Journey in Life: 04/15/14

Tuesday, April 15, 2014

Vì sao Iceland muốn cấm nội dung khiêu dâm trên mạng?

Hạ thấp phẩm hạnh*?

Nhìn bề ngoài, Saudi Arabia và Iceland chẳng có mấy điểm chung. Trong Báo cáo bất bình đẳng giới toàn cầu năm 2012 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, so sánh tiến bộ hướng tới bình đẳng giới tại 135 nước, Saudi Arabia xếp hạng 131 trong khi Iceland, quốc gia với 322.000 dân, đứng đầu danh sách. Tuy nhiên đề xuất của Iceland về cấm nội dung khiêu dâm trên mạng đặt nước này ngang với Saudi Arabia, nơi phụ nữ không được phép lái xe, không được đi lại nếu không được đàn ông cho phép và quyền bầu cử hạn chế. Vì sao nước Iceland tự do lại muốn cấm nội dung khiêu dâm trên mạng?

Lệnh cấm do Iceland đề xuất có thể được coi như nỗ lực tiếp theo từ các điều luật trước đây để quản lý ngành công nghiệp tình dục. Năm 2009, nước này áp dụng tiền phạt và bỏ tù đối với các "tú bà" (không áp dụng đối với chính gái mại dâm, vì pháp luật coi họ là nạn nhân). Trong năm 2010, nước này cấm các câu lạc bộ thoát y. Việc truyền bá và bán các sản phẩm khiêu dâm ở Iceland thật ra đã là bất hợp pháp kể từ năm 1869.

Lý do chính đằng sau lệnh cấm được đề xuất này có vẻ như một nghịch lý: vì Iceland là nước quá tự do. Đất nước được điều hành bởi nữ Thủ tướng duy nhất trên thế giới công khai mình là người đồng tính, 65% trẻ em Iceland là con ngoài giá thú (nhiều hơn bất kỳ nước nào khác trong OECD). Trẻ em được giáo dục giới tính rộng rãi trong các trường học. Dương vật giả (vibrator) mini và bao cao su được bán tại các quầy thanh toán (checkout) ở siêu thị. Cùng với Na Uy và Thụy Điển, Iceland là một trong những nước có tỷ lệ cao nhất nữ sinh đại học (hơn nam sinh là 3:2). Chênh lệch mức lương giữa nam và nữ gần thấp nhất và tỷ lệ nữ tham gia lực lượng lao động gần cao nhất thế giới. Chỉ ngay sau Phần Lan, và gần như cùng lúc với Đan Mạch, Iceland là một trong những nước sớm nhất trao cho phụ nữ quyền bầu cử vào năm 1915. Phong trào nữ quyền mạnh mẽ ở Iceland hiện đang dẫn đầu công cuộc đấu tranh yêu cầu cấm nội dung khiêu dâm trực tuyến, vì cho rằng những nội dung này đặc biệt gây bạo lực hay làm giảm phẩm hạnh đối với phụ nữ.

Tuy nhiên, cấm nội dung khiêu dâm trực tuyến có thể rất rắc rối (tricky). Định nghĩa nội dung khiêu dâm bạo lực hay làm giảm phẩm hạnh sẽ phải được nêu rõ trong pháp luật. Iceland sau đó sẽ phải tầm soát (police) internet, một điều rất khó có thể thực hiện. Khi Đan Mạch và Úc đưa ra danh sách đen trực tuyến nhằm ngăn chặn các trang web khiêu dâm, do nhầm lẫn đã đưa cả một số trang web vô thưởng vô phạt (innocuous) vào danh sách này. Ngoài đời, các nỗ lực trước đó của Iceland nhằm trấn áp (clamp down) ngành công nghiệp tình dục đã mang lại những kết quả lẫn lộn: mặc dù 13 trên tổng số 15 câu lạc bộ thoát y của nước này đã bị đóng cửa, chỉ có 20 trường hợp liên quan đến mại dâm bị mang ra tòa, và lệnh cấm năm 1869 về cấm bán nội dung khiêu dâm không có hiệu lực, khi các tạp chí khiêu dâm được công khai bày bán ở các sạp báo. Nếu một nước nào đó có thể thông qua luật về cấm nội dung khiêu dâm, đó chỉ có thể là Iceland (dù nếu chính phủ thua trong cuộc tổng tuyển cử vào ngày 27 tháng Tư tới đây, kế hoạch này có thể sẽ bị mất động lực). Tuy nhiên, việc triển khai và thực thi những điều luật này (trên thực tế) khó hơn rất nhiều.

