Journey in Life: 01/22/15

Thursday, January 22, 2015

"On the shelf" nghĩa là gì?

Binh sĩ Mỹ trong giờ phút giải lao ở chiến trường Iraq, 2004. Photo courtesy U.S. Army.

'On the shelf' có từ shelf là giá, kệ -> quẳng lên giá, xếp lên kệ, nghĩa là xếp xó, bỏ đi, không còn có ích nữa (đồ vật) (in a state of disuse or inactivity, out of consideration); và quá lữa, lỡ thì (con gái).

Ví dụ
Calgary Flames defender (hậu vệ) Ladislav Smid is on the shelf, so Tyler Wotherspoon was summoned (triệu tập) to take his blueline spot on the roster.

It’s hard to view Microsoft’s demonstration of its HoloLens and not think of Google’s struggling Glass product, whose interactive eyeglasses have been put back on the shelf.

East-west highway project still on the shelf: A program manager for a proposed $2.1 billion east-west highway that would connect two Canadian provinces said the privately funded project is still alive, but not a high priority.

Don tasked General Tommy Franks with updating the plans. Just after Christmas 2001, Tommy came to Crawford to brief me on Iraq. The plan on the shelf required a six-month buildup (xây dựng lực lượng) and four hundred thousand troops. The experience in Afghanistan was at the forefront of our minds. Thanks to new technology and innovative planning, we had destroyed the Taliban and closed the al Qaeda camps using far fewer troops.

Hình ảnh xấu xí trước cửa một trung tâm ngoại ngữ

shared from fb Đàm Hà Phú.
-----

ở bất cứ cổng trường nào, bất cứ trung tâm anh ngữ nào, luôn có cảnh này, người ta đậu xe giữa đường, giữa cổng, bất chấp gây ra kẹt xe, hỗn độn

cho con cái đi học tiếng Anh để tiếp cận văn minh, còn những cha mẹ này đang dạy con cái sự lười biếng và vô ý thức

ảnh chụp ở một trung tâm anh ngữ trên đường Út Tịch, vừa xong...

Cây tăm và cục thịt

shared from Tony Buổi Sáng.
-----
Nhiều công ty phỏng vấn, thấy ứng viên kéo ghế ra ngồi xong cái đứng lên bỏ đi, đánh rớt luôn, vì không biết xếp lại cái ghế. Ly nước uống dở trên bàn cũng không đem dẹp. Cứ để đó. Mở cửa ra rồi không khép lại. Lấy giấy tờ xuống coi rồi không bỏ lên. Lấy hàng ra coi rồi vứt lung tung trong siêu thị. Làm rớt rác xuống đất mà cũng không buồn cúi xuống nhặt bỏ vào thùng rác. Hôm bữa Tony vô phòng họp công ty kia, thấy phòng họp mùi thức ăn còn nồng nặc. Trên bàn còn cây tăm xỉa răng còn dính chút máu, và 1 miếng thịt nhỏ bên cạnh cây tăm. Thấy lạnh sống lưng. Ăn sáng thì phải ăn ở nhà hay ở ngoài chứ, mắc mớ gì đem lên công ty ăn. Mình phải tự quản trị thời gian của mình chứ, 8h vô làm là 8h vô làm. Còn không dậy sớm được để ăn thì nhịn ráng chịu. Không thể ăn cắp giờ làm để ăn sáng.

Clean up là dọn dẹp.

After yourself tức sau khi sử dụng xong. Clean up after yourself là phải làm sạch sẽ, phải dọn dẹp, trả lại hiện trạng y chang như cũ. Pick up là nhặt lên. Đổ giọt nước xuống sàn phải lau khô. Vấy bẩn chỗ nào thì phải làm sạch chỗ ấy.

Yr habits are a reflection of you: Thói quen của mày chính là tấm gương phản chiếu mày là ai. Habit là thói quen. Reflection là phản chiếu lại, phản xạ lại.

Nên mình phải để ý, ở đâu treo tấm bảng này, mình vô phải quan sát coi trật tự của nó thế nào, sử dụng xong, trả lại nguyên trạng. NHỚ LÀ Y CHANG NHƯ TRƯỚC KHI BƯỚC VÀO.

