳnh Anh
The Economist

Dụ ngôn Lúa mì và cỏ lùng

But while men slept, his enemy came and sowed tares., anonymous, c. 1900. Photo courtesy wikipedia.

"Đức Giê-su trình bày cho dân chúng nghe một dụ ngôn khác: "Nước Trời ví như chuyện người kia gieo giống tốt trong ruộng mình. Khi mọi người đang ngủ, thì kẻ thù của ông đến gieo thêm cỏ lùng vào giữa lúa, rồi đi mất. Khi lúa mọc lên và trổ bông, thì cỏ lùng cũng xuất hiện. Đầy tớ mới đến thưa chủ nhà rằng: "Thưa ông, không phải ông đã gieo giống tốt trong ruộng ông sao? Thế thì cỏ lùng ở đâu mà ra vậy?". Ông đáp: "Kẻ thù đã làm đó!". Đầy tớ nói: "Vậy ông có muốn chúng tôi ra đi gom lại không?". Ông đáp: "Đừng, sợ rằng khi gom cỏ lùng, các anh làm bật luôn rễ lúa. Cứ để cả hai cùng lớn lên cho tới mùa gặt. Đến ngày mùa, tôi sẽ bảo thợ gặt: hãy gom cỏ lùng lại, bó thành bó mà đốt đi, còn lúa, thì hãy thu vào kho lẫm cho tôi".”
— Matthew 13:24-30,

Phần sau của chương 13 đưa ra lời giải thích:
“Bấy giờ, Đức Giê-su bỏ đám đông mà về nhà. Các môn đệ lại gần Người và thưa rằng: "Xin Thầy giải nghĩa dụ ngôn cỏ lùng trong ruộng cho chúng con nghe". Người đáp: "Kẻ gieo hạt giống tốt là Con người. Ruộng là thế gian. Hạt giống tốt, đó là con cái Nước Trời. Cỏ lùng là con cái Ác Thần. Kẻ thù đã gieo cỏ lùng là ma quỷ. Mùa gặt là ngày tận thế. Thợ gặt là các thiên thần. Vậy, như người ta nhặt cỏ lùng rồi lấy lửa đốt đi thế nào, thì đến ngày tận thế cũng sẽ xảy ra như vậy. Con người sẽ sai các thiên thần của Người tập trung mọi kẻ làm gương mù gương xấu và mọi kẻ làm điều gian ác, mà tống ra khỏi Nước của Người, rồi quăng chúng vào lò lửa; ở đó, chúng sẽ phải khóc lóc nghiến răng. Bấy giờ người công chính sẽ chói lọi như mặt trời, trong Nước của Cha họ. Ai có tai thì nghe".”
— Matthew 13:36-43,

Luận giải
Ý nghĩa của dụ ngôn này không đơn giản: Dụ ngôn không được trình bày với mục đích kêu gọi con người ăn năn hầu có thể tránh khỏi hỏa ngục mà hưởng nước thiên đàng, nhưng được dùng để miêu tả sự nhẫn nại của Thiên Chúa đối với lòng vô tín của thế gian. Dụ ngôn cũng là câu chuyện giàu hình ảnh thể hiện sâu sắc tình trạng đạo đức giả trong vòng hội thánh. Cỏ lùng và lúa mì trông rất giống nhau, và khi cỏ lùng mọc lên lẫn lộn giữa lúa mì thì sự phân biệt bằng mắt thường càng khó khăn hơn. Vì những lý do khác nhau, nhiều người không thực sự chấp nhận đức tin Cơ Đốc nhưng khoác lên mình chiếc áo đạo đức và hoạt động tích cực trong hội thánh. Dù khéo léo ẩn mình trong lớp vỏ công chính, hành vi và thái độ của họ cũng sẽ chỉ ra rằng họ không phải là những tín hữu chân chính.

