Journey in Life: 05/12/15

Tuesday, May 12, 2015

Những nước nào phạt tử hình tội phạm buôn lậu ma túy?

Stop the death penalty. Photo courtesy Marcus Povey.

Chỉ vài tiếng đồng hồ sớm ngày 29 tháng Tư vừa qua, Indonesia đã tử hình tám kẻ buôn lậu ma túy bị kết án. Bảy trong số đó là công dân nước ngoài: hai người Úc, một người Brazil và bốn người Nigeria. Bản án đã gây làn sóng phẫn nộ tại nước quê nhà của những tử tù này vì họ không áp dụng án tử hình đối với tội phạm ma túy. Brazil và Hà Lan đã triệu đại sứ của mình tại Indonesia về nước, sau một đợt thi hành án trước đó vào tháng Một. Indonesia là một trong số rất ít những nước tử hình tội phạm buôn lậu ma túy; thay vào đó ở đa số các nước khác trên thế giới tội phạm ma túy đa phần sẽ bị giam giữ dài hạn. Những nước nào khác cũng áp dụng án tử hình đối với tội buôn lậu ma túy?

Theo Harm Reduction International (HRI), một tổ chức phi chính phủ tập trung nghiên cứu về tình hình ma túy, ba mươi hai nước, tính cả dải Gaza, áp dụng hình phạt tử hình đối với tội buôn lậu ma túy. Tất cả các nước này ngoại trừ bốn nước (Mỹ, Cuba, Sudan và Nam Sudan) đều thuộc châu Á hay Trung Đông. Nhưng ở hầu hết các nước này việc thi hành án tử hình là cực kỳ hiếm. Mười bốn nước, bao gồm cả Mỹ và Cuba, quy định hình phạt tử hình với tội danh buôn lậu ma túy trong luật nhưng không áp dụng trong thực tế. Theo phân tích gần đây nhất của tổ chức HRI, chỉ có sáu nước gồm Trung Hoa, Iran, Ảrập Xêút, Việt Nam, Malaysia và Singapore là thường xuyên thi hành án tử hình với tội phạm ma túy . (Indonesia sẽ sớm gia nhập danh sách này sau vụ hành quyết gần đây.) Dữ liệu tại Iraq, Libya, Triều Tiên, Sudan, Nam Sudan và Syria không rõ ràng (murky).

Những vụ hành quyết tội phạm buôn lậu ma túy đang ngày càng phổ biến. Theo một tính toán của truyền thông Úc, trong giai đoạn 1999 - 2014, Indonesia chỉ tiến hành bảy đợt hành quyết tội phạm buôn lậu ma túy, Nhưng kể từ khi nhậm chức cách đây sáu tháng, Tổng thống Joko Widodo đã giám sát 14 vụ, như một phần nỗ lực của ông trong cuộc chiến chống nghiện ma túy tại đất nước mình. (Bất chấp thực tế là một số tử tù mới bị hành quyết gần đây buôn lậu ma túy ra khỏi Indonesia, chứ không phải mang ma túy vào đất nước này.) Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, án tử hình vì buôn lậu ma túy tại Iran còn tăng nhiều hơn thế, nước này đã hành quyết gần 100 kẻ buôn lậu ma túy trong năm 2008, nhưng chỉ trong vòng bốn tháng đầu năm nay con số đó đã là 241. Ở Iran chỉ cần sở hữu 30g ma túy tổng hợplà đã bị treo cổ. Trung Hoa được coi là nước tử hình nhiều tội phạm ma túy hơn bất kỳ nước nào khác. Quốc gia này không công bố số liệu thống kê các vụ tử hình, nhưng trong năm tháng đầu năm 2014 số vụ án ma túy đã cao hơn so với cùng kỳ năm trước 27%. Những người ủng hộ nhân quyền giờ đây lo ngại về Pakistan khi quốc gia này xóa bỏ lệnh cấm án tử hình hồi đầu năm. Có khoảng 8.000 tử tù ở q Pakistan, bao gồm cả số lượng không rõ tội phạm buôn lâu ma túy.