Nên nếu mình làm cha làm mẹ, nhắc nhở con kỹ việc này. Còn nếu là mình, phải chịu khó để ý quan sát, kẻo bị sỉ nhục ở nước ngoài. Họ rất khó chịu khi mình bày ra mà không dọn dẹp. Phải lau tay thiệt khô mới bước ra ngoài, nhiều bạn tiểu xong, rửa tay, đẩy cửa ra liền. Người sau mở cửa, sờ vô cái tay cầm ướt nhẹp như vậy, rùng mình. Nhiều bạn rửa tay mà không lau khô, làm thêm ở nhà hàng, bưng ly cà phê mà nước từ tay nhỏ xuống ly cà phê, khuyến mãi thêm vài giọt cho khách. Có bạn thói quen làm gì cũng chùi chùi vào đít quần, ai mấy nhìn đều ái ngại. Bạn nữ sinh viên làm thêm quán phở, thưởng khuyến mãi sợi tóc dài trong tô phở. Hoặc vừa bưng vừa ắt xì vào mặt khách, nói mùi tiêu này nồng quá. Mình ho hay ắt xì, lập tức kéo áo lên, ắt xì vào ngực của mình, đừng để vi khuẩn bay ra ngoài lây bệnh.

Cách đây mười mấy năm, Tony đi Anh, ghé thăm 1 đứa bạn đang du học. Nó thuê phòng ở gần trường, toilet và nhà tắm phải dùng chung với chủ nhà. Cái mình sử dụng xong, có tấm kính chắn giữa nhà tắm và bồn cầu, nhưng không rõ sao nước nó vẫn văng ra ngoài được. Cái cuộn giấy vệ sinh mình lấy ra sử dụng, quên bỏ lại trên kệ phía trên mà để ngay trên bồn rửa mặt. Bồn cầu xài xong lại không đậy nắp như cũ. Lúc đó còn ngáo ngơ, mới ra trường không được ai dạy dỗ mấy cái này.

Tối, người bạn đi về, bà chủ nhà kêu lên. Bả hỏi là ở Việt Nam, bộ tụi mày không được dạy về clean up after use hả. Mày lúc mới qua cũng vậy, tao nói miết mới sửa. Còn bữa này your friend ( ý nói Tony) lại tiếp tục didn’t clean up after himself. Mày nói với bạn mày là "his mom is not here".

Mình nằm trong phòng lắng tai nghe. Thấy có tiếng cười của sinh viên mấy nước khác cùng nhà trọ. Có 1 sự cá nục không hề nhẹ.


Ngôi làng giả


Ở Hà Lan, có một ngôi làng giả với những cửa hiệu và nhà hàng giả, thật ra là nhà dưỡng lão để chăm sóc những người già bị bệnh mất trí nhớ (dementia)...

Con đường tới sự giàu có

shared from Alpha Books
-----
Benjamin Franklin là người Mỹ đầu tiên đã xây dựng các chuẩn mực sống để hạnh phúc và giàu sang cho nhiều thế hệ.

Dưới đây là một số lời khuyên của ông từ “Con đường tới sự giàu có”:

- Thượng đế giúp những người tự biết giúp mình
- Cáo ngủ sao bắt được gà
- Bạn có yêu cuộc sống không? Vậy đừng hoang phí thời gian vì thời gian chính là chất liệu của cuộc sống đấy
- Xuống mồ tha hồ mà ngủ
- Phí phạm thời gian là sự lãng phí ngông cuồng nhất
- Lạc mất thời gian sẽ mãi không tìm lại được
- Lười thì trăm sự khó, siêng thì ngàn điều dễ dàng
- Thời gian chẳng bao giờ đủ cho bất kỳ ai
- Bạn sẽ chẳng có được điều gì nếu chưa từng trải qua những mất mát
- Người sống bằng hành động khôn ngoan sẽ sống trong giàu sang và hạnh phúc
- Sự cần cù sẽ khiến mọi điều ước trở thành sự thật
- Người sống bằng hy vọng sẽ chết vì nhịn đói
- Chăm làm giảm nợ
- Một ngày hôm nay đáng giá hai ngày mai
- Ngượng ngùng sẽ đánh mất cơ hội của bạn
- Mèo đi găng chẳng thể nào bắt được chuột
- Sống thoải mái và sống luời biếng là hai cuộc sống khác nhau hoàn toàn
- Rắc rối nảy sinh từ lười biếng, và thiệt hại trầm trọng nảy sinh từ sự nhàn hạ không cần thiết.
- Sự lười biếng bước đi rất chậm để cái đói nghèo lúc nào cũng đuổi kịp.
- Hiệu suất qua cái nhìn của một bậc thầy cao hơn nhiều so với việc từ đôi tay thực hiện
- Đừng để sự do dự cản trở ý tưởng của bạn
- Học hỏi cần cần cù, giàu có cần thận trọng
- Một chút lơ là có thể dẫn tới những hâu quả khôn lường
- Thói hư tật xấu bạn có đều có thể trở thành thói hư tật xấu của chính con bạn
- Hãy cẩn thận với những chi phí nhỏ. Một lỗ rò bé có thể làm đắm cả con tàu
- Những kẻ ngốc làm ra những bữa tiệc, còn kẻ khôn ngoan thì thưởng thức bữa tiệc ấy
- Nếu bạn muốn biết giá trị của đồng tiền, hãy cứ thử đi vay đi
- Nhất tội, nhì nợ
- Khi bạn nợ ai đó, bạn trao cho họ quyền nắm giữ tự do của bản thân
- Chủ nợ có trí nhớ tốt hơn con nợ
- Thời giờ và ham muốn, dè xẻn được thì nên dè xẻn
- Thu nhập là tạm thời và có thể thay đổi, nhưng hãy nhớ rằng, chừng nào bạn còn sống, bạn còn phải chi tiêu.
- Thà đói bụng mà ngủ còn hơn là vay tiền ai để ăn tối
------------------------------------------------------------------
Sách sắp được tái bản trong Tháng 1. Tìm mua cuốn tự truyện Benjamin Franklin tại các nhà sách Alpha Books 176 Thái Hà, 340 Nguyễn Trãi, Hà Nội và 777 Lê Hồng Phong, TP.HCM