Tuy nhiên, Thiên Chúa luôn luôn nhẫn nại trong sự phán xét. Giống người chủ trong dụ ngôn không muốn tôi tớ của mình do lẫn lộn mà nhổ cả lúa mì, Chúa Giê-xu nhắc nhở các môn đệ chớ vội vàng phán xét mà săn đuổi những kẻ giả hình trong hội thánh.

Song, điều này không ngăn cấm hội thánh trục xuất những người công khai xúc phạm luật pháp của Thiên Chúa, như trong trường hợp người đàn ông phạm tội loạn luân được nhắc đến trong Thư Corinthians.

Từ một góc nhìn khác, dụ ngôn Lúa mì và Cỏ lùng cũng có thể được hiểu như là một cách giải thích lịch sử thế giới. Thế giới là cánh đồng mà hạt giống tốt đã được gieo. Thế giới là sự sáng tạo của Thiên Chúa, và mọi điều tay ngài làm đều là trọn lành và tốt đẹp. Nhưng kẻ ác đã đến và gieo hạt giống xấu – dẫn dụ con người sa vào tội lỗi. Tình trạng của thế giới hiện nay là vẫn còn đó những hạt giống tốt – những người quay trở lại để chấp nhận ân điển của Thiên Chúa – và những hạt giống xấu – những người khước từ tình yêu của Thiên Chúa và tiếp tục chống nghịch ngài. Lý do khiến Thiên Chúa không chịu hủy diệt những kẻ phản loạn này là vì sự hiện hữu của những người chấp nhận sự cứu rỗi của ngài, bởi vì những người này có thể bị tổn hại nếu mùa gặt đến sớm. Tuy nhiên, ngày phán xét rồi sẽ đến, khi người thiện kẻ ác được phân biệt rạch ròi – người công chính sẽ được tập hợp lại để hưởng sự sống đời đời và kẻ ác sẽ bị diệt vong.

Những tín hữu Cơ Đốc chống đối án tử hình cũng thường dùng dụ ngôn này để hậu thuẫn luận cứ cho rằng Chúa Giê-xu không muốn chúng ta xử tử bất kỳ ai, bởi vì làm như vậy là khước từ họ cơ hội chấp nhận ân điển của Thiên Chúa và sớm đẩy họ vào hỏa ngục.

Dụ ngôn Chiếc lưới

An etching by Jan Luyken illustrating Matthew 13:47-48 in the Bowyer Bible, Bolton, England. Photo courtesy wikipedia.

“Nước trời lại còn giống như chuyện chiếc lưới thả xuống biển, gom được đủ thứ cá. Khi lưới đầy, người ta kéo lên bãi, rồi ngồi nhặt cá tốt cho vào giỏ, còn cá xấu thì vứt ra ngoài. Đến ngày tận thế, cũng sẽ xảy ra như vậy. Các thiên thần sẽ xuất hiện và tách biệt kẻ xấu ra khỏi hàng ngũ người công chính, rồi quăng chúng vào lò lửa. Ở đó, chúng sẽ phải khóc lóc nghiến răng.
Chúa Giêsu hỏi họ: "Anh em có hiểu tất cả những điều ấy không?". Họ đáp: "Thưa hiểu". Người bảo họ: "Bởi vậy, bất cứ kinh sư nào đã được học hỏi về Nước trời, thì cũng giống như chủ nhà kia lấy ra từ kho tàng của mình cả mới lẫn cái cũ".
— Matthew 13:47-52,

Dụ ngôn này đề cập đến cuộc phán xét ​​cuối cùng của Thiên Chúa. Ở đây, dụ ngôn mô tả việc ngư phủ tách cá tốt và cá xấu ra khỏi nhau sau khi cả hai đều bị lưới vây bắt kéo lên. Qua đó, Chúa Giêsu muốn thể hiện rằng, đến ngày tận thế, "các thiên thần sẽ đến và tách kẻ ác riêng biệt khỏi người công chính". Cá tốt cho vào giỏ tượng trưng cho người công chính được Chúa cho vào thiên đàng, cá xấu bị ném ra ngoài tượng trưng cho kẻ xấu bị ném vào hỏa ngục.

