Journey in Life: 09/11/14

Thursday, September 11, 2014

Vì sao rất nhiều người Hàn Quốc mang họ Kim?

2NE1 @Clarke Quay. Photo courtesy the.angrycamel.

Tục ngữ Hàn Quốc có câu ‘hòn đá ném xuống từ đỉnh Namsan không trúng người họ Kim cũng trúng người họ Lee’. Trong hơn 50 triệu người Hàn, cứ 5 người thì 1 mang họ Kim. Gần như cứ 10 người thì 1 mang họ Park, từ Tổng thống đương nhiệm Park Geun-hye tới ca sĩ nhạc rap đình đám PSY (Park Jae-sang). Tổng cộng, 3 họ này chiếm tới gần nửa dân số Hàn Quốc ngày nay. Nước láng giềng Trung Hoa có khoảng 100 họ thông dụng, Nhật Bản có tới 280.000 họ khác nhau. Vì sao trong tiếng Hàn lại ít họ như vậy?

Chế độ phong kiến kéo dài ở Triều Tiên là một trong các nguyên nhân. Như nhiều nơi khác trên thế giới, các ‘họ’ rất hiếm cho tới cuối triều đại (dynasty) Joseon (1392-1910). ‘Họ’ là đặc quyền của hoàng gia và số ít quý tộc (aristocrat/yangban). Nô lệ và những người bên lề xã hội (outcast) như đồ tể (butcher), pháp sư (shaman) và kỹ nữ (prostitute) hay ngay cả thợ thủ công (artisan), lái buôn và thầy tu (monk) cũng không có ‘họ’. Khi giới quý tộc (gentry) mạnh lên, Wang Geon - vị vua sáng lập vương triều Goryeo (918-1392) cố gắng lấy lòng (mollify) dân chúng bằng cách ban ‘họ’ cho những thần dân (subject) trung thành và các quan lại trong triều. Kì thi tuyển chọn quan lại Gwageo - nơi người dân tìm kiếm hi vọng tiến thân và bổng lộc triều đình (social advancement and royal preferment), yêu cầu thí sinh phải đăng kí ‘họ’ của mình. Do đó, các gia đình ưu tú bắt đầu lấy ‘họ’. Ngoài ra, ngày một nhiều các lái buôn giàu có cũng tìm ‘họ’ cho mình. Họ có thể mua dòng dõi (genealogy) cao quý cho mình bằng cách mua lại cuốn gia phả (genealogical book – jokbo), từ một gia đình quý tộc lụn bại và sử dụng họ của gia tộc này. Tới cuối thế kỉ 18, việc làm giả (forgery) như vậy tràn lan (rampant). Nhiều dòng họ tiếp tay (fiddle) cho hành động này: khi một nhánh trong gia tộc không có người nối dõi, một người không có quan hệ thân thích có thể được trả tiền và được ghi vào phả hệ. Người lạ đó nhờ thế có một cái ‘họ’ cao quý (noble).

Vì những họ như Lee và Kim được hoàng gia sử dụng ở Triều Tiên xưa nên chúng được giới tinh hoa địa phương và sau này là dân thường (commoner) ưa chuộng khi cần đặt ‘họ’. Số ‘họ’ ít ỏi này bắt nguồn từ Trung Hoa, được triều đình và giới quý tộc Triều Tiên tiếp nhận vào thế kỉ 7 để tương xứng (in emulation of) những họ quý tộc Trung Hoa. (Nhiều họ trong tiếng Hàn được hình thành từ một chữ Hán). Do đó, để phân biệt các dòng dõi (lineage) sử dụng cùng một họ, người ta thường gán thêm tên địa danh nơi quê cha đất tổ của dòng họ (bongwan) đó. Họ Kim có khoảng 300 nguồn gốc khác nhau như Gyeongju Kim hay Gimhae Kim (tuy nhiên nguồn gốc kiểu này thường không được nhắc tới trừ trong giấy tờ chính thức). Quá ít họ khiến không ai dám chắc người khác có cùng huyết thống với mình và do đó, vào cuối thời Joseon, nhà vua đã ra lệnh cấm những người cùng bongwan kết hôn (tới năm 1997 luật này mới bị gỡ bỏ). Năm 1894, hệ thống giai cấp ở Triều Tiên bị bãi bỏ cho phép dân thường cũng được đặt họ: những người ở thứ bậc (rung) xã hội thấp hơn thường lấy 'họ' giống chủ nhân hay địa chủ của mình hay một 'họ' nào đó phổ biến. Năm 1909, luật đăng kí dân số mới được thông qua, yêu cầu mọi người Triều Tiên phải đăng kí họ.