Bài trước: Use your time wisely

Giao tiền đúng vào ngày xảy ra sự biến

Năm Keio thứ ba, tức là vào khoảng mùa đông trước của cuộc Minh Trị duy tân, tôi đã mua khu Yashiki hạn trung, rộng chừng 400 Tsubo (khoảng 1320m2) của lãnh chúa Arima ở khu Shinsenza, Shiba. Luật trước đây của Tướng quân Tokugawa chỉ cho phép đổi Yashiki chứ không được mua bán. Nhưng những năm cuối cùng của thời Edo, Tướng quân Tokugawa đã tiến hành nhiều cải cách căn bản. Yashiki của võ sĩ cũng có thể mua bán được bằng tiền. Và tôi nghe nói lãnh chúa Arima định bán khu Yashiki hạng trung ở khu Shinsenza, nên nhờ một người tền là Ohashi Eiji, làm việc cho ông Kimura Setsutsu-no Kami cùng ở khu Shinsenza hỏi giúp và hứa là sẽ mua khu Yashiki này, giá là 355 Ryo.

Thời đó, giữa võ sĩ với võ sĩ khi trao tiền cho nhau không có giấy tờ biên lai gì, mà chỉ trao qua tay. Người ta bảo bán, tôi bảo muốn mua và tiến đến thỏa thuận ngày giao tiền, quyết định là ngày 25 tháng 12 sẽ đem đến để họ chuẩn bị nhận.

Hẹn chắc chắn như thế, nên trước hôm đó, tôi chuẩn bị đủ 355 Ryo, gói vào khăn và sáng sớm hôm sau mang đến Yashiki của ông Kimura ở Shinsenza, thấy cửa đóng then cài. Tôi gọi người gác cổng: "Mở cổng cho tôi với! Sao lại đóng kín mít thế này?", thì được trả lời rằng: "Không thể mở được!". "Sao lại không mở được? Tôi là Fukuzawa đây!". Chuyện là trước đây có lần tôi đã được đi Mỹ cùng ông Kimura, nên thường xuyên ra vào gần như người nhà. Vì vậy, người gác cổng khi nghe thấy bảo Fukuzawa liền ra mở ngay, nhưng sao gần đó lại có tiếng rất ầm ĩ. Tôi không hiểu chuyện gì và nhìn về phía Nam thì thấy cột khói đen ngòm.

Sau đó, tôi lên hiên nhà ông Kimura, gặp cậu Ohashi ở đó và hỏi: "Không biết có chuyện gì mà ầm ĩ thế nhỉ?". Cậu ta thì thảo bảo: "Cậu không biết chuyện gì xảy ra thật sao? Tình hình lại gay go rồi, đại bạo loạn đấy! Người của ông Sakai đến đốt khu Yashiki của lãnh địa Sasshu ở Mita. Đúng là đại bạo loạn thật! Như chiến tranh ấy, cậu ạ!". Nghe thấy thế tôi rất đỗi ngạc nhiên: "Thế mà tôi không biết gì. Tình thế lại trở nên gay go hơn rồi nhỉ. Nhưng chuyện đó là chuyện đó, còn tôi hôm nay mang tiền đến trả cho lãnh địa ấy đây này! Cậu giao cho họ giúp tôi với!".