Biện pháp thắt chặt hình phạt này của châu Á trái ngược với biện pháp nới lỏng ở phương Tây. Buôn bán cannabis (ma túy làm từ cây gai dầu), sẽ bị chém đầu ở Ả rập Xêút, nhưng lại được hợp pháp hóa cho sử dụng với mục đích giải trí ở bốn tiểu bang của Mỹ, cũng như ở Uruguay, và đã được nới lỏng lệnh cấm ở nhiều nước châu Âu và châu Mỹ Latin. Nghiện heroin ngày càng được coi là một bệnh chứ không phải là tội: các nước giàu luôn có sẵn kim tiêm sạch và một vài nước, trong đó có Vương quốc lien hiệp Anh và Thụy Sĩ, thậm chí còn kê đơn heroin cho một số ít người nghiện ma túy. Trong hầu hết các lĩnh vực chính sách xã hội, khác biệt về chính sách nội bộ như vậy không quá quan trọng. Nhưng trong vấn đề thuốc phiện, một ngành kinh doanh đang không ngừng trở nên toàn cầu hóa, các phương cách tiếp cận khác biệt lớn sẽ dẫn đến sự cách biệt khó chịu giữa Đông và Tây.

Phương Thùy
The Economist

Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland sẽ rời khỏi Liên minh châu Âu?

Từ lâu người ta đã cho rằng Hy Lạp sẽ rút khỏi khu vực đồng euro, và thậm chí là rút khỏi cả Liên minh châu Âu. Nhưng theo những gì diễn ra trong chiến dịch bầu cử hiện nay ở Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland, nhiều khả năng nước này cũng sẽ rời khỏi Liên minh châu Âu (hay còn được gọi là "Brexit") Thủ tướng Vương quốc Anh, ông David Cameron, đã cam kết tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý vào cuối năm 2017 về việc Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland có tiếp tục là thành viên của Liên minh châu Âu nữa hay không nếu đảng Bảo thủ thắng cử ngày 07 tháng Năm. Một số Đảng nhỏ hơn , tiêu biểu là Đảng Độc lập Vương quốc Anh (UKIP), đang vận động người dân ủng hộ việc Anh quốc rời khỏi Liên minh châu Âu. Hơn nữa, các đợt thăm dò cho thấy bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào cũng sẽrất sát sao. Vì sao Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland có thể sẽ rời khỏi Liên minh châu Âu và quốc gia này sẽ làm thế nào để thực hiện điều đó?

Ngay cả trong thời kỳ thịnh vượng nhất, Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland vẫn luôn là một thành viên nửa vờicủa Liên minh châu Âu. Các chính phủ Đảng Lao động đầu tiên thời hậu chiến từ chối cơ hội tham gia vào các cuộc đàm phán dẫn đến sự ra đời của tiền thân Liên minh châu Âu trong những năm đầu thập niên 1950. Kể từ đó Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland thường hoài nghi về Liên minh hơn là cam kết với nó; do vậy nước này bị gọi là "đối tác khó khăn". Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland cuối cùng cũng gia nhập Cộng đồng châu Âu vào năm 1973 dưới thời chính phủ Đảng bảo thủ, khi kinh tế châu Âu phát triển mạnh. Nhưng chính phủ của Đảng Lao động kế nhiệm nhanh chóng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về vai trò thành viên của Anh quốc trong Liên minh châu Âu vào năm 1975. Phần lớn người tham gia cuộc trưng cầu đó bỏ phiếu ở lại nhưng suốt vài thập kỷ qua chính phủ Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland vẫn giữ khoảng cách khi mà các quốc gia châu Âu khác theo đuổi chính sách "liên minh chặt chẽ hơn". Vương quốc liên hiệp Anh không tham gia đồng tiền chung châu Âu, và cũng không phải là thành viên của khu vực du lịch không cần hộ chiếu Schengen. Thái độ chống đối Liên minh châu Âu đã tăng lên trong những năm gần đây khi mà hàng trăm ngàn người dân đông Âu (tương đối hợp pháp, theo quy định của Liên minh) đến tìm việc làm tại nước này, và điều đó đã khiến các đảng như Đảng Độc lập Vương quốc Anh khẳng định rằng những người này đang lấy đi (hogging) nhiều nhà ở, trường học và dịch vụ y tế mà lý ra là của người Anh.

