Journey in Life: 02/27/13

Wednesday, February 27, 2013

Sự ra đời đồng tiền pháp định Mỹ

Đồng 2 USD Mỹ, năm 1862. Nguồn: Bộ sưu tập Bebee của Hiệp hội Nghiên cứu tiền đúc (Numismatic) Mỹ.

By Franklin Noll/ Sơn Phạm dịch

Ngày 02 tháng 4 năm 1862, đồng bạc xanh đầu tiên rời Bộ Tài chính Mỹ, đánh dấu sự bắt đầu của một kỷ nguyên mới trong hệ thống tiền tệ Mỹ.

Vào lúc bắt đầu cuộc Nội chiến, nước M không có một đồng tiền giấy quốc gia. Thay vào đó, nguồn cung tiền bao gồm tiền xu và tiền giấy do các ngân hàng tư nhân phát hành. Về mặt kỹ thuật, chính phủ liên bang bắt đầu phát hành tiền giấy của riêng mình vào năm 1861. Năm đó, chính quyền Lincoln phát hành $60 triệu giấy nợ (demand note), một biến thể của trái phiếu kho bạc s được hoàn lại "theo yêu cầu" thành đồng tiền vàng tại Bộ Tài chính hoặc bất kỳ chi nhánh nào.

Những tờ giấy nợ này đã bị lu mờ vào năm 1862 khi Mỹ in thêm 150 triệu USD tiền pháp định (fiat money) mới, chính thức được gọi là tiền giấy Mỹ (United States notes) và được biết tới phổ biến là đồng bạc xanh (greenbacks) hay tiền tệ chính thức (legal tender). Khi chiến tranh kết thúc, gần 450 triệu USD đồng bạc xanh được lưu hành.

Những đồng bạc xanh này ban đầu được dự định ch là một biện pháp tài chính khẩn cấp tạm thời. Tuy nhiên, gần như phá sản, Bộ Tài chính Mỹ cần tiền để trả cho các nhà cung cấp và quân đội. Kế hoạch này nhằm in một lượng hạn chế các tiền giấy Mỹ để đối phó với cuộc khủng hoảng và sau đó để mọi người chuyển đổi tiền này thành trái phiếu kho bạc. Nhưng tiền giấy Mỹ đã trở nên phổ biến và tiếp tục lưu hành.

Cái tên 'đồng bạc xanh' đề cập tới mặt sau của tiền, được in màu xanh lá cây. Tên 'tiền giấy pháp định' đề cập tới dòng chữ ban đầu xuất hiện ở phía sau, bắt đầu là, "Tiền giấy này là tiền hợp pháp cho tất cả các khoản nợ, công và tư." Quy định này đã khiến đồng tiền này trở thành một hình thức thanh toán hợp lệ ngang bằng với vàng và bạc, là một hành động rất gây tranh cãi vào thời điểm đó. Nó đã làm cho tiền giấy Mỹ thành tiền pháp định - có nghĩa là giá trị của nó được quy định chỉ bởi luật mà không dựa trên các đơn vị giá trị khác như bạc, vàng hay đất.

Nhiều người Mỹ trong và sau cuộc Nội chiến tin rằng việc tạo ra tiền pháp định là vi hiến. Hiến pháp quy định rõ ràng rằng chỉ có vàng và bạc mới có thể được coi là tiền hợp pháp. Năm 1871, trong trường hợp Knox v Lee, Tòa án Tối cao đã quyết định vấn đề này và tuyên bố việc biến tiền giấy Mỹ thành tiền hợp pháp là hợp hiến.

Vào thời gian này, đồng bạc xanh là trung tâm của một cuộc tranh luận toàn quốc về chính sách tiền tệ. Khi bùng nổ kinh tế hậu Nội chiến kết thúc trong sự hoảng loạn và suy thoái năm 1873, nhiều người, đặc biệt là nông dân, đã đổ lỗi cho chính sách thắt chặt tiền tệ của Bộ Tài chính -tức là rút tiền giấy Mỹ khỏi lưu thông nhằm quay trở lại tiêu chuẩn vàng, mà sẽ yêu cầu một tiền giấy $1 phải đổi được $1 vàng.