Thấy tôi nói vậy, cậu Ohashi phản đối: "Sao lại có thể như thế được? Bây giờ không phải là lúc nghĩ đến chuyện nhà cửa! Tình hình này thì mua đất ở Edo chẳng đáng một xu! Thôi, cậu bỏ ý định mua nhà ngốc nghếch ấy đi. Đừng dại dột mà làm những việc như vậy vào lúc này!". Nhưng tôi không chịu: "Không thể như thế được! Đã hứa là hôm nay sẽ đến trao tiền cho họ nên phải giao!". Cậu Ohashi nhìn ra phía ngoài và quay vào bảo: "Hứa thì hứa, nhưng cũng phải tùy tình hình chứ! Trong lúc hỗn loạn thế này mà cậu đòi mua nhà, có phải dại không? Bây giờ quả thực nếu cậu muốn mua, cứ bảo họ giảm xuống một nửa. Họ sẽ giảm cho đấy! Chỉ cần 100 Ryo là họ đã mừng rỡ bán tống bán tháo đi ngay! Nhưng tạm thời bây giờ cứ dừng lại! Thôi đi! Thôi đi!".

Cậu ta không thèm để ý đến lời tôi nói, nên tôi phải nhắc lại: "Cậu Ohashi, không thể thế được! Cậu nghe cho rõ hộ tôi đây này. Khi thỏa thuận cậu đã hứa thế nào với ông Arima? Chẳng phải là cậu chỉ bảo ngày 25 tháng 12, tức là hôm nay, sẽ đem tiền đến và nhờ ông ra nhận giùm, chứ ngoài ra có nói gì khác đâu? Trong lời hẹn của cậu không có câu: "Nếu có sự biến, tôi xin phá lời hẹn này và sẽ chỉ mua với số tiền bằng một nửa số tiền đã giao hẹn ban đầu", đúng không? Cậu không hề nói như thế đúng không? Trong trường hợp không có hợp đồng mua bán thì giao ước giữa con người với nhau sẽ làm bằng chứng. Khi đã thỏa thuận về việc mua bán mà bên mua không trả tiền là lỗi lớn. Thế nên, phải đi trả thôi. Hơn nữa, tôi còn có một điều muốn nói. Nếu theo đúng như cậu nói là phải giảm giá xuống thành một nửa của 355 Ryo, hoặc chỉ 100 Ryo thôi. Vì bây giờ là thời loạn, nên nhà ông Arima có thể sẽ chịu bán. Và tôi sẽ mua một thứ đáng 355 Ryo chỉ với 100 Ryo. Sự biến có thể ngày càng gay go hơn. Bây giờ, người của ông Sakai đốt Yashiki của lãnh địa Satsuma ở Mita, nhưng không phải không đến lúc thiên hạn yên bình trở lại. Mọi sự sẽ qua, thiên hạn sẽ yên bình trở lại và tôi sẽ đến sống trong khu nhà ấy. Kerai của ông Arima rất đông, chắc mỗi lần đi qua họ sẽ lườm vào và bảo: "Nhà này ngày xưa đã thỏa thuận bán với giá 355 Ryo, nhưng đúng hôm giao tiền thì ở Mita có đại loạn, nên chỉ bán được có 100 Ryo. Nhà Fukuzawa được lời những 255 Ryo, còn ông Arima thì bị thiệt 255 Ryo". Chắc chắn mỗi lần đi qua đi lại họ sẽ lườm vào chứ không sai. Dù không nói ra, chắc chắn họ cũng nghĩ trong lòng như thế và sẽ ra mặt khó chịu. Mà tôi lại không muốn sống trong một ngôi nhà ám thứ không khí khó chịu như vậy. Chuyện gì cứ gác đấy, với tôi không hề hấn gì. Cậu cứ giao tiền này cho họ giùm tôi. Dù có thiệt cũng không sao. Số tiền được đem đến đây chỉ là để giao cho người ta, chứ bây giờ không phải là lúc nghĩ đến chuyện vào đó sống. Có thể, vì bạo loạn, tôi phải lánh đi, nhưng khi nào xảy ra sẽ tính. Ở đời chuyện gì xảy ra nào có ai biết được? Người nghĩ là chắc chắn sẽ sống cũng có khi đột nhiên ngã xuống. Mà thôi, chung quy lại là món tiền này phải đem đi giao cho người ta!". Tôi vặn lại như thế, cuối cùng cậu ta mới đem đi trả giúp.