Nhưng vẫn chưa rõ cuộc trưng cầu dân ý thực sự sẽ hiệu quả đến đâu. Trước đây, chưa nước nào từng bỏ phiếu rời khỏi Liên minh châu Âu. Ông Cameron hứa sẽ đàm phán lại các điều khoản về mối quan hệ của Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland với Liên minh châu Âu trước khi cuộc bỏ phiếu như vậy diễn ra, để đạt được một thỏa thuận tốt hơn cho đất nước này. Nếu những cuộc đàm phán đó, trong các lĩnh vực như dân nhập cư, tiến triển tốt thì chính phủ của ông có lẽ sẽ khuyên người dân bỏ phiếu ở lại Liên minh. Nếu không thì chính phủ Đảng Bảo thủ có thể sẽ khuyến khích Vương quốc liên hiệp Anh rời Liên minh. Nhưng vẫn chưa chắc chắn được tại thời điểm cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức thì các cuộc " đàm phán lại" này sẽ bổ sung thêm những điều khoản gì, đặc biệt là trong trường hợp không có thoả thuận thay đổi hiệp ước. Đảng Lao động và Đảng Dân chủ Tự do phản đối kế hoạch trưng cầu dân ý của ông Cameron.

Rất khó để xác định (hard to gauge) hậu quả của “Brexit” . Những người ủng hộ việc rời khỏi Liên minh lập luận hùng hồn rằng việc này sẽ giúp Vương quốc liên hiệp Anh thoát khỏi nạn quan liêu và sự can thiệp chính trị tới mức nghẹt thở của Liên minh châu Âu, và các doanh nghiệp của nước này sẽ được tự do giao dịch thương mại hơn với các nước còn lại trên thế giới. Những người phản đối Brexit lập luận, cũng hùng hồn không kém, rằng việc này sẽ làm phương hại đến quan hệ kinh doanh của Anh quốc với các đối tác thương mại lớn của nó (hiện đạt mức khoảng 400 tỷ bảng một năm). Brexit cũng sẽ làm cho Vương quốc Anh kém hấp dẫn với đầu tư nước ngoài, bởi nhiều công ty đến đất nước này một phần vì nó giúp họ thâm nhập thị trường Liên minh châu Âu. Trên thực tế, rất nhiều điều sẽ phụ thuộc vào quan hệ của Vương quốc liên hiệp Anh với Liên minh này sẽ ra sao sau Brexit. Nước này có thể giống như Thụy Sĩ –nước có một thỏa hiệp song phương với Liên minh châu Âu, hoặc như Na Uy và Iceland, - là thành viên của Khu vực Kinh tế châu Âu, và do đó thị trường nội khối, nhưng không nắm quyền thay đổi các quy tắc của thị trường đó. Hoặc, Vương quốc liên hiệp Anh thấy một Liên minh châu Âu bị bác bỏ là một đối tác không mong muốn. Tuynhiên, rõ ràng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào cũng sẽ dẫn đến sự bất định kéo dài cả trước và sau sự việc. Chỉ điều đó thôi cũng có thể sẽ tạo ra nhiều bất ổn chính trị và kinh tế ở Vương quốc liên hiệp Anh, bất kể kết quả cuộc trưng cầu dân ý ra sao.

Phương Thùy
The Economist


Các chính trị gia Vương quốc Anh hy vọng giảm nhập cư như nào?
Vì sao Scotland có thể tách khỏi Vương quốc Anh?

Cuộc chiến thương mại của Tổng thống Obama

Một nhóm chính trị gia Washington muốn ngăn Tổng thống Barack Obama thực hiện điều mà vị Tổng thống này mong muốn. Nhiều người có thể cho rằng đây là chuyện xưa như Trái Đất. Tuy nhiên, lần này, những người phản đối lại chính là các thành viên trong đảng của ông chứ không phải các đảng viên Cộng hòa. Ông Obama muốn ký Hiệp ước đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), một thỏa thuận thương mại giúp Mỹ liên kết với 11 nền kinh tế nằm trên vành đai Thái Bình Dương - gồm cả Nhật Bản và Singapore, nhưng ngoại trừ Trung Hoa. Thỏa thuận này sẽ góp phần giảm thuế quan và, quan trọng hơn, làm hài hòa các quy định giữa các nước, từ đó giúp giao thương dễ dàng hơn. Hầu hết các đảng viên Đảng Cộng hòa ủng hộ ý tưởng này. Nhưng nhiều đảng viên Đảng Dân chủ thì không. Sandy Levin, một nghị sĩ đảng Dân chủ, giận dữ nói ông sẽ "ra mặt để dập tắt" kế hoạch của ông Obama. Bất đồng này về vấn đề gì vậy?