Ngày nay, nguồn gốc dòng họ, từng có vai trò quan trọng quyết định gia tài và địa vị một người, không còn ý nghĩa mấy với người Hàn nhưng số họ Park, Kim hay Lee lại vẫn tăng lên: ngày càng nhiều người nước ngoài như người Hoa, Việt Nam và Philippines nhập tịch Hàn Quốc và những họ phổ biến nhất để chọn lại vẫn là Park, Kim, Lee và Choi, theo con số chính phủ đưa ra. Đã có những dòng họ như Kim Mông Cổ, Park Thái Lan. Vì thế, sự phổ biến của 3 họ trên chắc chắn sẽ còn dài lâu.

Đăng Duy
The Economist

"Face the music" nghĩa là gì?

The musical geisha. Photo courtesy Jesslee Cuizon.

'Face the music' (shared via VOA) có  từ face là đối diện với, và music là âm nhạc. Có hai cách giải thích về xuất xứ của thành ngữ này. Một là nó dùng để chỉ khu vực trũng xuống ở phía trước mặt sân khấu dành cho ban nhạc ngồi, và các nghệ sĩ trên sân khấu vẫn phải đối diện với ban nhạc ngay dù cho khán giả không hài lòng với cách trình diễn của mình. Hai là thành ngữ này xuất xứ từ giới quân đội, nơi mà thủ tục cách chức binh sĩ phạm lỗi thường diễn ra trong tiếng nhạc của ban quân nhạc. Vì thế, face the music có nghĩa là chấp nhận sự chỉ trích hay sự trừng phạt vì lầm lỗi của mình.

Ví dụ
She would have remained, chin up and shoulders squared, to face the music.
But unless you are in the top 50 then you have to face the music, and the music is that you're not in the tournament.
Do you think I would leave her alone to face the music while I slunk away.

Melissa thought that skipping school (trốn học đi chơi) for the day would be fun (thú vị) until one of her neighbors (người láng giềng) saw her at the beach. That’s when she realized she had to face the music and tell her parents. At least, she didn’t try to lie (nói dối) about what she’d done.

Although Martha tried to get the case (vụ án) dismissed (hủy bỏ), she finally faced the music. She’ll be spending nine months in prison for lying under oath (tuyên thệ) to federal authorities (chức trách liên bang).

Nghệ thuật làm dao truyền thống của thợ thủ công Nhật Bản

shared from fb Tran Kinh Bang.

Nói đến kiếm Nhật ai cũng nghe danh, nhưng có một thứ đa dạng, nhỏ hơn và công phu không kém là những con dao của thợ thủ công Nhật Bản. Dao santoku dùng để cắt đa năng, dao gyu-to chuyên cắt thịt bò, dao nakiri chuyên xử lý rau củ quả, dao maguro hoặc shasimi chuyên xẻ thịt gồm cả xương với cá ngừ vây xanh khổng lồ....