Về chuyện tiền bạc, tôi luôn giữ đúng lời hữa và những điều đã thỏa thuận. Đó là do tôi mang trong mình bản chất của gia đình võ sĩ xưa, quan niệm rằng, để cho tâm hồn mình bị vướng bận bởi sự thiệt hơn về tiền bạc là điều nhơ bẩn, hèn hạ.

P. 411-415 - Về tình hình kinh tế của gia đình và bản thân - Phúc ông tự truyện

Không lụy bệnh tật

Theo anh bạn bác sĩ tên là Simmons ở Yokohama, thứ mà khi mặc sẽ bó vào người là vải flannel. Vì thế, áo và khăn quấn đùi, tôi cũng làm bằng vài flannel, lớp trong của tất cũng nhờ làm thêm một lớp flannel. Tôi trùm toàn thân, mà không thấy hiệu quả gì. Trong khi đó, tôi lại bị cảm, rét run bần bật và nhiệt độ trong người tăng.

Nhiều lần bị như vậy, kéo dài suốt hai, ba năm, nên một hôm tôi mới bùng lên. "Mình đã nghe theo mệnh lệnh của thầy thuốc, đã quá cẩn thận với bệnh tật, nhưng tựu trung lại là một kẻ lụy bệnh. Mình càng lụy, thì bệnh càng được đà nặng thêm. Cơ thể mình mình biết. Khi có bệnh, tất nhiên là phải theo lời thầy thuốc, nhưng bây giờ không gì cần thiết hơn là phải bồi dưỡng sức khỏe. Tự mình sẽ bồi dưỡng sức khỏe cho mình! Mình vốn là võ sĩ ở nhà quê. Từ nhỏ đã phải sống cảnh húp cơm chan với canh tương cà, quần áo chỉ toàn mặc đồ ngắn cũn cỡn tự nhà dệt tay bằng bông. Những thứ như vải flannel có bao giờ biết đến? Con người quê mùa này bị dẫn đi theo phong trào mở cửa đất nước, sống ở Tokyo và giữ gìn sức khỏe theo lối của người thành thị mới buồn cười. Chính như thế, cơ thể của con người nhà quê mới giật mình! Lúc bị cảm, khi lại sốt sụt sịt là do nhầm lẫn, giữ gìn cơ thể theo cách cao cấp quá. Vì vậy, từ bây giờ sẽ phải thay đổi thôi! Từ hôm nay cả áo hay vải quấn đùi bằng vải flannel cũng đều cởi bỏ hết đi, thay bằng quần áo dệt từ bông và sẽ không dùng lò sưởi nữa!".

Tôi quyết định như thế và quần áo kiểu Âu chỉ dùng khi đi ngựa, gọi là quần áo đi ngựa, còn bình thường chỉ mặc quần áo thuần kiểu Nhật. Khi gió lạnh thổi, cũng có khi ở trong nhà, nhưng cũng có khi đi cả ra ngoài. Chỉ có đồ ăn là học theo lối Tây Âu, dùng những thứ tốt, còn ngoài ra, tất cả đều làm lại theo cách của một võ sĩ nhà quê. Tiếp đến, để vận động tôi tham gia cả vào việc giã gạo và chặt củi. Tôi làm giống như thuở sống nghèo hồi nhỏ, hàng ngày lao động vã mồ hôi thì dần dần người chắc lên, không bị cảm cũng không sốt nữa.

P. 514 - Những năm tháng về già - Phúc ông tự truyện

Sự hưng vong của trường Keio-gijuku

Chẳng hạn, tôi mở trường Keio-gijuku và trong mấy mươi năm đã trải qua nhiều thăng trầm khác nhau. Tùy lúc mà số lượng học trò giảm đi hoặc tăng lên. Không chỉ riêng chuyện học trò, vì tình hình tài chính mà nhiều khi xảy ra cả việc thiếu giáo viên, nhưng những lúc đó tôi cũng không hề luống cuống chút nào. Học trò tản đi, cứ để học tản đi, giáo viên xin đi, cũng cứ để họ đi, tôi không ngăn. Học sinh bỏ trường, giáo viên bỏ lớp, trường thành nhà trống, thì người còn lại sẽ là mình tôi. Và ở đó, bằng bản lĩnh của mình, tôi sẽ lấy những học trò có thể dạy được. Đến như thế mà vẫn không dạy được tôi sẽ không nói đến chuyện dạy dỗ nữa.