Các nghị sĩ Đảng Cộng hòa và ông Obama lập luận rằng thỏa thuận này sẽ giúp cho nước Mỹ giàu hơn bằng cách thúc đẩy xuất khẩu. Theo một ước tính, đến năm 2025, TPP sẽ làm tăng thu nhập của Mỹ thêm 0,4% mỗi năm. Đa số người dân đồng tình với tổng thống. 58% người Mỹ coi thương mại tự do là cơ hội - con số này đã tăng 17 điểm phần trăm kể từ suy thoái kinh tế - và các cử tri đảng Dân chủ ủng hộ thương mại tự do hơn so với cử tri đảng Cộng hòa. (Điều này có thể do người ủng hộ đảng Dân chủ có lẽ đang làm những công việc được hưởng lợi từ toàn cầu hóa.) Ngoài ra hiệp ước này còn mang lại lợi ích địa chính trị: TPP có thể giúp Mỹ duy trì tầm ảnh hưởng của mình ở châu Á. Nếu 12 nước tham gia TPP đồng tâm nhất trí các tiêu chuẩn thương mại chung thì với khối lượng GDP mà các nước này chi phối, những quy tắc đó, chứ không phải của Trung Hoa - có thể có hiệu lực toàn cầu.

Nhiều chính trị gia đảng Dân chủ không ủng hộ chính sách thương mại tự do như những cử tri đã bầu cho họ (Điều này có thể do ảnh hưởng của các công đoàn). Họ lo ngại rằng hàng nhập khẩu từ các nước có chi phí sản xuất thấp như Việt Nam sẽ làm người lao động Mỹ bị thiệt hại trong các ngành như chế tạo ôtô và dệt may. Mối lo ngại này không phải là không có cơ sở . Thương mại đã khiến tiền lương của công nhân nhà máy giảm. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu không có hàng nhập khẩu, tiền lương thực tế trung vị ở Mỹ trong năm 2008 có lẽ đã cao hơn 3%. Đối với lao động phổ thông (menial task) mức lương có thể đã cao hơn 15%. Tuy nhiên, khó có thể đổ lỗi tình trạng này cho hoạt động thương mại: vai trò lớn hơn thuộc về cải tiến trong thông tin liên lạc và năng suất lao động được cải thiện tại các nước nghèo trên thế giới. Mặc dù nhiều đảng viên Đảng Dân chủ coi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ - NAFTA, một thỏa thuận với Canada và Mexico mà cựu tổng thống Bill Clinton đã ký vào năm 1993, là một thảm họa đối với người lao động Mỹ, nhưng các nhà kinh tế học đều đồng tình rằng nó không thực sự ảnh hưởng nhiều đến thị trường lao động.

Nếu các cuộc đàm phán TPP được tiến hành công khai thì có lẽ nó đã không gây nhiều tranh cãi đến vậy. Trên thực tế, các chi tiết quan trọng về hiệp ước này được giữ kín (keep under lock and key). Các chuyên gia thương mại cho rằng công khai các cuộc đàm phán sẽ khiến cho việc cân bằng nhu cầu của các nhóm lợi ích cạnh tranh - những người luôn bon chen giành (jostle for) ảnh hưởng - trở nên khó khăn. Tuy nhiên, giờ đây chúng được giữ bí mật đến mức khiến ai cũng phẫn nộ. Đó là một vấn đề. Nếu đa số các thành viên đảng Dân chủ cùng phản đối, nhiều khả năng ông Obama không thể ký kết TPP và một hiệp ước còn lớn hơn thế với châu Âu, Hiệp ước đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra bởi rất nhiều nghị sĩ Đảng Dân chủ trong Quốc hội hoặc phản đối thương mại hoặc đang tìm cách xây dựng một bản sắc hậu Obama.