Thợ rèn dao thủ công Nhật Bản đã ứng dụng kỹ thuật rèn kiếm cực tốt có từ thế kỷ thứ VI từ nguyên liệu thép Shin-gane để tạo ra những chiếc dao có độ sắc hoàn hảo và không gỉ sét. Người ta phải xây lò nung bằng đất sét truyền thống để tạo ra thép. Dùng than đốt trong lò đến nhiệt độ cần thiết khoảng 1500 độ C, nung liên tục hơn 70 giờ với nguyên liệu Satetsu có chứa thành phần chính là sắt. Satetsu sẽ chuyển hóa thành loại thép rất cứng có tên Tama-hagane, quy trình nung mất khoảng cả tuần. Sau đó họ đập bể lò nung để lấy thép tama-hagane, rồi tiếp tục công đoạn xử lý để tạo ra thép Shi-gane có độ dẻo hơn, ít độ giòn gãy và công cuộc đập gõ bắt đầu để tạo ra những con dao kì lạ...





Bài trước: Đài tưởng niệm các nạn nhân bom nguyên tử ở Hiroshima

Bài học từ cây tre

Bamboo Shining. Photo courtesy TheBusyBrain.

Một người nông dân trồng 1 cây tre, sau đó chăm sóc, tưới nước chu đáo mỗi ngày.

Một năm trôi qua. Trong khi trăm hoa đua nở rồi tàn thì cây tre vẫn nằm im không động tĩnh. Đến năm thứ 2 cũng không thấy gì, năm thứ 3, thứ 4 cũng không thấy gì…

Năm thứ 5, người nông dân thấy măng nhú lên, và chỉ trong vòng 6 tuần, cây tre ấy đã vụt cao 17 mét.

-> Xây dựng GỐC RỄ VỮNG CHẮC

Hình dung cây tre vươn cao 17 mét chỉ trong vòng 06 tuần. Làm sao điều đó có thể xảy ra được? Vì nó đã dành đủ thời gian cần phải bỏ ra để phát triển bộ rễ.

Cây tre đã dành ra đến gần 5 năm, chỉ để làm một việc là cắm sâu bộ rễ của nó vào trong lòng đất, vì vậy đến năm thứ 5 nó mới mọc nhanh chóng như vậy.

Con người cũng thế, để thành công, đầu tiên cần phải dành thời gian để xây dựng gốc rễ thật tốt, cắm thật sâu, thật chắc chắn thì việc phát triển là chuyện sớm muộn mà thôi.

Hãy thắp lên một que diêm

shared via dongcong.net.
Photo courtesy tunnuz.

Một buổi tối nọ, ông John Keller, một diễn giả nổi tiếng được mời thuyết trình trước khoảng một trăm ngàn người tại vận động trường Los Angeles. Đang diễn thuyết, bỗng ông dừng lại và nói: "Xin các bạn đừng sợ. Tôi sắp cho tắt tất cả đèn trong sân vận động này".

Đèn tắt, sân vận động chìm sâu trong bóng tối dày đặc. Ông John Keller nói tiếp: "Bây giờ tôi đốt lên một que diêm. Những ai nhìn thấy ánh lửa của que diêm tôi đốt thì hãy kêu lớn lên: "Đã thấy!" Một que diêm được bật lên, cả vận động trường vang lên: "Đã thấy!"

Sau khi đèn được bật sáng, ông John Keller giải thích: "Ánh sáng của một hành động nhân ái nhỏ như một que diêm sẽ chiếu sáng trong đêm tăm tối của nhân loại y như vậy".

Một lần nữa, tất cả đèn trong sân vận động lại tắt. Một giọng nói vang lên ra lệnh: "Tất cả những ai có mang theo hộp quẹt, xin hãy đốt cháy lên!" Bỗng chốc, cả vận động trường rực sáng.

Ông John Kener kết luận: "Tất cả chúng ta hợp lực cùng nhau, có thể chiến thắng bóng tối, sự dữ và oán thù bằng những đốm sáng nhỏ của tình thương và lòng tốt của chúng ta".

Bài trước: Chuyện ở đời

Cần mang những vật dụng gì khi du lịch ở vùng núi?



đừng quên một két bia nhé bạn... :D

Bài trước: Câu chuyện bác tài xế taxi

Theo bố đi "săn mồi"


em giữ bố quá ;)