Tôi không hứa với mọi người là Fukuzawa Yukichi sẽ mở trường tư thục lớn và sẽ phải dạy cho con em của thiên hạ. Từ đáy lòng, tôi đã quyết định một điều là không để mình bị dằn vặt bởi sự hưng vong của trường. Từ khi mở trường đã nhiều lần tôi định xóa bỏ, nên không có gì để mà sợ cả. Thường ra, tôi rất coi trọng công việc sự vụ của trường, có những lúc cần mẫn hết sức, lúc lại lo lắng, nhưng nếu nói thật tâm sự của tôi thì sự cần mẫn cũng như lo lắng đó chỉ là sự đùa nghịch của thế giới phù du và dáng hình của sự giả ảo, nên dù có làm việc, tôi vẫn luôn bình tâm. Gần đây, để duy trì trường Keio-gijuku, các học sinh cũ của trường đang cố gắng quyên tiền. Nếu làm được điều đó thì quả thực là có ích và tôi rất mừng. Nhưng liệu có làm được hay không, tôi chỉ lặng yên quan sát mà thôi.

P. 505 - Những năm tháng về già - Phúc ông tự truyện

Coi những kẻ không có phẩm hạnh thuộc loại người khác

Điều thứ nhất, như tôi đã nói ở trên. Điều thứ hai tuy khó nói, nhưng nhìn vào lối sống của toàn thể những công chức, thấy phẩm cách vốn có của họ không phải là cao quý gì. Sinh thời, họ ăn sang, mặc đẹp, ở trong những dinh thự lớn, tiêu xài xa hoa, mọi việc đều suy nghĩ thấu đáo, đối nhân xử thế hay, làm chính trị không phải là tồi, nhưng chuyện gì họ cũng bắt chước tính vô tư của người Trung Hoa, không giữ gìn bản thân mình. Chỉ cần một chút là đã uống rượu, bỡn cợt với phụ nữ và có vẻ như coi nhục dục là thú vui tối thượng của con người. Cả ở trong và ngoài nhà đều có nuôi vợ bé, phạm tội đa thê mà không biết xấu hổ. Không những không có ý định giấu giếm những việc xấu như vậy, mà còn làm ra vẻ mặt vênh vang.

Phải nói rằng, một mặt, họ vừa tiến hành công cuộc cải cách theo văn minh phương Tây, mặt khác, lại học theo những thói quen xấu của Nhật Bản ngày xưa. Bởi vậy, gác lại chuyện khác, chỉ cần nhìn về việc này thôi đã có thể thấy họ rơi xuống hạng người thấp hèn.

Thế nhưng, tôi cũng chỉ coi đó là một thói đời, từ xa nhìn lại cũng không có gì là thù ghét hay có ý định cấm đoán. Đôi khi, tôi có qua lại chỗ họ, nói chuyện về những việc cần hay cười đùa vui vẻ, nhưng nếu bảo gia nhập vào hàng ngũ của họ, ăn chung với họ một nồi cơm hay lại gần họ thì tôi cảm giác như có gì bẩn thỉu, ô uế và thấy khó chịu. Đó cũng là lý do tôi có thói quen khá sạch sẽ và thích sự thanh khiết, nói chung là không khoan dung, nhưng vì là tính cách bẩm sinh, nên không làm thế nào khác được.

P. 480 - Những năm tháng về già - Phúc ông tự truyện

Không gia nhập hàng ngũ những kẻ hống hách

Có một chuyện mà cho đến nay, tôi chưa bày tỏ với ai, vẫn im lặng, vì nghĩ rằng, không cần thiết phải nói, nên vợ con tôi vẫn không biết. Nếu nói sự thực, tại sao tôi không thể ra làm quan chức là vì, cùng với việc chính phủ quyết định mở cửa đất nước, khai hóa văn minh, tiến hành cải cách lớn về mặt chính trị, thì những công chức lại ra oai với dân chúng một cách quá đáng. Sự ra oai đó cũng có lý do biện minh là để thể hiện sự uy nghiêm về mặt chính trị. Thế nhưng, trên thực tế không phải như vậy. Họ khoái chí với sự ra oai như thế, trong khi không có thực quyền gì.