Kết quả là, đã xuất hiện lời kêu gọi cho việc mở rộng tiền giấy Mỹ hay tăng lạm phát. Niềm tin này được gắn với một ý thức hệ chính trị chống lại lợi ích của doanh nghiệp lớn và ngân hàng, dẫn đến sự ra đời của Đảng Greenback vào năm 1874.

Chống lại các thành viên Đảng Greenback là những nhóm lợi ích bảo thủ hơn, đôi khi được gọi là "con rệp vàng" (gold bug?), những người đã tìm thấy sự ủng hộ trong đảng Cộng hòa và trong các nguyên lý (element?) của Đảng Dân chủ. Nhóm lợi ích vàng đã tỏ ra là các đấu thủ mạnh hơn trong cuộc tranh luận và năm 1878, tổng lưu thông của tiền giấy Mỹ đã được cố định tại mức nhiều hơn $346 triệu một chút và các tiền giấy sẽ được hoàn lại bằng vàng (ít nhất là cho đến năm 1933, khi quy định này đã được gỡ bỏ).

Trong thế kỷ 20, tiền giấy Mỹ đã trở nên ít quan trọng hơn bao giờ hết trong cung tiền của quốc gia, mặc dù Quốc hội ủng hộ sự lưu thông liên tục của chúng. Những tờ tiền này ngày càng được thay thế bằng tiền do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phát hành, trông gần giống như tiền giấy Mỹ. Những tiền giấy của Cục Dự trữ do đó trở thành đồng bạc xanh mới.

Năm 1966, Quốc hội cho phép Bộ Tài chính bắt đầu loại bỏ các tiền giấy Mỹ khỏi lưu thông.  Chuyến giao hàng cuối cùng các đồng tiền giấy này của Cục Khắc và In ấn tới Bộ Tài chính đã được thực hiện vào năm 1971. Năm 1994, Luật Cải thiện quy định và Phát triển cộng đồng Riegel loại bỏ hoàn toàn việc phát hành các tiền giấy Mỹ.

Ngày nay, đồng bạc xanh ban đầu có thể được tìm thấy trong các bộ sưu tập nghiên cứu tiền đúc (numismatic). Tuy nhiên, với vai trò là tiền pháp định được ban hành liên bang đầu tiên, tiền giấy Mỹ đã hiện thực hóa những đồng tiền mà chúng ta vẫn sử dụng ngày nay.

(Tiến sĩ Franklin Noll là Chủ tịch Tư vấn lịch sử Noll và làm việc như nhà sử học cho Cục Khắc và In ấn M.)

Bloomberg

Bài trước:  Tại sao vụ đình công ngành dệt may năm 1913 ở Mỹ lại kì lạ nhất từ trước tới nay?

Trăn bị chết vì ngộ độc sau khi cắn vào... ngực siêu mẫu

Đáng lẽ sẽ là một cảnh quay hấp dẫn khi cô người mẫu cho con trăn quấn quanh mình.

Orit Fox, cô người mẫu Israel đã phẫu thuật nâng ngực trong một cảnh quay tại Tel Aviv cho kênh truyền hình của Tây Ban Nha, cho con trăn nhiệt đới (boa constrictor) quấn quanh chân, eo và cổ của cô, rồi vuốt ve, âu yếm, trong khi cô cố tỏ ra gợi tình nhất có thể.

Cô định mạo hiểm tăng thêm sự thân mật với con trăn bằng cách liếm vào mặt nó, tuy nhiên, khi đưa trăn lên mặt để 'hôn', cô đã hơi lỏng tay nắm, và sau khi bị 'liếm', con trăn đã phản ứng rất tức giận, cắn vào ngực trái của cô. 