Tuyển dụng, tìm việc làm Biên tập viên tại Hà Nội

-----
Lúc nào cũng thừa người, lúc nào cũng thiếu người...

Phỏng vấn liên tục 3 tiếng liền cho vị trí biên tập viên. Ứng viên là những người có kinh nghiệm thuộc nhiều lĩnh vực: tài chính, marketing, giáo dục đào tạo, dầu khí, phim ảnh... với nhiều vị trí hiện tại từ chuyên viên cho đến quản lí. Vui vì họ đều quan tâm, yêu thích sách. Không vui vì phần lớn họ đều chưa chuẩn bị tốt cho việc ứng tuyển.

Phần lớn họ đều chuẩn bị sơ sài cho buổi phỏng vấn, mới chỉ tìm hiểu sơ sơ về công ty tuyển dụng, không biết gì mấy về lĩnh vực sách mà họ muốn tham gia, có người tối qua còn nhậu, sáng mở mắt ra vội vàng làm bài test rồi cầm đến buổi phỏng vấn - đáng buồn là trường hợp này vẫn đang là giảng viên đại học. Không thể hiểu họ nghĩ gì. Hay công việc chỉ là một cuộc chơi trong vô số cuộc chơi trong cuộc đời họ?

Và phần lớn họ đều chưa biết công việc của một biên tập viên là thế nào. Họ giữ một não trạng của một xã hội nghĩ về biên tập như một công việc bàn giấy, mài đũng quần trên ghế với hàng chồng bản thảo, gọt giũa từ ngữ sao cho đẹp đẽ nhất. Không sai, nhưng đó mới chỉ là một phần vai trò, trách nhiệm của người biên tập. Ngoài sự tĩnh tại và các phẩm chất cẩn trọng, tỉ mỉ..., người biên tập còn cần đến sự năng động, óc tổ chức, sắp xếp công việc, là đầu mối, thậm chí là trung tâm của hàng loạt hoạt động xoay quanh đời sống của cuốn sách: mỹ thuật, truyền thông, phát hành... Nếu coi một cuốn sách không chỉ là một sản phẩm thuần túy mà coi nó, chắc chắn là vậy, có một đời sống riêng, thì người biên tập chính là trung gian, là cầu nối, là bệ phóng giữa cá nhân tạo tác (tác giả, dịch giả) đến với toàn bộ phần còn lại của xã hội muốn hưởng thụ những giá trị mà sách mang lại.

Có ứng viên hỏi tôi về cơ hội nghề nghiệp hay khả năng thăng tiến của một biên tập viên. Tôi cho rằng cơ hội có nhiều, theo chiều dọc nghề nghiệp hay theo chiều ngang của xã hội. Theo chiều dọc, biên tập viên đi tận cùng của nghề có thể trở thành trưởng ban biên tập rồi tổng biên tập hay giám đốc nhà xuất bản với những qui mô dù lớn hay nhỏ khác nhau. Theo chiều ngang của xã hội, như bất kì ngành nghề nào khác, ở cấp độ của một chuyên gia, họ đều có những ảnh hưởng và lợi ích dựa trên uy tín hay thương hiệu cá nhân của mình. Và ảnh hưởng của biên tập viên với xã hội có lẽ còn lớn hơn nhiều so với chuyên gia của các lĩnh vực khác nhờ lợi thế tiếp cận với những đỉnh cao tri thức, khả năng kết nối và giao thiệp sâu rộng với nhiều tầng lớp, nhiều giới trong xã hội. Cuối cùng, cơ hội và thành công chỉ đến với những ai chuẩn bị tốt nhất, luôn tiến về phía trước với sự đam mê và tinh thần chủ động, sáng tạo.