Sơn Phạm
The Economist


* A girl and a dog on a street in Reykjavík. Photo courtesy Johannes Martin.

Vì sao phân chia giai cấp vẫn trầm trọng ở Ấn Độ?

Together Forever. Photo courtesy Nishanth Jois.

Trước thềm cuộc tổng tuyển cử sẽ được tổ chức vào tháng Năm tới đây, ứng cử viên Narendra Modi của đảng Bharatiya Janata (đảng dân tộc chủ nghĩa Hindu BJP), Thủ hiến bang Gujarat đang được coi là người dẫn đầu trong cuộc đua vào chức Thủ tướng Ấn Độ. Ông Modi từng là nhà buôn trà, trước đây đã chỉ trích lãnh đạo đảng Quốc đại Ấn Độ cầm quyền là những kẻ thượng lưu, tham nhũng và xa rời dân chúng. Lần này, ông nhấn mạnh vào xuất thân khiêm tốn của mình. Trong bài phát biểu hồi tháng Một, ông tuyên bố các lãnh đạo đẳng cấp cao thuộc đảng Quốc đại Ấn Độ e ngại phải đối đầu với một đối thủ ở đẳng cấp thấp. Nếu trúng cử, ông Modi sẽ trở thành Thủ tướng đầu tiên xuất thân từ đẳng cấp thấp (other backward classes, OBC). Tuy nhiên, ông không phải chính trị gia duy nhất nhận thấy lợi ích của việc nêu lên vấn đề này khi tranh cử. Trên thực tế, phân chia đẳng cấp vẫn còn ảnh hưởng rất lớn tới hầu hết người dân Ấn Độ.

Bộ Hiến pháp đồ sộ với tư tưởng khai phóng của nước này được kỳ vọng chấm dứt định kiến kéo dài hàng nghìn năm ở Ấn Độ rằng con người được định sẵn vị trí xã hội, và cả nghề nghiệp, ngay từ khi sinh. Hiến pháp đã xóa bỏ ‘tiện dân’ (untouchability) – hủ tục quy định toàn xã hội sẽ xa lánh những kẻ 'tiện dân ô uế' hay còn gọi là Dalit, nay gần như đã biến mất trong xã hội Ấn Độ. Nhiều luật khác nhau nghiêm cấm sự phân biệt đẳng cấp nhưng đồng thời cũng có các chính sách của nhà nước thúc đẩy sự phân biệt giai cấp "tích cực" như dành thêm suất trong giáo dục bậc cao hay việc làm trong cơ quan công quyền cho những nhóm người phải chịu thiệt thòi hay ở đẳng cấp thấp. Vì vậy, một số chính trị gia đã rất thành công trong việc lợi dụng vấn đề giai cấp để thu hút phiếu bầu bằng cách hứa hẹn những lợi ích (goodies) còn lớn hơn thế. Ví dụ tiêu biểu là ứng cử viên Thủ tướng khác, bà Mayawati, nguyên Thủ hiến bang Uttar Pradesh với dân số hơn 200 triệu người, hiện dẫn đầu đảng của người Dalit. Ở bang Bihar miền Bắc, các đảng phái chính trị đang giành giật (jostle) các nhóm giai cấp để hình thành liên minh. Ở bất kì nơi nào, lá phiếu cử tri đều có thể bị thay đổi bởi xuất thân giai cấp của ứng cử viên.