Chẳng hạn, cùng với việc thực hiện Vương chính Duy Tân và tổ chức chính trị một cách văn minh thì những thứ như giấy ghi nhận công danh, phẩm tước cổ xưa vẫn không bị bỏ đi, mà lại gắn thêm vào người những chức danh vô nghĩa, tạo ra sự phân biệt trên dưới, sang hèn một cách không cần thiết trên khắp nước Nhật. Hơn nữa, họ còn phân chia xã hội thành hai hạng người công chức và thường dân. Nói rằng chính phủ cao quý thì tự nhiên những người ở trong chính phủ cũng trở nên được kính trọng. Mà được kính trọng, tự nhiên sẽ sinh tật hống hách. Sự hống hách đó chỉ là "thùng rỗng kêu to", không có thực quyền mà cũng ra oai.

Tôi biết đó là điều không tốt, nhưng theo dòng chảy của tự nhiên, nếu như nhập vào đội ngũ của những công chức, một lúc nào đó tôi cũng sẽ trở nên lộng hành như họ. Mà mình ra oai với người dưới thì lại bị người trên hành hạ. Cũng như trò mèo, chuột vờn lẫn nhau, thực ra việc đó thật ngu ngốc và không có gì là hay ho cả. Chừng nào tôi chưa vào chính phủ, vẫn còn có thể đứng ngoài nhìn vào trò lộng hành của những kẻ ngu ngốc và cười nhạo được, chứ nếu theo trào lưu của xã hội Nhật hiện nay mà nhập vào hàng ngũ của những công chức, dù có ở vị trí tối cao, thế nào cũng phạm phải những điều khó coi mà người ta hay gọi là "thùng rỗng kêu to", hống hách, trong khi không có thực quyền. Điều đó là không thể với tính cách vốn có của tôi.

P. 479 - Những năm tháng về già - Phúc ông tự truyện


Về chuyện hơn 300 bức thư

Còn một chuyện nữa là về cách thể hiện tình cảm giữa cha mẹ và con cái trong gia đình tôi. Tôi cho rằng, cha mẹ và con cái tranh luận về những vấn đề mang tính lý thuyết là việc làm vô bổ. Về chuyện này cả tôi và vợ cùng chung ý nghĩ, đều muốn làm sao để giữa cha mẹ và con cái không có khoảng cách với nhau. Chẳng hạn, trước đây con trai thứ nhất và thứ hai của tôi đi Mỹ học trong vòng sáu năm. Khi đó, tàu chở bưu phẩm của Mỹ, cứ một tuần hay thỉnh thoảng là hai tuần về Mỹ một lần, sau đó quay lại Nhật. Trong thời gian hai con ở Mỹ, mỗi khi có việc thì tất nhiên, cả khi không có việc gì, tôi cũng viết. Chuyến nào tôi cũng gửi thư đi.

Trong sáu năm liền, tôi đã viết được chừng hơn ba trăm lá thư. Tôi cứ viết ra trước, còn vợ tôi là người "hiệu đính" và dán phong bì, nên đó quả thực là những nét bút thể hiện được tình cảm của cả hai chúng tôi. Hai con tôi ở bên đó, mỗi chuyến tàu về cũng lại gửi một lá thư. Trong thư, tôi có răn dạy hai con rằng: "Trong thời gian lưu học, mỗi chuyến tàu nhất thiết phải gửi thư, có việc hay không cũng viết. Cha sẽ mừng hơn nếu các con khỏe mạnh. Dù không học hành được gì hay mù chữ còn hơn là thấy các con học tập chuyên cần, trở về thành một bác học mà xanh xao, dở sống dở chết. Không được học hành quá sức mà coi thường sức khỏe. Tiết kiệm được thì phải thật tiết kiệm. Nhưng khi có bệnh tật ảnh hưởng đến sức khỏe mà cần đến tiền thì cân nhắc cho kỹ để chi tiêu. Cha không khó khăn gì chuyện đó!".

Đấy như là mệnh lệnh của tôi. Nhờ thế, sau sáu năm học tập, cả hai con tôi đều trở về bình an vô sự.