Bài trước: OMEGA tổng kết 2016

Đất nước trò chơi: Các nhà sản xuất đồ chơi đang hồi sinh ở mảnh đất 'tã lót người lớn'

Photo courtesy zombieite.

Họ đã trở thành những người tiên phong thích ứng với một xã hội lão hóa nhanh chóng.

William Elliot Griffis, nhà giáo dục người Mỹ du lịch đến Nhật Bản trong những năm 1870, để ý rằng trong hai thế kỷ rưỡi trước, "ngành kinh doanh chính của quốc gia này là các trò chơi". Ông mô tả các cửa hiệu đồ chơi tràn ngập nhiều món đồ như thể chiếc tất Giáng Sinh chứa đầy quà và nhiều người lớn đều "thích thú trong những trò vui mà đàn ông phương Tây đã gạt qua một bên khi trưởng thành".

Griffis sẽ thấy cảnh tượng quen thuộc ấy ngày nay khi đi bộ quanh Công viên Đồ chơi Hakuhinkan, một trong những cửa hàng đồ chơi lớn nhất Tokyo. Thanh thiếu niên, nhân viên văn phòng và cả ông bà già nhìn ngắm lựa chọn hơn 200.000 đồ lặt vặt ở khắp năm tầng cửa hàng. Giám đốc Hiroyuki Itoh nói rằng ông muốn cửa hàng là nơi tất cả mọi người có thể vui chơi. Sau giờ làm việc, nhân viên văn phòng mặc đồ lịch sự sẽ đến đây chi 200 yên (dưới 2 USD) cho một vòng chạy năm phút xe đua đồ chơi trên đường chạy khoảng 36 m. Trong góc khác ở cửa hàng, một nhóm sinh viên đại học chơi với những món đồ chơi từ thời thơ ấu.

Đồ chơi nhằm vào lứa tuổi hơn 20 chiếm 27% doanh số bán đồ chơi trong nước của Nhật Bản, theo số liệu từ công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor. Thị phần đồ chơi cho người lớn rất quan trọng đối với ba công ty lớn nhất Nhật Bản, Bandai Namco, TakaraTomy và Sanrio, do tỷ lệ sinh của nước này đã giảm mạnh. Từ những năm 1970 tỷ lệ người dân dưới 15 tuổi đã giảm một nửa chỉ còn chiếm 12% dân số. Năm 2060 con số đó có lẽ chỉ còn 9%.

Ông Fumiaki Ibuki của Toy Journal, một tạp chí thương mại 114 năm tuổi, cho biết các công ty đồ chơi Nhật Bản là những người tiên phong trong việc thích nghi với quá trình lão hóa. Bất chấp nền kinh tế chậm chạp, trong hai năm qua ngành này đã có kết quả kinh doanh tốt nhất trong một thập kỷ qua: trong năm tài chính kết thúc vào năm 2015, doanh số bán hàng của các sản phẩm cốt lõi (không bao gồm trò chơi điện tử) tăng một phần mười so với năm trước, lên hơn 800 tỷ yên. Ông Ibuki cho rằng các nhà sản xuất đồ chơi đang dùng một phương pháp tiếp cận "không biên giới": bán hàng cho nhiều độ tuổi hơn, và hợp tác với các ngành công nghiệp tạo xu hướng như công nghệ và thời trang.

Khi trò Gà ảo (Tamagotchi) của Bandai, trò nuôi thú ảo trong món đồ chơi hình quả trứng, bùng nổ vào giữa những năm 1990, phụ nữ ở độ tuổi 20 và 30 tuổi là những người mua chính. Cùng nhóm tuổi này đã thích thú với Licca-chan do hãng Takara Tomy sản xuất, sản phẩm là câu trả lời của Nhật Bản với búp bê Barbie. Công ty hiện nay có phân khúc dành cho người lớn; búp bê "Cappuccino One-Piece" của công ty này mặc chiếc váy họa tiết răng sói (houndstooth) được bán với giá 12.000 yên.