Tuy nhiên, đừng chỉ đỗ lỗi cho các chính trị gia. Các nhân vật có tiếng nói khác trong xã hội như những người đứng đầu 'khap panchayats' (các chức sắc làng không qua bầu cử, gồm toàn đàn ông) hay các bậc cao niên ‘cổ hủ’ (doughty) trong gia đình cũng là những tác nhân duy trì định kiến giai cấp mạnh mẽ hơn các chính trị gia rất nhiều. Tiêu biểu như chuyện hôn nhân, ở các vùng nông thôn, việc đi ngược lại luật lệ xã hội và kết hôn với người ở đẳng cấp thấp hơn sẽ dẫn đến hậu quả tai hại. Haryana, một bang ở phía bắc Ấn Độ vẫn tồn tại xã hội cổ hủ hà khắc nổi tiếng với những vụ xử tử thường xuyên cả đàn ông và phụ nữ vi phạm luật lệ. Ngay cả ở thành phố, giai cấp vẫn là một tiêu chí quan trọng khi sắp xếp các cuộc hôn nhân. Trong bất cứ quảng cáo tìm bạn đời nào trên báo chí hay khi đăng kí vào một trang web hẹn hò trực tuyến, các tiêu chí về giai cấp cũng được liệt kê rõ ràng và chi tiết (‘Brahmin tìm Brahmin’, ‘Mahar tìm Mahar’) giống như các tiêu chí khác về tôn giáo, giáo dục, bằng cấp, thu nhập và ngoại hình. Nghiên cứu các trang hẹn hò này cho thấy chỉ một phần tư thành viên ghi ‘giai cấp không thành vấn đề’. Điều này cũng phản ánh sự quan tâm của các bậc cha mẹ luôn muốn con cái lấy người cùng giai cấp bởi hôn nhân sẽ gắn bó hai đại gia đình với nhau một cách mật thiết.

Chừng nào hôn nhân còn diễn ra chủ yếu giữa những người cùng giai cấp, khó có thể trông mong một đạo luật hay chiến dịch cộng đồng nào đó sẽ xóa bỏ được sự ám ảnh dai dẳng của người dân về vấn đề này. Tình trạng này xem ra sẽ còn kéo dài: một nghiên cứu vào năm 2005 cho thấy chỉ 11% phụ nữ Ấn Độ lấy người khác giai cấp. Đang có những thay đổi diễn ra tuy chậm nhưng tích cực về vai trò của giai cấp trong việc quyết định công việc, tài sản, giáo dục và những cơ hội khác của một người bình thường. Giai cấp không là vấn đề đối với các công việc như nhân viên trực điện thoại, lập trình viên hay giáo viên tiếng Anh. Càng nhiều những công việc như này được tạo ra và càng nhiều người thoát ly khỏi những ngôi làng cổ hủ, tiến bộ sẽ đến càng nhanh.

Đăng Duy
The Economist

"Touch base" nghĩa là gì?

Ngày nay giới trẻ liên lạc với nhau bằng cách 'tag' trên facebook. Photo courtesy Pascal.

'Touch base' có một từ mới là base, nghĩa là cái gốc hay cái gôn. Trong môn bóng chày, base là một trong bốn vị trí trên sân bóng chày mà người chạy phải chạm tới. Vì thế touch base có nghĩa là liên lạc với nhau, hay nói chuyện với người khác để tìm hiểu những gì đã xảy ra. Cụm từ này cũng thường được dùng trong lĩnh vực chính trị.

Ví dụ
Our sales force is so spread out across the country, our agents (nhân viên) rarely see each other in person. So we Email and do conference calls (hội họp qua internet) in order to touch base (liên lạc với nhau). By communicating (tiếp xúc) with one another on a regular basis, we’re able to follow everyone’s progress (tiến bộ).

Senator Hillary Clinton is scheduled to return to New York for a series of public events (ra mắt công chúng). She’ll have the chance to consult (tham khảo) with voters in her state on a variety of issues (vấn đề). It’s important for her to touch base with them often to find out their opinions (ý kiến).

Huyền Trang
VOA