Phương Thùy
The Economist

"Plump for" nghĩa là gì?

'Plump for' nghĩa là hoàn toàn tán thành, toàn tâm toàn ý theo (một trong hai giải pháp... được lựa chọn) (to aid the cause of by approving or favoring); hay nghĩa tương tự là tín nhiệm bầu, dốc phiếu cho (một ứng cử viên).

Ví dụ
No doubt, Guardiola will again plump for another "B" XI against sixth-placed Augsburg just three days before the Champions League semifinal second leg clash (trận lượt về vòng bán kết) in Munich.

Until now, it hadn't been entirely unthinkable that the manufacturer would in the end plump for the Snapdragon 808, as found in the LG G4. It's now clear, though, that this won't be the case.

If the 12 TPP countries plump for common trade standards, then those rules—crucially, not China’s—could function in effect as global ones, given the fat chunk (khoanh, súc) of world GDP they would govern.

If you’re talking virtual desktop infrastructure (or VDI) there are a few options – VMware Horizon View, Microsoft Remote Desktop Services, even smaller players like 2X Software – but chances are you’re going to plump for the biggest hitter, the company which has been doing it for the longest. You guessed it, I’m talking about Citrix.

Phạm Hạnh

"Dual use" nghĩa là gì?

Arrest Bush for crimes against our democracy. Photo courtesy jarnocan.

'Dual use' (về công nghệ hay thiết bị) được thiết kế hay phù hợp với cả mục đích dân sự và quân sự; sử dụng kép, lưỡng dụng.

Ví dụ
But the most politically sensitive (nhạy cảm về chính trị) issue in Congress might turn out to be dual-use applications of nuclear reactor (lò phản ứng hạt nhân) parts.

Israeli arms manufacturers hope dual-use weapons will find a market.

JAXA is also investing in a slew (hàng loạt) of new dual-use ISR satellite programs, including tactical satellites, and Japan is considering whether it wants to build space-based signals intelligence (do thám tín hiệu trên không gian) and electronic intelligence assets.

I spent much of 2008 working to rebuild the diplomatic coalition (liên minh ngoại giao) against Iran. In March, we were able to get another round of UN sanctions, which banned countries from trading with Iran in dual-use technologies that could be employed in a nuclear weapons program. We also expanded our missile defense shield (lá chắn phòng thủ tên lửa), including a new system based in Poland and the Czech Republic to protect Europe from an Iranian launch.

Phạm Hạnh

Sự việc đột nhiên phức tạp

An osprey (chim ưng biển) building it's nest in Milford, Michigan. Photo courtesy Rodney Campbell.

"Chim ri làm tổ trong rừng sâu không cần nhiều hơn một cành; chuột chũi đi uống nước sông không cần đầy hơn một bụng."
~ Unknown

... Sự phức tạp sẽ trở nên nghiêm trọng khi chim ri có tham vọng đặt tổ trên nhiều cành và chuột chũi uống nước mãi quên thôi.

Vì sao con người già đi?

Photo courtesy Stephan Rosger.

It is not true that people stop pursuing dreams because they grow old, they grow old because they stop pursuing dreams.
~ Gabriel García Márquez

Không phải người ta ngừng theo đuổi giấc mơ vì mình già đi, người ta già đi vì ngừng theo đuổi giấc mơ.

Văn chương là nghề mộc

Ultimately, literature is nothing but carpentry. With both you are working with reality, a material just as hard as wood.
~ Gabriel Garcia Marquez

Cuối cùng văn chương cũng chính là nghề mộc. Anh đều làm việc với hiện thực, một vật liệu cũng cứng như gỗ.

Cuộc đời ngắn ngủi

Short as life is, we make it still shorter by the careless waste of time.
~ Victor Hugo

Cuộc đời đã ngắn ngủi như vậy mà chúng ta vẫn rút ngắn nó thêm khi bất cẩn lãng phí thời gian sao.

Thà một phút huy hoàng

Illuminating York installation 'Rose' on the South Transept. Photo courtesy York Minster.

rồi chợt tắt, còn hơn buồn le lói suốt trăm năm :)
-----
One crowded hour of glorious life is worth an age without a name.
~ Sir Walter Scott