P. 471 - Phẩm hạnh và gia phong - Phúc ông tự truyện

Những ghi chép về tuổi thơ của các con

Trong ý nghĩ của tôi, con người khi lớn lên thường hay muốn biết về mình lúc còn nhỏ. Người khác như nào, tôi không biết, nhưng tự tôi nghĩ như thế, nên viết rất cẩn thận về quá trình sinh ra và lớn lên của các con. Tôi ghi từ chuyện con sinh vào mấy giờ, mấy phút, ngày tháng năm nào, đẻ khó hay dễ, về tình hình sức khỏe khi còn bé, về khí chất yếu hay khỏe, các tật bẩm sinh... Vừa xem ảnh hồi nhỏ vừa đọc những dòng này chắc các con tôi sẽ rất thú vị và tự mình cũng có thể biết được về tuổi thơ của mình.

Những người như tôi quả là bất hạnh, không biết cả mặt cha đẻ của mình, cũng không có ảnh nữa. Chuyện thuở nhỏ tôi là đứa trẻ như nào thì chỉ được nghe qua lời kể của mẹ, chứ không có những dòng ghi chép lại. Từ khi còn nhỏ tôi thường lắng tai nghe người già nói về những chuyện như vậy và rất lấy làm tiếc. Tôi đã phải trải qua những giây phút như thế, nên đến lượt mình làm cha tôi gắng viết những dòng kể về chính mình để truyền lại cho con. Những năm trước đây tôi cũng viết về quá trình sinh ra, lớn lên của các con để sau đó không có điều gì phải áy náy.

P. 470 - Phẩm hạnh và gia phong - Phúc ông tự truyện

Ưu tiên thể dục trên hết

Lại nói thêm về cách dạy dỗ con cái, tôi coi trọng nhất là thân thể, nên khi các con còn nhỏ, tôi không hề bắt các con đọc sách. Trước hết là phải rèn thân thể, sau đó mới dưỡng nhân tâm. Đó là phương châm của tôi, nên từ khi các con sinh ra cho đến năm lên ba, lên năm, tôi không hề đem bảng chữ I, ro, ha ra cho đọc. Đến năm lên bảy, lên tám cũng có khi tôi bắt rèn chữ, cũng có khi không và vẫn chưa bắt đọc sách.

Cho đến lúc đó, tôi cho các con chơi nghịch thỏa thích. Tôi chỉ nhắc các con chuyện ăn mặc và phê bình khi các con vẫn còn nhỏ mà đi bắt chước ai nói tục hay làm việc gì không tốt. Ngoài ra, tôi để các con hoàn toàn tự do, chẳng khác cách nuôi con của những sinh vật như chó, mèo. Nghĩa là trước hết tôi chú trọng đến việc phát triển thân thể mang tính sinh vật của con người. Cũng may, các con tôi lớn lên nhưng những chú chó con, mèo con mà không gặp tai họa hay bệnh tật gì.

Đến năm lên tám, chín hoặc mười tuổi, lần đầu tiên tôi mới cho các con đi học, mới thực sự quy định thời gian biểu hàng ngày và bắt các con chuyên tâm học hành. Nhưng cả khi đó tôi cũng vẫn không sao nhãng đến sức khỏe của các con. Các vị phụ huynh ở bên ngoài, hơi một chút là giục con học và học. Có nhiều người khi thấy con cái im lặng ngồi đọc sách thì khen ngợi, còn tôi chưa một lần khen con vì việc học hay đọc sách, mà có khi còn can ngăn. Các con tôi nay đã lớn và bây giờ tôi quay sang chăm sóc các cháu, nhưng đúng là vẫn theo cách cũ. Tôi có khen các cháu khi đi xa mà chịu khó vận động hay tập Nhu đạo, thể thao giỏi, chứ chưa khen vì chăm đọc sách bao giờ.

P. 467 - Phẩm hạnh và gia phong - Phúc ông tự truyện

Nguyên do của sự không biết đến phong lưu

... những điều người đời lấy làm vui, lại không là thú vui của tôi. Quả thực là một lối sống có phần bị thiệt thòi. Bởi vậy, những năm gần đây tôi đã đi xem kịch Noh và mời cả những văn nghệ sĩ đến nhà, nhưng vẫn không cho đó là lạc thú tối thượng của con người. Với tôi, việc gọi các cháu lại cùng vui đùa, cho chúng tập các loại hình nghệ thuật, cho ăn những thứ chúng thích hay cả gia đình lớn nhỏ thân mật tâm sự, nói chuyện, vui cười, đó mới chính là một thứ âm nhạc mà tôi lấy làm thú vui lúc tuổi già.

P. 461 - Phẩm hạnh và gia phong - Phúc ông tự truyện