Cô hét lên thất thanh, rất may, một nhân viên đã giúp đỡ Orit Fox lôi con trăn ra và đưa cô tới bệnh viện gần đó. Orit Fox sau đó được tiêm phòng uốn ván (tetanus) và không hề hấn gì. Trái lại, con trăn thật xấu số... đã chết ngay sau đó vì ngộ độc silicon :D

Những hiểm họa bất ngờ cho người cao tuổi

CDNV

Con người khi về già, các bộ phận trong cơ thể đều lão hóa, yếu đi. Một số điều sau đây luôn ẩn chứa những hiểm họa bất ngờ mà người cao tuổi cần phải lưu tâm đề phòng.
A cheerful old man in the hutongs, Beijing, China. Photo courtesy beggs

Không nên tập luyện vào lúc sáng sớm
Ta vẫn có quan niệm cho rằng tập luyện vào buổi sáng là tốt vì không khí trong lành. Điều đó không đúng. Vì từ 4-6 giờ sáng theo quy luật của đồng hồ sinh học (biological clock) của người già thân nhiệt đang cao, huyết áp tăng, thận thượng tuyến tố cũng cao gấp 4 lần buổi tối, nếu vận động mạnh, chạy hoặc đi bộ nhiều gặp gió lạnh, tim dễ ngừng đập. Đã có không ít cụ đi bộ buổi sáng sớm về ra mồ hôi, tắm xong huyết áp tăng đột ngột, đứt mạch máu não, đột quỵ luôn. Tốt nhất là nên tập vào chiều tối, tuy không khí không được thanh sạch như sáng sớm nhưng an toàn hơn nhiều.

Đang ngủ không nên trở dậy vội vàng
Thần kinh người già thường chậm chạp. Lúc ngủ muốn dậy đi tiểu hoặc có ai gọi đang ở tư thế nằm mà trở dậy ngay, đi lại luôn dễ làm huyết áp tăng đột ngột, dễ dẫn đến đứt mạch máu não. Vì vậy, đang ngủ khi có việc cần dậy phải từ từ theo 3 bước, mỗi bước khoảng nửa phút. Bước 1 khi tỉnh giấc hãy nhắm mắt lại nằm thêm nửa phút. Bước 2, ngồi dậy tại giường nửa phút xoa tay, xoa chân. Bước 3, cho hai chân chạm đất hoặc chạm nền nhà nửa phút rồi mới đứng dậy đi.

Không nên ngoái đầu một cách đột ngột
Người già mạch máu thường xơ cứng, thành mạch dày hẹp và đàn hồi kém. Nếu đột nhiên quay ngoắt đầu về phía sau, mạch máu ở cổ bị chèn ép, động mạch vốn đã hẹp bị chèn ép lại càng hẹp hơn cộng thêm thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh làm mạch máu co lại, máu lưu thông chậm làm não thiếu máu cục bộ, thiếu ôxy nên bị choáng, hoa mắt, chóng mặt, có người đã bị ngã. Vậy đang đứng hoặc đang đi có ai gọi từ phía sau, chớ có quay ngoắt đầu lại ngay mà nên quay chầm chậm. Tốt nhất là xoay cả người lại, tránh chỉ quay đầu.

Không nên đứng co một chân để mặc quần
Xương của người già thường bị xốp do thiếu calcium. Nếu không bị xốp thì xương cũng dòn. Khi mặc quần mà đứng co chân để xỏ từng chân vào ống quần dễ bị ngã do mất thăng bằng hoặc do vướng vào quần. Người cao tuổi đã ngã thì dễ gãy xương, dập xương. Khi mặc quần tốt nhất là nên ngồi trên ghế hoặc trên giường. Trong nhà tắm nếu không có chỗ ngồi thì phải dựa mông vào một bên tường để giữ thăng bằng cho khỏi ngã. Nhiều người bị ngã gãy xương ống chân, dập xương chậu vì đứng co chân mặc quần.