Thái độ kỳ thị người lớn vui chơi, vốn rất mạnh trong thời hậu Thế chiến II, đã nhạt dần. Nhiều người muốn tìm lại tuổi trẻ của mình, không phải bằng cách chơi mà bằng cách sưu tập và trưng bày đồ chơi, theo lời ông Harold Meij, chủ của TakaraTomy—nên công ty đã dùng mẫu thiết kế kiểu cổ điển mà những người lớn rất thích khi họ còn bé cho mẫu xe đồ chơi cao cấp Tomica. Nhiều người Nhật giờ đây chỉ có một con nên cha mẹ có nhiều điều kiện hơn để chi tiêu cho con cái. Trẻ em được cho là có "sáu túi": hai từ cha mẹ, và bốn từ ông bà. Chi tiêu cho đồ chơi trên mỗi đứa trẻ vẫn ở mức ổn định.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, đồ chơi giá rẻ lên ngôi, chẳng hạn như thẻ hình ảnh sưu tầm và máy bán đồ chơi bằng xu bán những quả bóng nhựa chứa đồ chơi nhỏ bên trong —thường là nhân vật nổi tiếng từ truyện tranh Nhật Bản và phim truyền hình đang thịnh hành— được gọi là Gachapon ( do âm thanh phát ra khi nhấn phím chọn đồ và món đồ bất ngờ rơi ra).

Chủ đề chính trong ngành công nghiệp đồ chơi là sự sưu tầm và sở hữu trí tuệ (intellectual property -IP). Một kết quả thành công gần đây là chiếc đồng hồ mang nhãn hiệu "Yo-kai" của công ty Bandai, đặt theo từ tiếng Nhật nghĩa là yêu quái, sẽ phát tiếng nói khi người dùng cắm miếng nhựa tròn vào khe trên mặt đồng hồ. Điều này cho thấy rõ hơn một chiến lược phổ biến: Yo-kai, người anh hùng đeo đồng hồ, bắt đầu từ loạt phim hoạt hình vào năm 2013; được chuyển thể cho truyền hình; và làm thành một trò chơi điện tử thành công. Bandai sau đó giành quyền sở hữu thương hiệu hàng hóa liên quan.

Mô hình này được gọi là "phương tiện truyền thông hỗn hợp" trong ngành công nghiệp. Sản xuất đồ chơi giờ đây "giống như các công ty thương mại sở hữu trí tuệ", theo lời ông Junko Yamamura của Nomura, công ty chứng khoán tại Tokyo. Bandai, đã tái cấu trúc các đơn vị nội bộ từ sản suất các loại sản phẩm sang sở hữu trí tuệ các nhân vật từ vài năm trước đây, hiện quản lý khoảng 200 quyền sở hữu trí tuệ nhân vật, nhưng chỉ có một số ít là của riêng công ty. Công ty đã hợp tác với Dentsu, người khổng lồ về quảng cáo, để thúc đẩy anime (hoạt hình Nhật Bản).

Sự hợp tác ấy cũng là cách thức ít rủi ro để thử các nhân vật mới. Gudetama, nhân vật lòng đỏ trứng bị trầm cảm giờ đây là một nhân vật phản anh hùng của thiên niên kỷ, được thiết kế thông qua sự hợp tác giữa Sanrio (nổi tiếng nhất với "Hello Kitty") và Tokyo Broadcasting System. Gudetama lần đầu tiên xuất hiện trên truyền hình qua loạt phim hoạt hình ngắn để lấp đầy khoảng trống giữa hai chương trình ban ngày. Những phim ngắn ấy thường là không có lợi nhuận. Nhưng khi câu chuyện của một nhân vật trở nên nổi tiếng, các nhà sản xuất đồ chơi và các nhà làm phim đã cùng chia nhau khoản lợi nhuận béo bở. Tất cả làm nên một công thức nóng hổi.

Quỳnh Anh
The Economist

Bài trước: Đội quân kỳ lạ