Không nên quá ngửa cổ về phía sau
Có lần một ông già đã về hưu cạnh nhà tôi, sức khỏe tốt, khi ăn tối xong ngồi nghỉ trên ghế tựa, có lẽ do mỏi cổ nên ông đã ngửa cổ về phía sau hơi quá nên bị xỉu luôn. Khi con cháu biết thì nửa người bên phải của ông đã bị liệt, nước mũi nước dãi chảy ròng ròng và không nói được nữa, phải đưa ngay vào bệnh viện. Trường hợp này là do gần mạch máu nơi cổ có nhiều đốt xương, bình thường giữa các đốt có chất nhờn bôi trơn nhưng về già chất bôi trơn kém đi, các đốt xương trở nên sắc cạnh. Khi ngửa cổ ra phía sau quá giới hạn cho phép, phần xương sắc cạnh đó làm tổn thương đến mạch máu, hạn chế lượng máu đưa lên não gây ra thiếu máu não làm ngất xỉu. Vì vậy, người già khi ngồi ghế tựa không nên ngửa cổ quá mức về phía sau.

Không nên thắt dây lưng quá chặt
Vùng bụng quanh dây lưng là nơi gần dạ dày, ruột non, ruột già, trực tràng và hậu môn. Dây lưng mà thắt chặt quá sẽ chèn ép các mạch máu bụng, cản trở máu lưu thông, đoạn trực tràng gần hậu môn có thể dễ bị lòi ra ngoài khi đi đại tiện mà ta thường gọi là lòi dom. Dây lưng thắt chặt, dạ dày, ruột non luôn ở trạng thái chịu sức ép ảnh hưởng xấu đến tiêu hóa. Vì vậy, không nên thắt chặt dây lưng và tốt nhất là dùng dây đeo quần qua vai, tiếng Pháp gọi là Bretel. Bình thường ở nhà chỉ nên mặc quần lưng thun rộng rãi, không nên mặc quần Tây cứ phải thắt dây lưng làm bụng luôn bị gò bó.

Khi đi đại tiện không nên rặn quá mức
Táo bón là hiện tượng thường gặp ở người già. Tâm lý khi đi đại tiện không ai muốn ở lâu trong nhà vệ sinh nên thường muốn rặn mạnh để đi cho nhanh nhưng nếu rặn quá sức, mặt mũi đỏ gay rất nguy hiểm. Các khảo nghiệm về y học đã cho biết khi rặn mạnh dễ giãn tĩnh-mạch ở hậu môn gây chảy máu nhưng điều quan trọng hơn là huyết áp sẽ tăng có thể dẫn tới tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim. Để đỡ phải rặn khi đi ngoài, người già cần ăn nhiều rau quả, chuối, khoai, uống nhiều nước để chống táo bón.

Không nên nói nhanh, nói nhiều
Một số nhà khoa học Mỹ phát hiện khi ta nói chuyện bình thường dù chỉ là chuyện vui nhẹ nhàng, các tế bào trong cơ thể vẫn chịu tác động và ảnh hưởng tới huyết áp. Thử nghiệm khoa học với 100 người, mỗi người đọc 2 trang tài liệu với tốc độ nhanh chậm khác nhau. Kết quả cho thấy người đọc tốc độ vừa phải thì huyết áp, nhịp tim bình thường. Người đọc nhanh quá, đọc liến thoắng thì lập tức huyết áp tăng, nhịp tim tăng nhưng khi đọc thong thả trở lại, huyết áp, nhịp tim lại giảm xuống. Qua đó ta thấy người già nên nói ít, nói chậm thì có lợi cho sức khỏe. Những cụ nào bị bệnh tim mạch, bị huyết áp càng phải nói chậm, nói ít.

Không nên xúc động
Đối với người già mạch máu đã lão hóa nếu xúc động mạnh, quá giận dữ hoặc quá vui dễ bị nhồi máu cơ tim và đứt mạch máu não. Do đó, người già không nên xúc động tránh mọi sự tức giận, buồn phiền mà cần sống thanh thản, hòa nhã, vui vẻ, bỏ qua hết mọi chuyện, ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe.

Có một câu nói rất hay: "Đừng để chết vì thiếu hiểu biết". Vì thật ra đã có rất nhiều người chết vì thiếu hiểu biết kể cả những người còn trẻ. Qua sự hiểu biết ít ỏi của bản thân, qua kinh nghiệm cuộc sống và qua tham khảo các tài liệu y học mới nhất, mong rằng với bài viết ngắn này sẽ giúp các bậc cao niên sống lâu, sống khỏe, sống vui tăng thêm nhiều tuổi thọ.

Bài trước: Mệt mỏi do cảm xúc

Trí nhớ giảm sút phải làm sao?
Sáu bước đơn giản để giữ đầu óc minh mẫn
Khôn ngoan hơn khi nhiều tuổi hơn?
Bí quyết ăn uống của người Nhật
Người già Nhật Bản ức chế gì chăng?
Ngâm chân bằng thảo dược
Giá trị của nghỉ ngơi

Dịch vụ điện thoai di động tư vấn miễn phí cho người dân nông thôn ở Ấn Độ


Do số lượng người sử dụng điện thoại di động ngày càng tăng, chúng ta đã nhìn thấy nhiều sáng kiến nâng cao vị thế người dân ở khu vực nông thôn trong vài năm qua, và gần đây nhất chúng ta lại thấy thêm một ví dụ hấp dẫn khác. Được phát triển bởi nhà cung cấp dịch vụ viễn thông Bharti Airtel ở Ấn Độ, Apna Chaupal - hay "Cổng thông tin nông thôn" - là một dịch vụ dựa trên giọng nói mà qua đó người dân nông thôn có thể tiếp cận một lượng thông tin phong phú phù hợp với địa phương, đơn giản chỉ bằng các cuộc gọi điện thoại miễn phí.

Người dân nông thôn Ấn Độ chỉ cần quay số 58080 từ điện thoại di động của họ là sẽ được kết nối với Apna Chaupal. Từ đó, họ có thể lướt qua các gói thuê bao khác nhau với nhiều loại thông tin như nông nghiệp, y tế, giáo dục, việc làm, vui chơi giải trí và tôn giáo. Dịch vụ này có sẵn trong tất cả các ngôn ngữ địa phương, với các thông tin nổi bật bao gồm cả thu hoạch mùa màng (crop rate) ở Mandi (một thành phố ở bang Himachal Pradesh), tư vấn tình yêu, chiêm tinh học (astrology), các bài học tiếng Anh, thông tin thị thực (visa), âm nhạc và nhiều thông tin khác. Giá đăng ký là 10 rupee (hơn 3000 đồng) trong 10 ngày. Ngoài ra, cũng có thể yêu cầu chuyên gia tư vấn các giải pháp v các vấn đề cụ thể.

Khoảng ba phần tư dân số thế giới giờ đây đã có thể truy cập đến một điện thoại di động, theo một báo cáo gần đây của Ngân hàng Thế giới. Các doanh nhân công nghệ: Với thông tin như vậy, bạn có ý tưởng gì để phục vụ đại đa số này tốt hơn không?


Sơn Phạm
www.springwise.com

Website: www.airtel.com/wps/wcm/connect/Airtel.in/airtel.in/home/whats+new/apna-chaupal


Bài trước: Nhà hàng hấp dẫn với thực đơn video sinh động

Tablet giá rẻ 35$ của Ấn Độ
Liệu các cuộc điện thoại có nên có dòng tiêu đề?
Bốt điện thoại công cộng thành bể cá vàng ở Nhật Bản
Bốt điện thoại trên đường phố
Sạc điện thoại bằng cách đạp xe
Văn hóa sử dụng điện thoại di động
Nhà mạng gặp sự cố, số tai nạn giao thông giảm
Nhắn tin khi lái xe
Bộ sưu tập các phát minh thất bại của người Nhật

Nhà hàng hấp dẫn với thực đơn video sinh động


Quán rượu Thirsty Bear ở London đã đưa máy tính bảng vào sử dụng và cho phép khách hàng gọi đồ uống trực tiếp trên các thiết bị. Giờ đây hệ thống Livmenu ở Pháp đang sử dụng chính công nghệ này để giúp các thực khách nhìn thấy những món ăn được chuẩn bị như nào để biết chúng sẽ 'ngon miệng' ra sao khi hoàn thành.

Một trong những vấn đề đối với việc thử ăn ở một nhà hàng mới là khách hàng thường lo lắng về việc gọi các món ăn lạ lẫm. Ngay cả khi hình ảnh được in ở thực đơn, vẫn khó có thể đánh giá. Hệ thống Livmenu cho phép thực khách lướt qua một danh sách trên máy tính bảng do nhân viên đưa đến - giống như một thực đơn bình thường - nhưng có các video cho thấy việc chuẩn bị các món ăn như nào khi khách hàng ấn vào đó. Thực đơn trực quan sinh động này cho phép các khách hàng đưa ra quyết định tốt hơn về bữa ăn sắp tới của mình, và vì thế có thể cải thiện trải nghiệm của họ và từ đó lượng khách hàng quay lại sẽ tăng lên nhiều hơn. Video có độ nét cao và Livmenu nhấn mạnh vào thiết kế kiểu dáng đẹp (sleek), làm cho hệ thống phù hợp cho cả những nhà hàng tầm trung và nhà hàng ẩm thực sành điệu (haute cuisine) .

Các công nghệ mới đang giúp cho thông tin liên lạc dựa trên văn bản truyền thống được hưởng lợi từ các hình thức trực quan và tương tác hơn. Liệu đây sẽ là tương lai của các địa điểm ăn uống và vui chơi?

Sơn Phạm
www.springwise.com

Website: www.livmenu.com


Dùng iPad để kiểm soát giá cả ở Trung Quốc
Nhà hàng robot ở Trung Quốc
Nhà hàng trong tù ở xứ Wales
Nhà hàng Tawaraya ở Nhật Bản nổi tiếng với sợi mì... to như con rắn
Bánh Giáng sinh dành cho chó ở Nhật Bản
8 nơi công cộng mà ai cũng phải cảnh giác

"Rant and Rave" nghĩa là gì?

Photo courtesy montseprats

Trong thành ngữ 'rant and rave' có hai động từ là to rant và to rave. Cả hai động từ này đều có nghĩa là to tiếng quát tháo, la mắng. Vì thế, cũng dễ hiểu khi thành ngữ 'rant and rave' có nghĩa là mắng nhiếc, quát tháo một cách giận dữ.

Ví dụ
“It began when our neighbor hosted a loud party that went on until 3:00 A.M. So when my wife woke up she was in a foul (bực bội) mood. To make matters worse, one of the party guests parked his car in our drive way, so that my wife’s car was blocked in. I never heard my wife get so irate (hết sức giận dữ). She ranted and raved (quát ầm) all morning about how inconsiderate (chẳng biết điều) these people were.”

“I’m glad our last foreman (quản đốc) was let go. Every time some little thing went wrong on the assembly line, he was ranting and raving (quát tháo ầm ĩ). The new guy is the complete opposite. He explains the problems calmly, never getting agitated (nổi nóng). I find his approach helps the team work a lot more effectively.”

VOA

Accomplishments to be Proud of

Photo by Jo Munday

"Do something now that will make the person you'll be tomorrow proud."